به گزارش خبرگزاری ایمنا، رفاقت یکی از ارزشمندترین سرمایه‌های زندگی انسان است؛ پیوندی که گاهی در گذر روزگار با اختلاف و کدورت، دستخوش فراز و نشیب می‌شود، اما دوستی‌های اصیل در بزنگاه‌های زندگی با گذشت و ایثار دوباره جان می‌گیرند. چنان‌که در آیه ۶۷ سوره زخرف، از دوستی‌های پایدار و ارزشمند سخن به میان آمده است.
محمدحسن مردانی، نویسنده اصفهانی در داستان کوتاه «آیینه‌ی دق» یکی از همین رفاقت‌های جذاب و دوست‌داشتنی را در روزگار نوجوانی و در کوچه‌پس‌کوچه‌های اصفهان روایت می‌کند؛ داستانی با ماجراهای پرکشش و حال‌وهوایی که مخاطب را به یاد «قصه‌های مجید»، جهان داستانی هوشنگ مرادی کرمانی و زنده‌یاد کیومرث پوراحمد می‌اندازد.
«با آنکه رفیق بودیم، دلم می‌خواست سر به تنش نباشد. دیگر چشم دیدنش را نداشتم. از بس فخر می‌فروخت و قمپز در می‌کرد. آن هم برای آن دو تا آینه کوچک فکسنی که انگار تحفه نطنز است! آینه‌ها را برادرش از ژاپن آورده بود. سوغات سفر کاری‌اش بود. می‌گفت: توی ژاپن، زن و مرد دوچرخه سوار می‌شوند. همه‌شان هم دوتا از این آینه‌ها را دوطرف فرمان دوچرخه می‌بندند تا پشت سرشان را دقیق ببینند و موقع رکاب زدن، خودروی پشت سری زیرشان نگیرد.
آینه‌ها مثل ماه می‌درخشید. دسته‌های فلزی‌اش نقره‌ای رنگ بود و روی آن، کلمه انگلیسی «فوجی» حکاکی شده بود که به گمانم، اسم شرکت تولید کننده‌اش بود. شیشه‌های آینه کمی قوس داشت و وقتی توی آن، زل می‌زدی، می‌شد تمام پیچ و خم خیابان را در یک نگاه دید.
آینه‌ها را بسته بود دوطرف فرمان دوچرخه کوهستانش و صبح تا شب توی کوچه جولان می‌داد تا همه تماشایش کنند و دلشان آب شود.
دوچرخه‌اش چیز دندانگیری نبود، یک دوچرخه ۲۴ دنده‌ایِ مارک المپیا که لنگه‌اش توی بازار ریخته بود، آینه‌ها اما زرق و برق تازه‌ای به دوچرخه می‌بخشید و همین، حمید را بدجور شیر می‌کرد. کورس بستن کار هر روز و شبمان بود. عصرها یکی‌دوساعت مانده به غروب، دم مسجد آقانور جمع می‌شدیم، به خط می‌ایستادیم و برای هم کُری می‌خواندیم. بعد، همه پا به رکاب می‌شدیم و یک نفس تا چهارراه ابن‌سینا می‌تاختیم. کسی که زودتر از بقیه می‌رسید، پشت چشم نازک می‌کرد و فیس و افاده می‌آمد.
حمید هنر اول شدن نداشت، همیشه آن عقب‌ها جا خوش می‌کرد، خانه‌ی پرش جایی وسط‌های صف. آینه‌ها اما وقتی آمد، انگار یک آدم دیگر شد. پاهایش مثل قرقی رکاب می‌زد، به یک چشم به‌هم زدن، بقیه دوچرخه‌ها را می‌گرفت و اول خط می‌ایستاد. آینه‌ی فوجی، قهرمان شدن را آسان‌تر کرده بود. می‌شد همه تمرکز را روی رکاب زدن گذاشت و بی‌آنکه نیازی به سر چرخاندن و دید زدن پشت سر باشد، دوچرخه‌های عقبی را توی آینه تماشا کرد.
اول شدن سرجهازی من بود. همه می‌دانستند وقتی پای کورس گذاشتن درمیان باشد، باید کنار بکشند و برایم لنگ بیندازند. حالا حمید، رفیق گرمابه و گلستان خودم، برایم شاخ شده بود و سکه‌ام را پیش هر کس و ناکسی از اعتبار انداخته بود. نمی‌توانستم دست روی دست بگذارم و این حقارت را به جان بخرم، باید کاری می‌کردم.
آینه، آینه است دیگر، ژاپنی و غیر ژاپنی ندارد. گیریم توی بازار مارک فوجی نباشد، بالاخره یک کوفتِ دیگری پیدا می‌شود، حالا ساخت چین، کره، تایوان یا همین سیرجان خودمان که روزگاری مرکز شیشه‌گری بوده است.
قلک سفالی‌ام را شکستم، اسکناس‌های مچاله را روی هم گذاشتم، توی جیب کناری شلوار چلاندم و زدم به دل بازار. از سبزه‌میدان و ولیعصر بگیر تا بزرگمهر و خواجو. از طوقچی و سرچشمه بگیر تا سروش و احمدآباد. بیخودی راه گز می‌کردم. آب در هاون می‌کوبیدم. نه که آینه‌ای توی بازار نباشد، بود؛ اما ساده و بی‌رنگ و لعاب، با دسته‌های کوچک پلاستیکی که مایه سرشکستگی می‌شد و حرف و نقل سر زبان‌ها می‌انداخت.
«زبون‌بسته از حسرتش رفته این آینه‌های زپرتی رو خریده که پوز حمید رو بزنه؛ اما این کجا و اون کجا؟!»
یکی دو تا آینه تر و تمیز هم به تورم خورد با دسته‌های نیمه فلزی، اما فروشنده قیمت خون پدرش حساب می‌کرد و با دودوتا چهارتای من جور درنمی‌آمد. برای خریدنشان باید ۳۰هزار تومانی مایه می‌گذاشتی و این یعنی همه‌ی موجودی قلک را به باد فنا بدهی و دم عید برای خریدن کفش و پیراهن تازه، دست‌نگاه‌کنِ این و آن باشی.
وقتی همه تیرهایم به سنگ خورد، پاپی حمید شدم، شاید پای رفاقتمان بایستد و یکی از آینه‌هایش را بدهد تا عاریتی روی فرمان دوچرخه‌ام ببندم.
«تو با همین یه آینه هم کارت راه میفته رفیق! بذار اون یکی، موقتی دست من باشه!»
ابرو بالا انداخت، بی‌آنکه رودربایستی به خرج بدهد یا بخواهد من‌ومن کند.
«نمیشه که؛ آینه باید جفت باشه داداش! مثل این می‌مونه که یه تا کفشت رو بدی یکی دیگه بپوشه!»
از حرفش بدم آمد، بوی غرور می‌داد، بوی نامردی، بوی رفیق‌فروشی. از همانجا کینه‌اش را به دل گرفتم. خودم را تف و لعنت کردم که چرا اینطور رو انداخته‌ام تا دست رد به سینه‌ام بزند و خوار و خفیفم کند.
مدام خون خودم را می‌مکیدم. می‌خواستم هرجور شده زهرم را بریزم و این رفیقِ نالوطی را سر جایش بنشانم.
فکرهایم را روی هم ریختم، اوضاع را سبک‌سنگین کردم و عاقبت نقشه‌ی شومی به سرم افتاد که کار حمیدِ پرفیس و افاده و آن آینه‌های تحفه‌اش را می‌ساخت.
از خانه ما تا خانه حمید و اینها همه‌اش پنج، شش دیوار فاصله بود و پشت‌بام‌ها این راه را نزدیک‌تر می‌کرد.
آفتاب که از رمق می‌افتاد و اذان مغرب را می‌گفتند، کوچه ظلماتِ محض می‌شد. همان وقت بود که می‌توانستی روی پشت بام خانه بروی، دزدکی از روی چینه‌ها بپری و پاورچین‌پاورچین، خودت را بالاسر دوچرخه‌ای بگذاری که آینه‌هایِ سوغاتِ فرنگش، بدجور آینه‌ی دق شده بود.
حمید دوچرخه را گوشه خانه زیر طارمی‌های حیاط می‌گذاشت تا هم روزها از گزند آفتاب در امان باشد و هم اگر شب و نیمه‌شب، باران سرزده‌ای گرفت، زین دوچرخه نم نکشد.
همه وزن دوچرخه روی یک جک کوچک مشکی‌رنگ بود. جکی که اگر خدای ناکرده گربه‌ای ویارش می‌گرفت و با آن بازی می‌کرد یا طوفان سختی از راه می‌رسید، فنرش از جا درمی‌رفت و دوچرخه را زمین می‌زد. زمین خوردن دوچرخه هم همانا و خرد شدن آینه‌های کذایی‌اش همان!
چندروزی دم‌پرِ حمید چرخیدم و حسابی قربان‌صدقه‌اش رفتم تا خاطرجمع شود که کینه‌ای به دل نگرفته‌ام و اوضاع رفاقتمان مثل قبل، چاقِ چاق است.
آب‌ها که از آسیاب افتاد، یک شب روی بام خانه دویدم، دست‌هایم را به چینه‌ی همسایه‌ها قلاب کردم و از روی دیوارها آن‌طرف پریدم تا بالاسر دوچرخه‌ی حمید قد علم کنم و سر بزنگاه، وقتی هوهوی باد توی پیچ و خم کوچه می‌پیچد، با دسته‌ی جارویی که از فراش مدرسه بلند کرده‌ام، زیر جک دوچرخه بزنم و کار را یکسره کنم.
«ای دادِ بیداد! کجایی حمید خسیس؟! بیا ببین بادِ لامروت چه‌طور دوچرخه‌ت رو زمین زده و آینه‌هاش رو خرد و خاکشیر کرده!»
فردای آن روز، هنوز در هول و ولای گنده‌کاری دیشب بودم و با خودم تمرین هنرپیشگی می‌کردم تا وقتی با حمید چشم توی چشم شدیم، عادی رفتار کنم و چیزی بروز ندهم که صدای زنگ خانه بلند شد. خروس‌خوان صبح بود و تازه سرگرم خوردن صبحانه شده بودیم تا برای مدرسه رفتن، شال و کلاه کنیم.
لقمه نان و پنیر را فرو دادم، فنجان چای را لاجرعه سرکشیدم و به‌دو، سمت حیاط دویدم. زبانه در را که کشیدم، حمید کوله به دوش، مقابلم ایستاده بود. با چشمانی سرخ و پر از قِی که پیدا بود از بس زار زده، به این حال و روز افتاده است. سلام داد و خوش و بش کرد. دست بُرد سمت کوله‌اش، زیپ کیف را باز کرد و یک تا از آینه‌های نقره‌ایِ مارک فوجی را بیرون کشید.
«این باشه واسه‌ی تو! نه قرضی و عاریتی؛ برای همیشه مال خودت. دیگه به کار من نمیاد!»
هاج و واج نگاهش کردم. حالا وقتش بود تا تمرین‌های چندساعت گذشته را به کار بگیرم و جوری وانمود کنم که انگار حتی روحم از حادثه‌ی پیش‌آمده بی‌خبر است.
«مگه نگفتی آینه‌ها باید جفت باشه تا به کارت بیاد؟! اینجوری که خودت لنگ می‌مونی پسر!»
زیپ کیف را بست، لبخند زد و سمتِ کوچه پا چرخاند.
«اون یکیش، دیشب به فنا رفت. این یکی، قسمت تو بود. مبارکت باشه!»
هنوز از پیشکشی غیرمنتظره‌اش تشکر نکرده بودم که راهش را گرفت و در پیچ و خم کوچه گم شد.
بغض توی گلویم چنگ انداخته بود. احساس حقارت می‌کردم، خیلی زیاد، حتی بیشتر از وقت‌هایی که توی کورس کم می‌آوردم و حمید روی دستم بلند می‌شد.
قید درس و کلاس را زدم، کیف مدرسه را دور از چشم بقیه، گوشه‌ی حیاط، لای خرت و پرت‌ها جاساز کردم و روی زین دوچرخه نشستم تا خودم را پاشنه درِ همان مغازه‌ای بگذارم که آینه‌های نیمه‌فلزی‌اش را ۳۰هزار چوق می‌فروخت.
تا مغازه‌دارها راهی بازار شوند، صاحب مغازه‌ی لوازم‌فروشی کرکره‌اش را بالا بکشد و سر قیمت، چک و چانه بزنیم، نصفِ روز گذشته بود.
هنوز تا سر ظهر و خوردن زنگ آخر مدرسه یک ساعتی وقت بود که باز گذرم به پشت بام همسایه‌ها افتاد و پاورچین‌پاورچین، خودم را سمتِ حیاط حمید و اینها کشاندم تا همین که مادر حمید برای خرید سبزی، زنبیل به دست از خانه بیرون زد، جست بزنم وسط حیاط و آینه‌های تازه را روی فرمان دوچرخه، سوار کنم.
چشم‌های پف کرده حمید وقتی به آینه‌های نو زل می‌زد و برق حیرت توی آنها می‌درخشید، حسابی دیدن داشت!»
نظر شما