ادغام آبفای شهری و روستایی راهکاری مناسب است؟

به گزارش ایمنا سال گذشته دفتر مطالعات زیربنایی اعلام کرده بود: با وجود این که تاکنون دو دهه از تصویب قانون تشکیل شرکت های آبفای شهری و همچنین ۱۵ سال از تصویب قانون تشکیل شرکت های آبفار و به تبع آن سازماندهی تشکیلات ملی مدیریت و راهبری آب و فاضلاب کشور می گذرد، اما هنوز هم جامعیت لازم در مدیریت یکپارچه شرکت های آبفای شهری و آبفار شکل نگرفته است.
در این راستا مدیریت فراگیر ملی آب و فاضلاب کشور در قالب شرکت هایی با شخصیت حقوقی – دولتی در عرصه روستاها و شخصیت حقوقی غیردولتی در پهنه شهرهای کشور، راهبری و اعمال می شود. دوگانگی مدیریت و راهبری آبفای شهری و آبفار از نقطه نظر شکل و محتوای شخصیت حقوقی و بالطبع دوگانگی قواعد و ضوابط ناظر بر شرکت های زیرمجموعه، یکی از عوامل اصلی در عدم موفقیت واگذاری آنها به بخش خصوصی (موضوع ماده (۱۳۷) قانون برنامه سوم و ماده (۱۳۶) قانون برنامه چهارم توسعه ) است.
بدین ترتیب با تداوم وضع موجود بستر اطمینان بخشی برای نیل به الزامات مربوط به قانون اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه و اجرای سیاست های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی که فعالیت شرکت های آب و فاضلاب را فارغ از شخصیت حقوقی آنها در صدر فهرست بنگاه ها و فعالیت های گروه دوم ماده (۲) برای واگذاری قرار داده، فراهم نخواهد شد.
برخورداری از آب آشامیدنی سالم و بهداشتی از حقوق مسلم و به عنوان ضروری ترین نیازهای هر انسانی به شمار می رود. در این خصوص اقدامات چشمگیری بعد از انقلاب اسلامی به عمل آمده، ولی در مواردی این اقدامات کافی نبوده اند. علاوه بر آن، ادامه بهره برداری و حفاظت از سرمایه گذاری به عمل آمده و استفاده بهینه از پروژه ها همواره با مشکل ملموس مواجه بوده است. به همین منظور و سایر ضرورت های انکارناپذیر، قانون تشکیل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور در سال ۱۳۸۱ به استناد ماده (۴) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور و در جهت تحقق مفاد ماده (۱۷) قانون تشکیل شرکت های آب و فاضلاب در هیئت دولت مصوب شد.
اتخاذ رویکرد ادغام و یکپارچه سازی مدیریت و راهبری شرکت های آبفای شهری و آبفار با محوریت هویت حقوقی شرکت های آبفای شهری می تواند گام موثری در رفع بخشی از کاستی ها و تنگناهای موجود در مدیریت بخش آب و فاضلاب کشور باشد.
در عین حال به لحاظ حساسیت موضوع، همواره دو شالوده و گزاره بنیادی مهم در هر نوع تصمیم سازی برای تغییر و دگرگونی هویت شرکت های آب و فاضلاب مطرح می شوند: نخست این که در شرکت های آب و فاضلاب، مردم، علت وجودی و ذینفع اصلی اند و بر این اساس، ساختار، ساماندهی و پردازش های درونی ، روش استفاده از منابع و امکانات و گستره و انسجام تشکیلات برای ارائه پایدار و بی وقفه خدمات به مشترکین، حائز اهمیت بسیار است.
دوم این که حساسیت عنصر حیاتی آب از دیدگاه کمی و کیفی، پایداری جریان توزیع آب و فرآیند جمع آوری و دفع بهداشتی فاضلاب در شرایط متعارف و غیرمتعارف اقلیمی و اجتماعی و درهم آمیختگی سرنوشت و بقای شرکت ها با مولفه های حیاتی زندگی شهروندان بسیار مهم است.
ادغام نه یگپارچگی
مدیرعامل شرکت آبفای استان اصفهان با اشاره به ادغام در برخی وزارتخانه‌های کشور و بررسی طرح ادغام شرکت‌های آبفای شهری و روستایی در مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، اظهار کرد: در ماه‌های گذشته شرح وظایف وزارتخانه‌های ادغام شده با یکدیگر ارتباط چندانی نداشتند و برای آنها وظایفی تعریف شد، اما اگر ادغامی در دو شرکت آبفای شهری و روستایی انجام شود به علت یکسانی شرایط ماهوی این شرکت ها شرح وظایفی همانند وزارتخانه ها برای آنها تعریف نخواهد شد. 
امینی با اشاره به وظایف این دو شرکت آب و فاضلاب مبنی بر تامین آب شرب بهداشتی و جمع‌آوری دفع و تصفیه فاضلاب، ادامه داد: این دو شرکت موازی یکدیگر فعالیت کرده و تنها شرکت تفکیک نشده ای بوده که از گذشته باقی مانده است. 
وی تصریح کرد: وزارتخانه نیرو و شرکت آب و فاضلاب کشور اقدامی به منظور یکپارچه شدن شرکت آبفا شهری و روستایی انجام می‌دهند که در شهر و روستا خدمت‌رسانی کنند.
مدیرعامل شرکت آبفای استان اصفهان گفت: شرکت آبفای شهری ساختار غیر دولتی و شرکت آب و فاضلاب روستایی ساختار دولتی دارند اگر این ادغام اجرایی شود چه بسا ممکن است روستاییان شرایط و خدمات بهتری را نیز دریافت کنند. 
وی تاکید کرد: یک ساختار بسیار قوی و متناسب به منظور اجرای طرح ادغام شرکت آب و فاضلاب روستایی و شهری باید ایجاد شده تا خدمات بهتری به مردم ارائه شود.
امینی تاکید کرد: دو شرکت آبفای شهری و روستایی با یکدیگر ادغام نشده بلکه یکپارچه خواهند شد.
ادغام آبفای شهری و روستایی با وجود پراکندگی روستاها صلاح نیست
نماینده مردم شهرضا در مجلس شورای اسلامی گفت: مسئولان باید اجازه بدهند که آب و فاضلاب روستایی فعالیت‌های خود را به صورت مستقل انجام دهد. 
عوض حیدرپور افزود: اگر مسئولان بخواهند حوزه کلان آب و فاضلاب شهری و روستایی را ادغام کنند، این دو بخش باید در زمینه اجرایی از یکدیگر مستقل بوده تا اینکه آبفای روستایی فعالیت های خود را به درستی انجام دهند. 
وی تاکید کرد: به علت گسستگی و پراکندگی‌های موجود میان روستاها طرح ادغام آب و فاضلاب شهری و روستایی به صلاح نیست.
اهداف مدیریت واحد باید از نتایج ادغام آبفای شهری و روستایی باشد
نماینده مردم مبارکه در مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به بررسی طرح ادغام گفت: مدیریت واحد از مزایای طرح ادغام شرکت آبفای شهری و روستایی است و این نوع مدیریت سبب تسریع اجرای دستورات، هماهنگی‌ها بیشتر ،کارها بهتر و اختصاص بودجه متمرکز اجرایی می‌شود.
ایرانپور تاکید کرد: وی مدیریت واحد را از مزایای طرح ادغام شرکت آبفای شهری و روستایی دانست و ادامه داد: مدیریت واحد سبب تسریع اجرای دستورات، هماهنگی‌ها بیشتر ،کارها بهتر و اختصاص بودجه متمرکز اجرایی شود.
وی با اشاره معایب طرح ادغام آب و فاضلاب شهری و روستایی، اضافه کرد: با وجود بیش از ۱۰۰ شهر و تعداد بیشماری روستا در استان اصفهان ادغام شرکت آبفای شهری و روستایی وظیفه‌ها سنگین‌تر شده و کار سخت و دشواری بر دوش آنها قرار می‌گیرد.
نماینده مردم مبارکه در مجلس شورای اسلامی گفت: اگر اهتمام جدی شده که حق و حقوق روستائیان لحاظ و یا اینکه تنها در مسائل شهری ورود پیدا نکرده و از نیازهای روستاها غافل نشد به طور قطع سبب منفعت برای روستائیان می‌شود. 
خدمات رسانی به آب و فاضلاب روستاها شتاب خواهد گرفت
مدیرعامل شرک مهندسی آب و فاضلاب کشور پیش از این تصریح کرده بود که مراحل پایانی ادغام شرکت های آب و فاضلاب شهری و روستایی در حال انجام است و تشکیل و معرفی مدیرعامل این شرکت ها به تدریج از فروردین ۹۲ آغاز خواهد شد.
ثمره هاشمی افزود : ادغام شرکت های آب و فاضلاب شهری به منظور کوچک سازی دولت و همچنین اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی و تقویت بخش خصوصی اجرا می شود .
وی تاکید کرد: با این ادغام خدمات رسانی به روستاها شتاب خواهد گرفت.
تاکنون چند زمان مختلف را برای ادغام آب و فاضلاب شهری و روستایی اعلام شده و طبق آخرین اظهارات ثمره هاشمی قرار بود تا پایان سال ۹۱ این ادغام صورت گیرد اما تا کنون این امر محقق نشده است.
قابل ذکر است؛ برخی کارشناسان امور آب و فاضلاب معتقدند که منظور از یکپارچگی آب و فاضلاب شهری و روستایی همان ادغام است اما برای اینکه بار حقوقی به ان وارد نشود به جای ادغام کلمه یکپارچگی را به کار برده اند.
گفتنی است مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب روستایی استان اصفهان در این خصوص حاضر به مصاحبه نشد و اعلام کرد مطابق دستورات مسئولان کشور عمل خواهد کرد.