به گزارش خبرگزاری ایمنا، مهدی ابطحی روز دوشنبه در نشست راهبران آزمایشگاه تحقیقات فردی (آتف) با عنوان «توانمندسازی پژوهشگر تا حل مسائل ملی» که در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد، با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت‌های فردی پژوهشگران اظهار کرد: طرح آزمایشگاه تحقیقات فردی که از اسفند سال گذشته آغاز شده است، پاسخی مناسب به تأکیدات مقام معظم رهبری درباره بهره‌گیری از ظرفیت‌های فردی و توانمندی‌های علمی کشور به شمار می‌رود.
وی با تشریح اهداف و مراحل اجرای این طرح افزود: در دانشگاه‌ها پژوهشگرانی حضور دارند که خروجی‌های علمی بسیار خوبی تولید می‌کنند، اما پژوهانه دانشگاه‌ها بستر و منابع مالی مناسبی برای پاسخگویی به نیازها و ظرفیت‌های آنان فراهم نمی‌کند. در حوزه تولید دانش مکتوب، دستاوردهای علمی، نوآوری و پاسخگویی به مسائل کشور ظرفیت‌های بزرگی وجود دارد که حمایت‌های معمول دانشگاهی به‌تنهایی پاسخگوی نیاز آنها نیست.
معاون پژوهشی وزارت علوم ادامه داد: در گام نخست طرح آتف، شناسایی این افراد و در مرحله بعد حمایت از آنها از طریق اختصاص گرنت مناسب دنبال می‌شود. در گام سوم، استفاده از ظرفیت این پژوهشگران برای تشکیل گروه‌های هم‌افزار یا گروه‌های پژوهشی هم‌افزار (SSG) و در مرحله نهایی نیز دستیابی به آزمایشگاه‌های کلیدی ملی با استفاده از گرنت‌های بیرون‌دانشگاهی و حمایت وزارت علوم در دستور کار قرار دارد.
ابطحی با بیان اینکه این طرح به دنبال شناسایی افرادی است که توانمندی‌های آنها می‌تواند در عرصه‌های مختلف به کشور کمک کند، گفت: افرادی که انتظار داشتیم وارد طرح آتف شوند و حاضران این نشست نیز نمایندگان این گروه هستند، کسانی‌اند که در تربیت دانشجویان باکیفیت نقش دارند، در هدایت پارسایی نوآورانه کمک می‌کنند، هسته‌های فناوری را به مراکز رشد هدایت می‌کنند، خروجی‌های علمی برجسته دارند و با توسعه ارتباطات بین‌المللی به ارتقای مرجعیت علمی کشور کمک می‌کنند.
۲۲۶ پژوهشگر وارد طرح آتف شدند
وی درباره شیوه ورود پژوهشگران به طرح آتف و گروه‌های هم‌افزار اظهار کرد: تاکنون ۲۲۶ نفر در کشور وارد این طرح شده‌اند که ۱۲۰ نفر از آنها برای حضور در این نشست دعوت شده‌اند.
معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به سه روش ورود پژوهشگران به این طرح گفت: روش نخست، معرفی افراد شایسته از سوی دانشگاه‌هاست؛ در مرحله اول از دانشگاه‌ها خواستیم پژوهشگرانی را که دارای قابلیت‌های موردنظر هستند معرفی کنند.
ابطحی افزود: روش دوم، فراخوان عمومی است که بر اساس آن افراد می‌توانند سالی دو بار درخواست خود را برای استفاده از حمایت‌های طرح آتف ارائه کنند. البته گروه راهبری مستقر در ستاد این درخواست‌ها را بررسی می‌کند و ورود افراد به طرح با هماهنگی دانشگاه‌ها انجام می‌شود.
وی روش سوم را فراخوان موضوعی عنوان کرد و گفت: با وجود اینکه کمتر از یک سال از آغاز طرح آتف می‌گذرد، از اسفند سال گذشته تاکنون صنایع نیز وارد این موضوع شده‌اند. در حال حاضر حوزه‌های پتروشیمی، صنایع فولادی و معدنی برای حمایت از آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی اعلام آمادگی کرده‌اند.
معاون پژوهشی وزارت علوم ادامه داد: چنانچه صنایع بخواهند به‌طور ویژه از آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی حمایت کنند، فراخوان‌های موضوعی متناسب با نیاز آنها منتشر خواهد شد. فکر می‌کنم تا یک ماه آینده فراخوان‌هایی در حوزه‌های ساخت افزایشی منتشر شود و دانشگاه‌ها نیز افراد علاقه‌مند به استفاده از این حمایت‌ها را معرفی کنند. این پژوهشگران قراردادهایی مشابه قراردادهای فعلی راهبران آتف دریافت خواهند کرد.
گرنت پایه یک میلیارد تومانی برای راهبران آتف
ابطحی درباره نحوه محاسبه گرنت سالانه راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی توضیح داد: برای این طرح یک گرنت پایه در نظر گرفته شده است که افرادی که امروز در این جمع حضور دارند، ۷۰ درصد آن را دریافت کرده‌اند. مبلغ گرنت پایه در سال نخست یک میلیارد تومان بوده است.
وی با اشاره به ضرایب افزایش گرنت در سال‌های بعد اظهار کرد: از سال دوم، ضریب مشارکت همکار همسو به مبلغ گرنت اضافه می‌شود. برای مثال، اگر یک استاد در حوزه ساخت افزایشی گرنت آتف دریافت کرده باشد و یک همکار دانشیار هم‌رشته را به همکاری دعوت کند، ۲۰ درصد به مبلغ گرنت او افزوده خواهد شد.
معاون پژوهشی وزارت علوم افزود: ضریب بعدی مربوط به مشارکت همکار جوان است؛ به این معنا که اگر استاد راهبر، یک استاد جوان همسو را به همکاری دعوت کند، ۱۵ درصد دیگر به مبلغ گرنت اضافه خواهد شد.
ابطحی ادامه داد: همچنین هر سال ضریبی برای افزایش مبلغ پایه و حفظ ارزش آن در نظر گرفته می‌شود. از سال دوم نیز ضریب موفقیت برنامه اعمال خواهد شد که بر اساس ارزیابی دانشگاه مشخص می‌شود فعالیت پژوهشگر ادامه پیدا کند، متوقف شود یا تغییراتی در آن صورت گیرد.
وی درباره نحوه هزینه‌کرد اعتبارات این طرح گفت: منابع مالی برای هزینه‌هایی مانند خرید تجهیزات، انجام آزمایش‌ها، تهیه منابع علمی، خرید مواد آزمایشگاهی، پرداخت حق عضویت در مجامع علمی، پرداخت به دانشجویان و شرکت در کنفرانس‌ها در اختیار پژوهشگر قرار می‌گیرد و راهبر نیز گزارش هزینه‌کرد خود را ارائه خواهد کرد.
مقالات برجسته و حل مسائل ملی؛ خروجی‌های مورد انتظار طرح
معاون پژوهشی وزارت علوم با اشاره به خروجی‌های مورد انتظار از راهبران آتف اظهار کرد: در قرارداد برخی دانشگاه‌ها، تولید مقالات برجسته و همچنین هدایت پارسایی نوآورانه که خروجی آن به تقویت پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد منجر شود، مورد تأکید قرار گرفته است. کمک به حل مسائل منطقه‌ای و ملی نیز از دیگر خروجی‌های مورد انتظار این طرح است.
ابطحی با بیان اینکه حمایت از پژوهشگران نباید صرفاً به پرداخت گرنت محدود شود، گفت: انتظار دارم بتوانیم گواهی آتف را که امروز دریافت می‌کنید، به مبنایی برای بهره‌مندی از حمایت‌های دیگر تبدیل کنیم.
وی ادامه داد: بهره‌مندی از معافیت‌های مالیاتی در طرح‌ها، به رسمیت شناخته شدن قراردادها به‌عنوان قراردادهای پژوهشی فارغ از سازوکارهای فعلی، پیگیری دریافت حمایت از صندوق‌های پژوهش و فناوری و همچنین پیگیری تسهیلات بانکی در مسیر پژوهش از جمله مواردی است که امیدواریم برای راهبران این طرح فراهم شود.
معاون پژوهشی وزارت علوم افزود: امیدوارم گواهی آتف نخستین گام در این مسیر باشد. آقای دکتر سیمایی قراردادهای مربوط را امضا کرده‌اند و با وزارتخانه‌های مختلف نیز مذاکره کرده‌ایم تا بتوانیم این حمایت‌های تکمیلی را به نتیجه برسانیم.
وی درباره انتظارات وزارت علوم از دانشگاه‌ها برای اجرای موفق طرح آتف گفت: در کشور طرح‌های مختلفی از جمله کرسی‌ها و حمایت‌های ویژه را تجربه کرده‌ایم و با سازوکارهای آنها آشنا هستیم. موفقیت این طرح به پایش دقیق‌تر عملکرد افراد انتخاب‌شده بستگی دارد و درخواست من از دانشگاه‌ها این است که فعالیت راهبران آتف را به‌صورت جدی ارزیابی کنند.
ابطحی با اشاره به جایگاه علمی و پژوهشی افراد انتخاب‌شده اظهار کرد: این افراد از صاحب‌نظران حوزه آموزش و پژوهش هستند و خروجی فعالیت آنها می‌تواند به ارتقای وضعیت دانشگاه‌ها نیز کمک کند؛ بنابراین دانشگاه‌ها باید از نظرات و ظرفیت‌های آنها استفاده کنند.
وی با اشاره به تجربه مدیریتی خود در دانشگاه گفت: زمانی که مسئولیت دانشگاه را برعهده داشتم، به مدیران پروژه‌های بیرون‌دانشگاهی تأکید می‌کردم که بتوانند به‌صورت مستقیم با معاونت پژوهشی ارتباط اداری داشته باشند؛ زیرا این ارتباط مستقیم کمک می‌کند درخواست‌ها و نیازهای آنها در مسیرهای اداری گم نشود.
معاون پژوهشی وزارت علوم ادامه داد: معرفی توانمندی‌های راهبران آتف به ساختارهای اجتماعی و اجرایی کشور نیز اهمیت دارد. ما از این افراد برای حل مسائل حمایت می‌کنیم و لازم است توانمندی‌های آنها در استان‌ها به ساختارهای اجرایی معرفی شود تا به‌عنوان ظرفیت‌های علمی و فردی توانمند در مسیر حل مسائل مورد استفاده قرار گیرند.
ابطحی از راهبران آتف خواست ارتباط خود را با مدیران حوزه پژوهش در ستاد وزارت علوم و دانشگاه‌ها حفظ کنند و افزود: پیگیری امور مرتبط با طرح و تعامل با مدیران پژوهشی می‌تواند به پیشبرد اهداف آن کمک کند.
وی همچنین با اشاره به گزارش‌های تهیه‌شده از فعالیت راهبران این طرح گفت: در گزارشی که برای پخش آماده شده، تعدادی از راهبران از جمله پنج نفر درباره فعالیت‌های خود صحبت کرده‌اند. خواهش می‌کنم این موضوع پیگیری شود تا گزارش قابلیت پخش پیدا کند.
توقف صدور مجوز ساختارهای جدید پژوهشی؛ ضرورت موفقیت طرح آتف
معاون پژوهشی وزارت علوم با تأکید بر اهمیت پایداری طرح آتف اظهار کرد: این طرح نباید صرفاً به‌عنوان یک گرنت مقطعی دیده شود که اعتباری به پژوهشگران اختصاص داده و پس از آن فعالیت‌ها متوقف شود؛ بلکه باید به پایداری آن توجه کنیم.
ابطحی افزود: در حال حاضر مجوز ایجاد ساختارهای پژوهشی جدید از جمله گروه‌های پژوهشی، پژوهشکده‌ها، مراکز، مؤسسات و مراکز تقاضامحور را متوقف کرده‌ایم. اگر طرح آتف موفق نشود، دوباره با نوعی انسداد در حمایت‌های پژوهشی مواجه خواهیم شد.
وی ادامه داد: موفقیت این طرح به حمایت همه‌جانبه و تلاش برای تحقق اهداف آن بستگی دارد. انتظار ما این است که گروه‌های پژوهشی هم‌افزار (SSG) به شبکه‌ای از راهبران آتف تبدیل شوند و از همین حالا برای تشکیل این شبکه برنامه‌ریزی شود.
ابطحی در پایان گفت: هدف این است که شبکه راهبران آتف در کشور معرفی شود و اعضای آن به‌عنوان گروه‌هایی توانمند برای حل مسائل کلان ملی شناخته شوند.
نظر شما