به گزارش خبرگزاری ایمنا، پایش مستمر شاخص‌های اقلیمی از جمله میزان بارش، دما و وضعیت خشکسالی، یکی از مهم‌ترین ابزارها برای ارزیابی شرایط آب‌وهوایی کشور به‌شمار می‌رود؛ این اطلاعات تصویری روشن از روند تغییرات اقلیمی ارائه می‌دهد و مبنای تصمیم‌گیری در بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی، مدیریت منابع آب، محیط‌زیست و مدیریت بحران است.
بررسی تغییرات هفتگی و مقایسه آن با میانگین‌های بلندمدت، امکان شناسایی نوسانات اقلیمی و تحلیل روندهای کوتاه‌مدت و بلندمدت را فراهم می‌کند و این داده‌ها علاوه بر نمایش وضعیت فعلی، در پیش‌بینی مخاطرات احتمالی و برنامه‌ریزی برای کاهش آثار خشکسالی یا مدیریت منابع آبی نیز نقش مؤثری دارند.
در سال‌های اخیر، تغییر الگوی بارش، افزایش نوسانات دمایی و وقوع دوره‌های متوالی خشکسالی، اهمیت انتشار گزارش‌های اقلیمی را دوچندان کرده است که این گزارش‌ها با تکیه بر داده‌های علمی و شبکه گسترده ایستگاه‌های هواشناسی، تصویری دقیق از وضعیت جوی و اقلیمی کشور ارائه می‌کنند.
دسترسی به اطلاعات به‌روز درباره شاخص‌های اقلیمی، علاوه بر مدیران و کارشناسان، برای بهره‌برداران بخش کشاورزی، فعالان حوزه منابع طبیعی و حتی عموم مردم نیز اهمیت دارد، چراکه آگاهی از روند تغییرات اقلیمی می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های روزمره و برنامه‌ریزی‌های بلندمدت نقش مؤثری ایفا کند.
تمرکز بارندگی در یک‌سوم شمالی؛ ثبت بیش از ۱۶۰ میلی‌متر بارش در گلستان
صادق ضیائیان، رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوای سازمان هواشناسی کشور در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه در هفته سوم سال زراعی جاری و از تاریخ سیزدهم تا نوزدهم مهر، مطابق نقشه بالا، بیشترین بارندگی در بیشتر استان‌های واقع در یک‌سوم شمالی کشور رخ داده است، اظهار کرد: میانگین بارش استان‌های آذربایجان شرقی ۱۰.۳ میلی‌متر، آذربایجان غربی ۹.۵ میلی‌متر، اردبیل ۱۰.۹ میلی‌متر، ایلام ۷ میلی‌متر، خراسان رضوی ۱.۶ میلی‌متر، خراسان شمالی ۱۶.۹ میلی‌متر، زنجان ۷.۵ میلی‌متر، سمنان ۱.۱ میلی‌متر، قزوین ۱.۷ میلی‌متر، کردستان ۶.۵ میلی‌متر، کرمانشاه ۳.۲ میلی‌متر، گلستان ۲۳.۱ میلی‌متر و همدان ۱.۸ میلی‌متر بیشتر از میانگین بارش بلندمدت در این هفته بوده است.
وی با بیان اینکه میانگین بارش کشور نسبت به بلندمدت ۱.۲ میلی‌متر بیشتر ثبت شده است، افزود: بیشینه بارش تجمعی این هفته در ایستگاه‌های باران‌سنجی قلعه‌قافه، پاقلعه و ساسنگ در استان گلستان، به‌ترتیب به میزان ۱۶۰.۵، ۱۴۵.۰ و ۱۳۴.۵ میلی‌متر ثبت شده است.
بارش بیش از نرمال در بخش‌هایی از شمال و شمال‌غرب؛ شرایط نرمال در بیشتر استان‌ها
رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوای سازمان هواشناسی کشور با بیان اینکه نقشه بالا انحراف مجموع بارش تجمعی هفته سوم سال زراعی جاری نسبت به بازه زمانی مشابه بلندمدت (۱۳۷۰ تا ۱۳۹۹) را نشان می‌دهد، تصریح کرد: مطابق نقشه انحراف بارش دریافتی نسبت به بلندمدت، در طی این هفته بیشتر استان‌های کشور در شرایط نرمال قرار داشته‌اند.
ضیائیان ادامه داد: استان‌های خراسان شمالی، گلستان، سمنان، آذربایجان شرقی و غربی، زنجان و کردستان در بخش‌هایی از مساحت خود بارش بیشتر از نرمال تا ۴۰ میلی‌متر داشته‌اند.
وی گفت: استان‌های مازندران و اردبیل در بخش‌هایی از مساحت خود بارش بیشتر از نرمال تا ۱۵ میلی‌متر و در بخش‌های دیگر بارش کمتر از نرمال تا ۱۵ میلی‌متر داشته‌اند. استان گیلان نیز در بخش‌هایی از مساحت خود بارش کمتر از نرمال تا ۲۰ میلی‌متر داشته است و سایر استان‌های کشور در شرایط نرمال بوده‌اند.
گسترش ترسالی در دامنه‌های زاگرس و غرب کشور؛ شرایط نرمال در بیشتر مناطق
رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوای سازمان هواشناسی کشور با بیان اینکه نقشه بالا بیانگر وضعیت خشکسالی بر اساس شاخص کوتاه‌مدت مؤثر ۱۴ روزه EDI است، اضافه کرد: این نقشه نشان می‌دهد که از نظر شاخص مؤثر خشکسالی در این دوره ۱۴ روزه، بیشتر مساحت کشور در شرایط نرمال و نوار شمالی، دامنه‌های زاگرس و مناطق غربی در شرایط ترسالی خفیف تا شدید قرار داشته‌اند.
ضیائیان افزود: استان‌های خراسان شمالی، گلستان، البرز، قزوین، زنجان، قم، مرکزی، همدان، کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، فارس، کرمان، هرمزگان و سیستان و بلوچستان در بخش‌هایی از مساحت خود ترسالی خفیف تا شدید داشته‌اند.
وی تصریح کرد: استان‌های خراسان رضوی، سمنان، تهران، مازندران، گیلان، اردبیل و آذربایجان شرقی و غربی در بخش‌هایی از مساحت خود ترسالی خفیف تا شدید و در بخش‌های دیگری خشکسالی خفیف داشته‌اند و سایر مناطق کشور در شرایط نرمال بوده‌اند.
افزایش ۳.۳ درجه‌ای میانگین دمای کشور؛ بیشترین افزایش در استان یزد
رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوای سازمان هواشناسی کشور ادامه داد: نمودار و نقشه مقابل بیانگر اختلاف میانگین دمای هفته سوم سال زراعی جاری با میانگین دما در بلندمدت (۱۳۷۰ تا ۱۳۹۹) در هفته مشابه برای کشور و استان‌ها است. بر این اساس، میانگین دمای کشور ۳.۳ درجه افزایش داشته و تمام استان‌ها افزایش دما را تجربه کرده‌اند.
ضیائیان گفت: بیشترین بی‌هنجاری مثبت دمای میانگین هفته مربوط به استان یزد به میزان ۴.۴ درجه و کمترین آن مربوط به استان‌های کرمانشاه و آذربایجان غربی به میزان ۰.۹ بوده است و استان کردستان تغییر دمایی محسوسی نسبت به میانگین بلندمدت خود در طی این هفته نداشته است.
بررسی مستمر شاخص‌های اقلیمی، علاوه بر نمایش وضعیت کنونی، امکان ارزیابی روند تغییرات آب‌وهوایی و آثار آن بر منابع طبیعی و فعالیت‌های اقتصادی را فراهم می‌کند. استمرار این پایش‌ها، مبنایی برای تصمیم‌گیری دقیق‌تر در حوزه‌های مرتبط با مدیریت منابع آب، کشاورزی و محیط زیست خواهد بود.
تغییرات بارش، دما و شاخص‌های خشکسالی از مهم‌ترین متغیرهایی هستند که می‌توانند بر امنیت غذایی، تولید محصولات کشاورزی و پایداری منابع آبی کشور تأثیر بگذارند و از این‌رو، تحلیل منظم این داده‌ها برای برنامه‌ریزی و مدیریت ریسک‌های اقلیمی اهمیت ویژه‌ای دارد.
کارشناسان همواره بر ضرورت استفاده از داده‌های علمی و به‌روز در تدوین سیاست‌های مرتبط با مدیریت منابع طبیعی تأکید دارند. بهره‌گیری از این اطلاعات می‌تواند زمینه‌ساز افزایش تاب‌آوری در برابر مخاطرات اقلیمی و کاهش خسارت‌های ناشی از نوسانات جوی باشد.
انتشار منظم گزارش‌های اقلیمی، ضمن افزایش آگاهی عمومی از وضعیت آب‌وهوایی کشور، امکان رصد دقیق روندهای اقلیمی را در طول سال فراهم می‌کند و به تصمیم‌گیران و افراد کمک می‌کند با شناخت بهتر شرایط، برنامه‌ریزی مؤثرتری برای آینده داشته باشند.
