به گزارش خبرگزاری ایمنا، دیابت و اختلالات متابولیک از مشکلاتی هستند که مدیریت آن‌ها به مراقبت مستمر، انتخاب درمان مناسب و توجه به وضعیت عمومی بدن نیاز دارد. در این میان، داروها نقش مهمی در کنترل قند خون دارند، اما مصرف طولانی‌مدت بعضی داروها نیز مستلزم پایش منظم شاخص‌های سلامت و بررسی عوارض احتمالی است، به همین دلیل، درمان دیابت را نمی‌توان تنها به مصرف یک دارو یا کنترل مقطعی قند خون محدود کرد.
کلیه‌ها از اندام‌هایی هستند که سلامت آن‌ها در روند درمان بیماری‌های متابولیک اهمیت ویژه‌ای دارد. عملکرد این اندام‌ها باید در افرادی که داروهای کنترل قند خون مصرف می‌کنند به‌ویژه در دوره‌های طولانی‌مدت مورد توجه قرار گیرد. بررسی شاخص‌هایی همچون میزان فیلتراسیون گلومرولی و توجه به کمبودهای تغذیه‌ای احتمالی، بخشی از مراقبت‌هایی است که می‌تواند به مصرف ایمن‌تر داروها کمک کند.
در سال‌های اخیر، ورود نسل‌های جدید داروهای دیابت، چشم‌انداز درمان این بیماری را تغییر داده است. بعضی از این داروها علاوه بر تأثیر بر تنظیم قند خون، بر اشتها و وزن بدن نیز اثر می‌گذارند و همین موضوع موجب شده است توجه بیشتری به نقش آن‌ها در مدیریت چاقی و مشکلات متابولیک جلب شود، با این حال، اثربخشی یک دارو به‌معنای مناسب بودن آن برای همه افراد نیست و شرایط جسمانی و بیماری‌های همراه در انتخاب درمان اهمیت دارند.
از سوی دیگر، برخی نشانه‌های روزمره همچون گرسنگی مکرر یا تمایل زیاد به مصرف شیرینی ممکن است نگرانی‌هایی درباره ابتلا به دیابت ایجاد کنند، اما چنین نشانه‌هایی به‌تنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیستند و می‌توانند دلایل گوناگونی داشته باشند. شناخت عوامل مؤثر بر اشتها، آگاهی از روش‌های تشخیص و پرهیز از مصرف خودسرانه داروها، زمینه تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر درباره سلامت متابولیک را فراهم می‌کند.
سلامت کلیه در سایه درمان دیابت؛ چرا مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت متفورمین به پایش منظم نیاز دارند؟
علی کچویی، فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه میزان فیلتراسیون گلومرولی یا GFR یکی از شاخص‌های مهم برای ارزیابی عملکرد کلیه است، اظهار کرد: در افرادی که GFR کمتر از ۳۰ دارند، مصرف متفورمین توصیه نمی‌شود، بنابراین بیمارانی که این دارو را برای مدت طولانی مصرف می‌کنند، باید عملکرد کلیه خود را منظم و طبق نظر پزشک بررسی کنند.
وی با بیان اینکه توجه به احتمال کمبود ویتامین B12 در مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت متفورمین اهمیت دارد، افزود: طی سال‌های اخیر داروهایی با اثرگذاری بر هورمون‌های روده‌ای و تنظیم قند خون وارد عرصه درمان شده است که گروهی از این داروها با تقلید اثر هورمون GLP-1، ترشح انسولین را در پاسخ به افزایش قند خون تحریک می‌کنند و می‌توانند اشتها را کاهش دهند.
فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم با بیان اینکه بعضی داروهای جدیدتر نیز هم‌زمان بر گیرنده‌های دو هورمون اثر می‌گذارند و به همین دلیل به آن‌ها داروهای دوگانه یا دوال آگونیست گفته می‌شود، تصریح کرد: تیرزپاتاید از داروهای این گروه است که با اثرگذاری بر گیرنده‌های GLP-1 و GIP می‌تواند به کنترل قند خون و کاهش وزن کمک کند. این داروها در برخی بیماران علاوه بر بهبود وضعیت قند خون، در کاهش وزن و بهبود برخی مشکلات متابولیک نیز مؤثر هستند.
تمایل زیاد به مصرف شیرینی پس از غذا یا احساس گرسنگی نشانه ابتلا به دیابت است؟
کچویی گفت: در مطالعات انجام‌شده، کاهش قابل‌توجه وزن در بخشی از مصرف‌کنندگان این داروها مشاهده شده است و پژوهش‌ها درباره اثرات آن‌ها بر کبد چرب و خطر بیماری‌های قلبی و عروقی نیز ادامه دارد. این داروها برای همه افراد مناسب نیستند و باید با توجه به وضعیت پزشکی، شاخص توده بدنی، بیماری‌های همراه و شرایط فرد تجویز شوند.
وی با بیان اینکه در افرادی که چاقی یا اضافه‌وزن قابل‌توجه همراه با مشکلات متابولیک دارند، ممکن است پزشک این گروه دارویی را در نظر بگیرد، اضافه کرد: انتخاب دارو، مقدار مصرف و بررسی عوارض احتمالی باید زیر نظر پزشک انجام شود و استفاده خودسرانه از داروهای کاهش وزن توصیه نمی‌شود.
فوق تخصص غدد درون‌ریز و متابولیسم خاطرنشان کرد: تمایل زیاد به مصرف شیرینی پس از غذا یا احساس گرسنگی مکرر، به‌تنهایی نشانه قطعی دیابت نیست و می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد و عوامل ژنتیکی، عادت‌های غذایی، بعضی داروها و تغییرات هورمونی از جمله عواملی هستند که ممکن است میل به شیرینی را افزایش دهند.
درمان بیماری‌های متابولیک، مسیری پیوسته است که از تشخیص دقیق آغاز می‌شود و با پایش وضعیت بدن و بازنگری در برنامه درمانی ادامه پیدا می‌کند. مصرف داروهای کنترل قند خون باید متناسب با شرایط هر بیمار باشد و بررسی عملکرد اندام‌هایی همچون کلیه‌ها، در کنار توجه به عوارض احتمالی، بخشی جدایی‌ناپذیر از این مسیر به‌شمار می‌رود.
پیشرفت‌های دارویی در سال‌های اخیر، گزینه‌های تازه‌ای برای مدیریت دیابت و چاقی در اختیار نظام درمان قرار داده است. داروهایی که بر مسیرهای هورمونی تنظیم اشتها و قند خون اثر می‌گذارند، می‌توانند در گروهی از بیماران به بهبود شاخص‌های متابولیک کمک کنند، با این حال، انتخاب آن‌ها نیازمند ارزیابی دقیق وضعیت پزشکی، شرایط فرد و احتمال بروز عوارض است. هیچ دارویی را نمی‌توان بدون در نظر گرفتن این عوامل، راهکاری عمومی برای کنترل وزن یا قند خون دانست.
توجه به نشانه‌های بدن باید با شناخت محدودیت‌های خودتشخیصی همراه باشد. احساس گرسنگی مکرر یا علاقه زیاد به شیرینی ممکن است تحت تأثیر عادت‌های غذایی، عوامل ژنتیکی، تغییرات هورمونی یا شرایط دیگر شکل بگیرد و همیشه به‌معنای ابتلا به دیابت نیست. بررسی علمی و انجام آزمایش‌های لازم، راه مطمئن‌تری برای ارزیابی وضعیت سلامت محسوب می‌شود.
مدیریت دیابت و اختلالات متابولیک زمانی اثربخش‌تر خواهد بود که دارودرمانی، پایش منظم سلامت و اصلاح عادت‌های زندگی کنار یکدیگر قرار گیرند. آگاهی از عملکرد داروها، توجه به سلامت کلیه‌ها و پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای کاهش وزن می‌تواند از تصمیم‌های پرخطر جلوگیری کند و مسیر مراقبت بلندمدت را منطقی‌تر و ایمن‌تر سازد.
نظر شما