به گزارش خبرگزاری ایمنا، در میان میراث تاریخی ایران، آثاری وجود دارند که ارزش آنها تنها به قدمت، ظرافت ساخت یا زیبایی نقش‌ونگارهایشان محدود نمی‌شود، آثاری که در لابه‌لای خطوط و نقوش آنها می‌توان نشانه‌هایی از باورهای مذهبی، ارادت به خاندان پیامبر اکرم(ص) و جایگاه اهل بیت(ع) در فرهنگ ایرانیان را جست‌وجو کرد.
در گوشه‌ای از زیارتگاه‌های تاریخی کشور، نام حضرت فاطمه زهرا(س) بر پیکره آثار چوبی نقش بسته است، نامی که هنرمندان و سازندگان این آثار، قرن‌ها پیش با خط و هنر خود به یادگار گذاشته‌اند تا امروز، پس از گذشت، صدهاسال، همچنان خوانده شود و از پیوند عمیق هنر و اعتقاد در تاریخ ایران سخن بگوید.
این کتیبه‌ها، پنجره‌ای به گذشته‌اند، گذشته‌ای که در آن هنرمندان تنها به آراستن بناها نمی‌اندیشیدند، بلکه باورها و دلبستگی‌های خود را نیز در تاروپود آثارشان جای می‌دادند. از همین رو، بررسی نام‌ها و عبارت‌های مذهبی در بناهای تاریخی می‌تواند دریچه‌ای تازه برای شناخت فرهنگ دینی و تاریخ هنر ایران باشد.
ردپای نام حضرت زهرا(س) در چوب‌های هفتصد ساله
معصومه احمدی، پژوهشگر میراث فرهنگی با بیان اینکه یکی از نمونه‌های قابل توجه در این زمینه، محجر چوبی امامزاده اسماعیل در شهرستان اقلید استان فارس است، اثری تاریخی که قدمت آن به سال ۷۰۴ هجری قمری باز می‌گردد و از یادگارهای ارزشمند هنر چوپ در ایران به شمار می‌رود، به خبرنگار ایمنا می‌گوید: در میان کتیبه‌های این اثر، عبارتی با مضمون صلوات بر پیامبر اکرم(ص) حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) دیده می‌شود:« اللهم صل علی المصطفی محمد و المرتضی علی و الزهرا فاطمه»، عبارتی که نام بانوی دو عالم را به صراحت در کنار نام پیامبر و امام علی ثبت کرده است.
وی می‌افزاید: اهمیت این کتیبه تنها در قدمت آن نیست، بلکه در این نکته نیز نهفته است که نام حضرت زهرا(س) در قالب یک عبارت مذهبی و بر پیکره اثری هنری جای گرفته و بخشی از میراث مکتوب و تصویری تاریخ ایران شده است. این محجر، نمونه‌ای از حضور آشکار باورهای شیعی در هنرهای وابسته به زیارتگاه‌ها در قرن هشتم هجری است.
احمدی با بیان اینکه محجر چوبی امامزاده محمد در روستای شورجستان از توابع شهرستان آباده نیز جایگاهی قابل توجه دارد، ادامه می‌دهد: این اثر که تاریخ ساخت آن به سال ۷۷۲ هجری قمری می‌رسد از دیگر نمونه‌های کتیبه‌نگاری مذهبی در استان فارس است، در متن کتیبه این محجر، عبارت«اللهم صل علی محمد المصطفی.. و صل علی فاطمه‌الزهرا» ثبت شده است، عبارتی که نام حضرت فاطمه(س) را با عنوان فاطمه‌الزهرا در میان نام و یاد بزرگان خاندان پیامبر (ص) قرار می‌دهد.
وی اضافه می‌کند: این کتیبه نیز از آن جهت اهمیت دارد که نام حضرت زهرا(س) نه در قالب یک اشاره مبهم بلکه به صورت مستقیم در متن صلوات آمده است، نشانه‌ای از جایگاه ویژه ایشان در باور مذهبی سفارش‌دهندگان و سازندگان اثر.
این پژوهشگر میراث فرهنگی با بیان اینکه براساس پژوهش«بررسی مستند پیشنیه تشیع در استان فارس براساس کتیبه‌های آثار چوبی دوران اسلامی» در مجموع ۱۲ اثر چوبی تاریخی با مضامین شیعی در استان فارس شناسایی شده است که به دوره های مختلف تاریخی تعلق دارند، می‌گوید: این آثار از منظر تاریخ تشیع، هنرهای سنتی و کتیبه‌نگاری اهمیت دارند و بخشی از شواهد مادی برای شناخت پیشینه باورهای مذهبی در این منطقه به شمار می‌روند.
به گزارش ایمنا، از این منظر کتیبه‌های حاوی نام حضرت زهرا(س) را می‌توان فراتر از نوشته‌های بر پیکره آثار تاریخی دانست، آنها روایتگر روزگاری هستند که هنرمند ایرانی، اعتقاد خود را با ابزار هنر بیان می‌کرد و نام بانوی دو عالم را در اثری ماندگار به یادگار می‌گذاشت.
اکنون پس از گذشت قرن‌ها، این نام‌ها همچنان در میان خطوط و نقش‌های آثار تاریخی خوانده می‌شوند، یادگارهایی که نشان می‌دهند نام‌های اهل بیت(ع) نه تنها در حافظه انسان‌ها، بلکه در حافظه معماری و هنر یک سرزمین نیز ماندگار شده‌اند.
نظر شما