به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در این سکونتگاهها، کانالها و مسیرهای آبی، جای خیابانهای معمولی را گرفتهاند، خانهها روی پایههای چوبی در آب ساخته شدهاند و قایقها، نقش وسایل حملونقل عمومی را ایفا میکنند. گاهی نیز مسیرهای پیادهروی و پلهای باریک، محلههای ساختهشده روی آب را به یکدیگر متصل میکنند. این الگوی شهرسازی، از شهر تاریخی ونیز در اروپا تا محلههای شناور جنوب شرق آسیا و سکونتگاههای پایهدار آفریقا، در نقاط مختلف جهان شکلهای متفاوتی دارد. بعضی از این شهرها بهدلیل موقعیت جغرافیایی و تجارت دریایی توسعه یافتهاند و بعضی دیگر برای سازگاری با سیلاب، زندگی ماهیگیری یا محدودیت زمین بهوجود آمدهاند. تجربه شهرهای ونیز، گیتهورن، کامپونگ آیر، گانویه و ماکوکو نشان میدهد که آب میتواند نقشی فراتر از یک مرز طبیعی یا چشمانداز زیبا داشته باشد و به بخشی از ساختار حملونقل و زندگی شهری تبدیل شود. در ادامه به معرفی نمونههایی از شهرهای جهان می پردازیم که در همه آنها خیابانها به معنای واقعی روی آب ساخته نشدهاند، بلکه مسیرهای آبی، نقش معبر اصلی را بر عهده دارند.
۱. شهری که کانالها جای خیابانها را گرفتهاند
ونیز مشهورترین نمونه شهری است که شبکه حملونقل آن بر پایه آب، شکلگرفته است. این شهر روی مجموعهای از جزایر کوچک در تالاب ونیز، ساخته شده است و کانالها، بخشهای مختلف آن را به یکدیگر متصل میکنند. در بسیاری از محلهها، قایقها، جای خودروها را گرفتهاند و رفتوآمد میان خانهها، بازارها و مراکز عمومی از طریق مسیرهای آبی یا گذرگاههای پیاده، انجام میشود. کانال بزرگ ونیز، مهمترین محور آبی شهر است و قایقهای حملونقل عمومی موسوم به واپورتو، در آن تردد میکنند. همچنین شبکه حملونقل عمومی ACTV، جزایر اطراف را به مرکز شهر متصل میکند. طبق اطلاعات رسمی گردشگری ونیز، ناوگان این مجموعه ۱۵۹ شناور از انواع مختلف دارد. باوجود شهرت قایقهای ونیزی، بخش مهمی از جابهجاییهای روزانه نیز از طریق کوچهها و پلهای مختلف انجام میشود.

۲. گیتورن؛ روستایی در هلند بدون خیابانهای معمولی
گیتورن یکی از نمونههای جذاب سکونتگاههای مبتنی بر آب در اروپا است. در بخش تاریخی این روستا، کانالها میان خانههای قدیمی با سقفهای کاهگلی جریان دارند و پلهای چوبی کوچک، مسیرهای ارتباطی میان دو سوی آب را فراهم میکنند. در بسیاری از قسمتهای مرکزی، خیابانهای مناسب خودرو وجود ندارد و قایق و مسیرهای پیاده جایگزین آنها شدهاند. زندگی روزمره در گیتورن با آب، پیوند خورده است. ساکنان و گردشگران برای عبور از کانالها از قایقهای کوچک از جمله قایقهای برقی کمصدا، استفاده میکنند. این روستا حدود ۱۶۷ پل دارد و خانههای آن در امتداد آبراهها ساخته شدهاند. ترکیب خانههای سنتی، باغهای سرسبز و کانالهای باریک، باعث شده است گیتورن به یکی از مقصدهای شناختهشده گردشگری آبی هلند تبدیل شود.

۳. بندر سری بگاوان؛ زندگی روی آب در کامپونگ آیر
در پایتخت برونئی، محله تاریخی کامپونگ آیر، نمونهای از سکونتگاههای گسترده ساختهشده روی آب است. این منطقه در امتداد رودخانه برونئی شکلگرفته است و خانهها، فروشگاهها، مدارس و دیگر فضاهای عمومی آن روی پایههای چوبی، قرار دارند. مسیرهای چوبی و پلهای باریک، بخشهای مختلف محله را به هم متصل میکنند و قایقهای موتوری برای رفتوآمد میان این محله و بخشهای خشکی شهر، به کار میروند. کامپونگ آیر بیش از هزار سال سابقه سکونت دارد و از گذشته یکی از مراکز مهم زندگی اجتماعی و اقتصادی برونئی بوده است. امروزه نیز باوجود گسترش ساختمانهای مدرن در بخشهای دیگر پایتخت، این محله هویت تاریخی خود را حفظ کرده است. سازمان گردشگری برونئی با راهاندازی گالری فرهنگی و گردشگری کامپونگ آیر، حفاظت از میراث این سکونتگاه و حمایت از کسبوکارهای محلی را دنبال میکند.

۴. گانویه؛ شهری در بنین با کانالهایی بهجای خیابان
گانویه در غرب آفریقا، یکی از نمونههای شناختهشده زندگی شهری روی آب است. این سکونتگاه در دریاچه نوکویه قرار دارد و خانهها، مدارس، بازارها و مراکز مذهبی آن روی پایههای چوبی ساخته شدهاند. در این منطقه، خبری از خیابانهای معمولی و خودروهای متداول نیست، بلکه قایقهای باریک محلی که «پیروگ» نام دارند، مسیر اصلی جابهجایی مردم و کالاها هستند. گانویه در سدههای هفدهم و هجدهم میلادی شکل گرفت. امروزه ماهیگیری، تجارت و بازارهای شناور همچنان بخش مهمی از اقتصاد این منطقه را تشکیل میدهند. گردشگری بنین نیز گانویه را بزرگترین سکونتگاه دریاچهای غرب آفریقا معرفی میکند.

۵. ماکوکو؛ محلهای شناور در لاگوس نیجریه
لاگوس در نیجریه، محله ماکوکو را در خود جایداده است؛ سکونتگاهی که بخشهایی از آن روی آبهای تالاب لاگوس و بر پایههای چوبی ساخته شدهاند. در این محله، قایقها نقش اصلی را در جابهجایی میان خانهها، بازارها و فضاهای عمومی دارند. بسیاری از ساکنان نیز به ماهیگیری و فعالیتهای مرتبط با اقتصاد تالاب، مشغولاند. ماکوکو نمونهای از سازگاری یک جامعه شهری با محیط آبی است، اما با مشکلات جدی زیرساختی نیز روبهرو است. دسترسی محدود به آب آشامیدنی سالم، خدمات بهداشتی ناکافی، آلودگی آب و خطر سیلاب، از مهمترین چالشهای آن هستند. مقالهای در نشریه علمی Nature Cities در فوریه ۲۰۲۶ نیز به تخریب خانههای ساحلی و پیامدهای آن برای میراث و زندگی ساکنان ماکوکو پرداخت. نتایج این نمونه نشان میدهد که زندگی روی آب، در کنار ویژگیهای معماری و فرهنگی منحصربهفرد، به برنامهریزی شهری و خدمات عمومی مناسب نیاز دارد.



نظر شما