به گزارش خبرگزاری ایمنا، گوش، حلق و بینی از جمله بخشهای بدن هستند که اگرچه در ظاهر وظایف متفاوتی بر عهده دارند، اما ارتباط تنگاتنگ آنها با یکدیگر باعث شده است اختلال در عملکرد هر یک، گاهی بر سلامت و کارکرد بخشهای دیگر نیز اثر بگذارد. از تنفس و تکلم گرفته تا شنیدن صداها و حفظ تعادل بدن، مجموعهای از عملکردهای حیاتی به سلامت این اندامها وابسته است؛ با این حال، برخی نشانهها و اختلالات مرتبط با آنها ممکن است تا مدتها نادیده گرفته شوند یا به اشتباه به عوامل دیگری نسبت داده شوند.
سرگیجه، وزوز گوش و کاهش شنوایی از جمله مشکلاتی هستند که میتوانند تجربه روزمره افراد را تحت تأثیر قرار دهند و در برخی موارد، نشانه اختلالاتی جدیتر باشند. برای مثال، هر سرگیجهای همیشه به مشکلات گوش داخلی مربوط نیست و هر صدای غیرعادی در گوش نیز منشأ یکسانی ندارد. شناخت تفاوت میان این علائم و آگاهی از دلایل احتمالی بروز آنها، نقش مهمی در تشخیص بهموقع و انتخاب مسیر درمان مناسب دارد.
در سالهای اخیر، توجه به سلامت شنوایی و سیستم تعادلی بدن اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ بهویژه آنکه قرار گرفتن در معرض صداهای بلند، برخی بیماریهای زمینهای و حتی تغییرات فیزیولوژیک بدن میتوانند در بروز اختلالات گوش نقش داشته باشند. از سوی دیگر، برخی علائم مانند کاهش ناگهانی شنوایی ممکن است نیازمند رسیدگی فوری پزشکی باشند و تأخیر در مراجعه به متخصص، فرصت درمان مؤثر را کاهش دهد.
در همین راستا، در گفتوگویی با مهرداد رقاع، متخصص گوش، حلق و بینی، به بررسی ارتباط میان اندامهای گوش، حلق و بینی، سازوکار حفظ تعادل بدن، انواع سرگیجه و دلایل بروز وزوز گوش پرداختیم و در این گفتوگو درباره نشانههای هشداردهنده اختلالات شنوایی، ارتباط وزوز با کاهش شنوایی ناگهانی و عواملی که باعث آشکارتر شدن این صداها هنگام استراحت و خواب میشوند، توضیح داده شده است که مشروح آن را در ادامه میخوانید.

ایمنا: گوش، حلق و بینی چه ارتباطی با یکدیگر دارند و چرا سلامت این بخشها اهمیت دارد؟
گوش، حلق و بینی از بخشهای مهم بدن هستند که علاوه بر ارتباط آناتومیک با یکدیگر، نقشهای اساسی در عملکردهای روزمره انسان دارند. شنیدن صداهای محیط، حفظ تعادل هنگام ایستادن و راه رفتن، تنفس مناسب و صحبت کردن صحیح، همگی به عملکرد درست این بخشها وابسته است.
از نظر ساختاری نیز میان این اندامها ارتباط وجود دارد و برای مثال، حفره بینی و بهویژه بخشهای پشتی آن با گوش ارتباط آناتومیک دارند و برخی بیماریهای ناحیه بینی میتوانند بر عملکرد گوش و شنوایی تأثیر بگذارند، به همین دلیل، اختلالات گوش، حلق و بینی را نباید همیشه بهصورت جداگانه بررسی کرد.
ایمنا: سیستم تعادلی گوش داخلی چگونه به حفظ تعادل بدن کمک میکند؟
حفظ تعادل بدن نتیجه هماهنگی چند بخش مختلف است. سیستم تعادلی گوش داخلی، مخچه و سایر بخشهای مغز، چشمها و گیرندههای حسی موجود در عضلات و مفاصل، همگی در این فرایند نقش دارند. اطلاعاتی که از این اندامها دریافت میشود، به مغز کمک میکند تا وضعیت بدن و موقعیت سر در فضا را تشخیص دهد.
یکی از مهمترین اجزای این مجموعه، سیستم وستیبولار یا دهلیزی گوش داخلی است. این سیستم از ساختارهای ظریف و سلولهای حساسی تشکیل شده که حرکت سر را در سه جهت فضایی تشخیص میدهند و اطلاعات حاصل را به مغز منتقل میکنند.
برای درک بهتر عملکرد این سیستم، میتوان آن را به دو بال هواپیما تشبیه کرد که برای حفظ تعادل باید هماهنگ با یکدیگر عمل کنند. اگر در عملکرد سیستم تعادلی گوش راست و چپ اختلال ایجاد شود، این هماهنگی به هم میخورد و فرد ممکن است دچار سرگیجه یا عدم تعادل شود.
تشخیص شتاب هنگام حرکت و حفظ وضعیت بدن هنگام فرود آمدن پس از پرش نیز از عملکردهای سیستم دهلیزی است. این ساختار با وجود اندازه کوچک، وظیفهای بسیار پیچیده و مهم بر عهده دارد.
ایمنا: سرگیجه ناشی از اختلال گوش داخلی چه تفاوتی با سرگیجه هنگام برخاستن از حالت نشسته یا خوابیده دارد؟
همه سرگیجهها منشأ گوشی ندارند و ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شوند. سرگیجههای مرتبط با سیستم تعادلی گوش به طور معمول میتوانند شدت زیادی داشته باشند؛ بهگونهای که فرد برای مدتی توانایی انجام فعالیتهای روزمره را از دست بدهد. در این شرایط، حتی زمانی که فرد نشسته است، ممکن است احساس کند محیط اطراف در حال حرکت است و برای حفظ وضعیت خود به تکیهگاه نیاز داشته باشد.
مدت این سرگیجهها نیز در بیماریهای مختلف متفاوت است و ممکن است از چند ثانیه تا چند ساعت یا بیشتر ادامه پیدا کند، بنابراین بررسی دقیق علائم و شرایط بیمار برای تشخیص علت ضروری است.
در مقابل، برخی افراد هنگام برخاستن سریع از حالت نشسته یا خوابیده دچار سرگیجه کوتاهمدت میشوند. این حالت ممکن است به افت فشار خون هنگام تغییر وضعیت بدن، کمخونی یا اختلال در تنظیم فشار خون مربوط باشد. فرد در چنین شرایطی به طور معمول برای یک یا دو ثانیه احساس سبکی سر یا سرگیجه میکند.
این نوع سرگیجه با سرگیجههای شدید ناشی از اختلال سیستم دهلیزی تفاوت دارد و به طور معمول ارتباطی با بیماری سینوسها ندارد. افت فشار خون، کمخونی و برخی اختلالات قلبیعروقی و عصبی نیز میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند.

ایمنا: وزوز گوش به چه علت ایجاد میشود و چه انواعی دارد؟
وزوز گوش از مشکلات به نسبت شایع است و علتهای متنوعی دارد. بهطور کلی، میتوان وزوزها را به دو گروه عمده تقسیم کرد که شامل وزوزهای عروقی و وزوزهایی که در اثر آسیب به ساختارهای گوش داخلی ایجاد میشوند، است.
در برخی افراد، صدای شنیدهشده ناشی از عبور جریان خون در رگهای نزدیک گوش است. این وضعیت ممکن است به وجود تومورهای عروقی در ناحیه گوش یا عبور غیرطبیعی یک شریان در نزدیکی ساختارهای گوش مربوط باشد. همچنین بیماریهایی مانند کمخونی، مشکلات قلبی و تپش قلب میتوانند با شنیدن صداهایی در گوش همراه باشند.
یکی از ویژگیهای مهم وزوزهای عروقی این است که صدای ایجادشده به طور معمول با ضربان قلب هماهنگ است و فرد صدایی رفتوبرگشتی شبیه ضربان قلب را در گوش خود احساس میکند. در مواردی که عامل عروقی مشخص باشد، ممکن است با شناسایی رگ مسئول و انجام اقدامات درمانی مناسب، از جمله بستن آن رگ در شرایطی که امکانپذیر باشد، وزوز برطرف شود، البته شناسایی محل رگ و درمان آن همیشه آسان نیست و در همه موارد امکانپذیر نخواهد بود.
گروه دیگر وزوزها در اثر آسیب به سلولهای بسیار ظریف و میکروسکوپی گوش داخلی ایجاد میشوند. این آسیب میتواند علتهای مختلفی داشته باشد و گاهی با کاهش شنوایی همراه است. برخی تومورهای گوش داخلی و قرار گرفتن طولانیمدت در معرض صداهای بلند نیز از عوامل احتمالی آسیب به ساختارهای شنوایی و ایجاد وزوز هستند.
در این گروه از بیماران، استفاده از داروها و روشهای درمانی مناسب ممکن است شدت علائم را کاهش دهد، اما در حال حاضر درمانی وجود ندارد که بتواند در تمام موارد عامل اصلی آسیب گوش داخلی را بهطور کامل برطرف کند.
ایمنا: آیا وزوز گوش میتواند نشانه کاهش شنوایی ناگهانی باشد و در چه شرایطی باید جدی گرفته شود؟
یکی از وضعیتهایی که ممکن است با وزوز گوش همراه باشد، کاهش شنوایی ناگهانی است. در این حالت، فرد ممکن است طی چند ساعت با افت شدید شنوایی مواجه شود. بسته به میزان آسیب واردشده به گوش داخلی، علائمی مانند کاهش شنوایی، سرگیجه شدید و وزوز گوش بروز میکند و در موارد شدید ممکن است شنوایی بهطور کامل از دست برود.
گاهی شروع ناگهانی وزوز گوش همراه با سرگیجه و تهوع میتواند نشانه یک اختلال مهم در گوش داخلی باشد. البته تنها بر اساس این علائم نمیتوان علت دقیق بیماری را مشخص کرد و برای تشخیص، بررسیهای تخصصی لازم است.
نکته مهم این است که در صورت بروز ناگهانی کاهش شنوایی، بهویژه اگر با وزوز گوش یا سرگیجه همراه باشد، فرد باید در کوتاهترین زمان ممکن به پزشک متخصص مراجعه کند، زیرا تشخیص و درمان بهموقع میتواند در حفظ شنوایی مؤثر باشد.
ایمنا: چرا برخی افراد هنگام خواب یا قرار دادن سر روی بالش بیشتر متوجه وزوز گوش خود میشوند؟
برخی افراد هنگام قرار دادن سر روی بالش یا در زمان استراحت، صداهایی مانند وزش باد یا صدای گردباد را در گوش خود احساس میکنند. در محیطهای آرام، بهویژه هنگام شب، صداهای طبیعی و فیزیولوژیک بدن بیشتر به گوش میرسند، زیرا صداهای محیطی کمتری وجود دارند که آنها را بپوشانند.
به همین دلیل، ممکن است فرد در طول روز متوجه وزوز گوش خود نشود، اما هنگام خواب یا استراحت و در شرایط سکوت از آن شکایت کند. این وضعیت حتی در برخی افراد سالم نیز دیده میشود و همیشه به معنای وجود بیماری نیست.
با این حال، اگر وزوز گوش با علائمی مانند خروج ترشحات یا چرک از گوش همراه باشد، باید موضوع را جدیتر بررسی کرد. خروج چرک میتواند نشانه عفونت گوش میانی باشد و احتمال آسیبدیدگی پرده گوش نیز باید مورد توجه قرار گیرد. در چنین شرایطی، معاینه پزشک و دریافت درمان مناسب ضروری است.




نظر شما