به گزارش خبرگزاری ایمنا، در میان هنرهای سنتی ایران، برخی هنرها چنان با ظرافت، صبر و ذوق هنرمندان این سرزمین پیوند خورده‌اند که حتی گذشت زمان نیز نتوانسته از ارزش آنها بکاهد، با این حال بعضی از این هنرها زیر سایه تولیدات صنعتی و تغییر سلیقه بازار، آرام آرام از زندگی روزمره مردم فاصله گرفته‌اند. مخمل‌بافی یکی از همین هنرهای اصیل و کم‌فروغ‌شده ایرانی است، هنری که روزگاری نمادی از شکوه، تجمل و مهارت بافندگان ایرانی به شمار می‌رفت.
مخمل‌بافی از هنرهای نساجی سنتی است که در آن با استفاده از دستگاه‌های بافندگی و مهارت استادکاران، پارچه‌ای با سطحی پرزدار، نرم و لطیف تولید می‌شود. ویژگی متمایز این پارچه، پرزهای کوتاهی است که سطح آن را می‌پوشاند و جلوه‌ای درخشان و چشم‌نواز به آن می‌بخشد. بافت مخمل به دلیل ساختار پیچیده و نیاز به دقت فراوان از دشوارترین شیوه‌های پارچه‌بافی به شمار می‌رود.
این هنر در ایران پیشینیه‌ای ارزشمند دارد و شهرهایی همچون کاشان و اصفهان در تاریخ نساجی و تولید پارچه‌های نفیس جایگاه ویژه‌ای داشته‌اند. مخمل‌های ایرانی در دوره‌های تاریخی به ویژه در دوران صفوی از شهرت و اعتبار برخوردار بودند و برای دوخت پوشاک اشرافی، پرده‌ها، پوشش‌های تشریفاتی و تزئین فضاهای مذهبی و تاریخی استفاده می‌شدند اما با گسترش کارخانه‌های نساجی، تولید انبوه پارچه‌های ماشینی و کاهش استقبال از شیوه‌های سنتی، مخمل‌بافی دستی به تدریج رونق گذشته خود را از دست داد . امروز نیز فاصله میان هنر دست و بازار مصرف، حفظ و انتقال این مهارت را با دشواری‌هایی روبه‌رو کرده است.
مخمل‌بافی تنها تولید یک پارچه زیبا نیست، پشت هر قطعه مخمل، ساعت‌ها کار دقیق، شناخت الیاف، هماهنگی تاروپود و تجربه‌ای نهفته است که نسل به نسل منتقل شده است. فراموشی این هنر به معنای از دست رفتن بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی ایران در حوزه نساجی است.
با وجود این، مخمل‌بافی، هنری نیست که ظرفیت احیا نداشته باشد. تلاش‌هایی برای بازسازی دستگاه‌های قدیمی، آموزش شیوه‌های سنتی و احیای مخمل‌های نفیس از جمله مخمل هفت رنگ، انجام شده است اما تداوم این مسیر به حمایت از استادکاران، تربیت نسل جدید و ایجاد بازار مناسب برای محصولات دست‌باف نیاز دارد.
شاید امروز مخمل‌بافی دیگر جایگاه گذشته را در زندگی مردم نداشته باشد اما ارزش آن فراتر از یک پارچه و محصول تزئینی است، این هنر یادگار روزگاری است که ایرانیان با تاروپود ابریشم، نقش‌های ماندگار می‌آفریدند. زنده نگه داشتن آن، پاسداری از بخشی از هویت هنری ایران است.
نظر شما