به گزارش خبرگزاری ایمنا، تاریخ همیشه در کتاب‌های درسی و روایت‌های قدیمی خلاصه نمی‌شود؛ گاهی برای شناخت گذشته باید نقشهای به دست گرفت، در میان بناهای تاریخی قدم زد، نشانه‌ها را پیدا کرد و از روی یک سنگ‌نوشته یا نقش قدیمی، داستانی از زندگی مردم در سال‌های دور را کشف کرد.
قرار است نوجوانان اصفهانی این بار در مجموعه تاریخی تخت فولاد چنین تجربه‌ای داشته باشند؛ آن‌ها به‌جای یک بازدید معمولی، در قالب گروه‌های کوچک وارد بازی و ماجراجویی می‌شوند، سرنخ‌ها را دنبال می‌کنند و با تاریخ و شخصیت‌های شناخته‌شده این مجموعه آشنا می‌شوند. این برنامه ««دلباز»» نام دارد.
مجموعه تاریخی، فرهنگی و گردشگری تخت فولاد به مناسبت روز دانش‌آموز و با هدف آشنایی بیشتر نوجوانان با تاریخ و فرهنگ اصفهان، این ویژه‌برنامه را طراحی کرده است. «دلباز» برنامه‌ای آموزشی و بازی‌محور است که تلاش می‌کند نوجوانان را به‌جای شنیدن توضیحات راهنما، درگیر پیدا کردن پاسخ و شناخت آثار تاریخی کند.
این برنامه طبق اعلام برگزارکنندگان از ۹ تا ۲۰ آبان در تخت فولاد برگزار می‌شود و دانش‌آموزان دختر و پسر ۱۰ تا ۱۳ ساله، به‌ویژه دانش‌آموزان استان اصفهان، مخاطبان اصلی آن هستند. خانواده‌ها نیز در طراحی این برنامه در نظر گرفته شده‌اند تا آشنایی با میراث تاریخی شهر به یک تجربه خانوادگی تبدیل شود.
وقتی تاریخ به یک بازی تبدیل می‌شود
تخت فولاد یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های تاریخی و فرهنگی اصفهان است. این مجموعه آرامگاه بیش از یک‌هزار و ۲۰۰ عالم و اندیشمند و هفت‌هزار و ۴۰۰ شهید را در خود جای داده و در کنار آرامگاه‌ها، بناها، مساجد، آب‌انبارها و سنگ‌قبرهای قدیمی، بخش مهمی از تاریخ شهر را روایت می‌کند.
اما چگونه می‌توان نوجوانی را که بیشتر وقت خود را در فضای مجازی می‌گذراند، با چنین مجموعه‌ای آشنا کرد؟ صرفاً قدم زدن در میان آرامگاه‌ها و شنیدن توضیحات تاریخی احتمالاً برای بسیاری از نوجوانان جذابیت چندانی ندارد. به همین دلیل، در برنامه «دلباز» از بازی، معما و فعالیت گروهی استفاده شده است.
در این برنامه راهنما قرار نیست همه اطلاعات را در اختیار شرکت‌کنندگان بگذارد. نوجوانان باید خودشان نشانه‌ها را پیدا کنند، درباره آن‌ها سؤال بپرسند و با کمک اعضای گروه به پاسخ برسند.
نقشه گنج؛ راهی برای کشف رازهای تخت فولاد
یکی از بخش‌های اصلی «دلباز»، طراحی چند مأموریت در بخش‌های مختلف تخت فولاد است. نوجوانان در جریان این مأموریت‌ها با موضوعاتی همچون راز طشت آب، مشاغل افرادی که در این مجموعه به خاک سپرده شده‌اند، خط میرعماد حسنی، نقشهای روی سنگ‌قبرها و چله‌خانه‌ها آشنا می‌شوند.
هرکدام از این موضوعات می‌تواند به یک معما تبدیل شود. برای مثال، نوجوانان با بررسی نوشته‌ها و نقشهای روی سنگ‌قبرها می‌توانند اطلاعاتی درباره هنر، باورها و زندگی مردم در دوره‌های گذشته به دست آورند.
شرکت‌کنندگان در گروه‌های سه تا شش نفره و با استفاده از نقشه گنج، مسیرهای مشخص‌شده را دنبال می‌کنند. آن‌ها باید سرنخ‌ها را پیدا کنند، اطلاعات لازم را جمع‌آوری کنند و در پایان، یافته‌های خود را در قالبی با عنوان «بوم شخصیت» ارائه دهند.
این شیوه باعث می‌شود اعضای هر گروه برای رسیدن به پاسخ با یکدیگر همکاری کنند و به‌جای حفظ کردن اطلاعات، خودشان برای پیدا کردن آن‌ها تلاش کنند.
تخت فولاد؛ یک کلاس درس در فضای باز
در «دلباز»، بناها و آثار تاریخی فقط محل بازدید نیستند، بلکه بخشی از برنامه آموزشی به‌شمار می‌روند. نوجوانان می‌توانند با دیدن معماری تکیه‌ها، خواندن سنگ‌نوشته‌ها و بررسی نقشهای روی سنگ‌قبرها، با بخش‌هایی از تاریخ و هنر اصفهان آشنا شوند.
آشنایی با خط میرعماد حسنی، یکی از خوش‌نویسان برجسته ایرانی، فرصتی برای شناخت هنر خوش‌نویسی است. بررسی نقشهای سنگ‌قبرها نیز به نوجوانان کمک می‌کند تا بفهمند مردم در دوره‌های مختلف چگونه باورها و دیدگاه‌های خود را در آثار هنری نشان می‌دادند.
همچنین موضوعاتی همچون چله‌خانه‌ها، طشت آب و مشاغل افراد مدفون در تخت فولاد، بخش‌هایی از زندگی اجتماعی و فرهنگی گذشته اصفهان را برای شرکت‌کنندگان روشن می‌کند.
آشنایی با مشاهیر؛ شناخت الگوهای گذشته
یکی دیگر از اهداف «دلباز»، آشنایی نوجوانان با شخصیت‌های علمی، فرهنگی و مذهبی مدفون در تخت فولاد است. برگزارکنندگان می‌خواهند شرکت‌کنندگان علاوه بر شناخت نام و زندگی این افراد، با ویژگی‌هایی همچون تلاش، دانش‌اندوزی، هنر، ایمان و مسئولیت‌پذیری آن‌ها نیز آشنا شوند.
در واقع، معرفی مشاهیر زمانی برای نوجوانان جذاب‌تر می‌شود که از حالت بیان چند تاریخ و نام خارج شود و آن‌ها بتوانند درباره زندگی و انتخاب‌های این افراد اطلاعاتی به دست آورند.
پشتوانه فکری این برنامه نیز بر اهمیت دوران نوجوانی در شکل‌گیری شخصیت و ضرورت آشنایی نسل جدید با هویت تاریخی و فرهنگی خود استوار است. در همین چارچوب، ویژگی‌های علمی، هنری، دینی و تاریخی اصفهان به‌عنوان موضوعاتی برای معرفی به نوجوانان مورد توجه قرار گرفته است.
فضاسازی برای جذاب‌تر شدن ماجراجویی
در کنار بازی‌ها و مأموریت‌ها، برای فضای اجرای «دلباز» نیز برنامه‌ریزی شده است. استفاده از ساعت و کرنومتر قدیمی، پخش صداهای متناسب با فضای تاریخی، نصب نشانه‌ها در بخش‌های مختلف تکیه و طراحی میز پذیرش از جمله این اقدامات است.
همچنین در بخش‌هایی از برنامه از حوض آب، شمع و نشانه‌های رنگی برای راهنمایی شرکت‌کنندگان استفاده می‌شود. مخزن کتاب نیز قرار است با وسایل و چیدمانی شبیه یک اتاق سنتی آماده شود.
هدف از این اقدامات آن است که نوجوانان از همان ابتدای ورود، با فضای یک بازی و ماجراجویی روبه‌رو شوند و برای پیدا کردن سرنخ‌های بعدی انگیزه داشته باشند.
«دلباز» فقط یک اردوی دانش‌آموزی نیست
در طراحی این برنامه، چند موضوع از جمله فعالیت گروهی، تحرک، یادگیری از راه تجربه، معرفی شخصیت‌های تاریخی، مشارکت خانواده‌ها و استفاده از ظرفیت‌های محیطی تخت فولاد مورد توجه قرار گرفته است.
از دیگر اهداف آن می‌توان به آشنایی بیشتر نوجوانان با این مجموعه تاریخی، تقویت همکاری و مسئولیت‌پذیری، معرفی مشاهیر اصفهان و افزایش علاقه به گردشگری فرهنگی و معنوی اشاره کرد.
همکاری با آموزش‌وپرورش، مدیران مدارس، شهرداری، شورای شهر، اتوبوسرانی، حوزه‌های علمیه و نهادهای فرهنگی نیز در برنامه پیش‌بینی شده است تا امکان اجرای بهتر و ارتباط با گروه‌های بیشتری از دانش‌آموزان فراهم شود.
باشگاه «دلباز»؛ ادامه ارتباط پس از پایان برنامه
برنامه‌ریزی برگزارکنندگان به دو هفته اجرای «دلباز» محدود نمی‌شود. در طرح اولیه، راه‌اندازی «باشگاه «دلباز»» برای ادامه ارتباط با نوجوانان پس از پایان این رویداد در نظر گرفته شده است.
برگزاری نشست‌های فصلی با عنوان «تکیه‌گرد»، خاطره‌نویسی و ثبت تجربه اردو، برپایی نمایشگاه در مدارس، اهدای قاب عکس به شرکت‌کنندگان و انتشار عکس‌نوشت‌ها در فضای مجازی تخت فولاد از جمله برنامه‌های پیشنهادی برای ادامه این ارتباط است.
با اجرای این برنامه‌ها، نوجوانانی که در «دلباز» شرکت می‌کنند می‌توانند پس از پایان اردو نیز در فعالیت‌های فرهنگی مجموعه حضور داشته باشند و تجربه‌های خود را با دوستان و خانواده به اشتراک بگذارند.
فرصتی برای شناخت دوباره تخت فولاد
ویژه‌برنامه «دلباز» از ۹ تا ۲۰ آبان در مجموعه تاریخی تخت فولاد برگزار می‌شود. حضور در این برنامه نیازمند ثبت‌نام است و هزینه پیش‌بینی‌شده برای هر شرکت‌کننده یک میلیون ریال اعلام شده است.
تخت فولاد فقط مجموعه‌ای از آرامگاه‌ها و بناهای قدیمی نیست؛ در گوشه‌وکنار آن نشانه‌هایی از تاریخ، هنر، علم و زندگی مردم اصفهان وجود دارد، با این حال شناخت این ظرفیت‌ها برای نسل نوجوان نیازمند شیوه‌هایی فراتر از بازدیدهای معمولی است.
«دلباز» تلاش می‌کند با استفاده از بازی، معما و فعالیت گروهی، نوجوانان را به کشف این نشانه‌ها علاقه‌مند کند. شاید نوجوانی که برای پیدا کردن یک سرنخ ساعت‌ها در میان بناهای تاریخی جست‌وجو کرده است، در بازدیدهای بعدی نیز با دقت بیشتری به سنگ‌نوشته‌ها، نقش‌ها و نام شخصیت‌های تاریخی نگاه کند.
در چنین شرایطی، تخت فولاد دیگر فقط مکانی برای بازدید نیست، بلکه به فضایی برای یادگیری و آشنایی نزدیک‌تر نوجوانان با گذشته شهرشان تبدیل می‌شود.
نظر شما