به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، جزایر از مهم‌ترین پدیده‌های طبیعی زمین هستند که علاوه بر شکل‌دهی به چشم‌اندازهای جغرافیایی، در تنوع زیستی، الگوهای سکونت انسانی، فعالیت‌های اقتصادی، گردشگری و شکل‌گیری فرهنگ‌های محلی نقش دارند. اگرچه کشورهایی همچون اندونزی و فیلیپین به‌دلیل مجمع‌الجزایر گسترده و هزاران جزیره گرمسیری شناخته می‌شوند، بررسی آمار جهانی نشان می‌دهد که بیشترین تعداد جزایر ثبت‌شده در جهان به کشورهای شمال اروپا تعلق دارد؛ منطقه‌ای که تاریخ زمین‌شناختی، فعالیت یخچال‌های طبیعی و ساختار پیچیده سواحل آن، زمینه شکل‌گیری هزاران جزیره کوچک و بزرگ را فراهم کرده است.
بر اساس داده‌های گردآوری‌شده از سازمان‌های ملی آمار و نهادهای نقشه‌برداری کشورها که در فهرست جهانی تعداد جزایر منتشرشده در ویکی‌پدیا مورد استفاده قرار گرفته است، مجموع جزایر ثبت‌شده در این رتبه‌بندی به ۹۴۵ هزار و ۲۴۷ مورد می‌رسد. این آمار ۱۷ کشور را دربرمی‌گیرد و نشان می‌دهد سوئد با ۲۶۷ هزار و ۵۷۰ جزیره در جایگاه نخست قرار دارد. نروژ با ۲۳۹ هزار و ۵۷ جزیره دوم است و فنلاند نیز با ۱۹۸ هزار و ۱۴۶ جزیره رتبه سوم را به خود اختصاص داده است.
مجموع جزایر این سه کشور به ۷۰۴ هزار و ۷۷۳ مورد می‌رسد که معادل ۷۴.۶ درصد کل جزایر ثبت‌شده در این مجموعه آماری است. به این ترتیب، تقریبا سه‌چهارم جزایر شمارش‌شده در رتبه‌بندی جهانی در همین سه کشور شمال اروپا قرار دارند؛ موضوعی که اهمیت ویژگی‌های طبیعی و جغرافیایی این منطقه را در شکل‌گیری چشم‌اندازهای جزیره‌ای نشان می‌دهد.
سوئد؛ سرزمین بیش از ۲۶۷ هزار جزیره
سوئد با ثبت ۲۶۷ هزار و ۵۷۰ جزیره، در صدر کشورهای جهان از نظر تعداد این عوارض طبیعی قرار گرفته است. جزایر این کشور در امتداد سواحل دریای بالتیک، دریاچه‌ها و پهنه‌های آبی داخلی پراکنده شده‌اند و بخش مهمی از سیمای طبیعی و جغرافیایی آن را شکل می‌دهند.
یکی از شناخته‌شده‌ترین مناطق جزیره‌ای سوئد، مجمع‌الجزایر استکهلم است که در امتداد ساحل شرقی این کشور و در دریای بالتیک گسترش یافته و حدود ۳۰ هزار جزیره، جزیره کوچک و صخره دریایی را دربرمی‌گیرد. این مجموعه یکی از شاخص‌ترین چشم‌اندازهای طبیعی شمال اروپا به شمار می‌رود و ترکیب جزایر سنگی، آبراهه‌های باریک و پوشش گیاهی ساحلی، سیمای منحصربه‌فردی به آن بخشیده است.
تراکم بالای جزایر در سوئد تنها به مناطق ساحلی محدود نمی‌شود و شمار قابل‌توجهی از جزایر دریاچه‌ای نیز در آمار این کشور قرار دارند. همین موضوع نشان می‌دهد که گستردگی پهنه‌های آبی داخلی و شیوه تعریف جزیره در نظام نقشه‌برداری سوئد، در دستیابی این کشور به رتبه نخست تأثیرگذار بوده است.
نروژ و فنلاند؛ ۲ قطب بزرگ جزیره‌ای شمال اروپا
نروژ با ۲۳۹ هزار و ۵۷ جزیره در جایگاه دوم قرار دارد. خط ساحلی بسیار پیچیده این کشور که با خلیج‌های عمیق، آبدره‌ها، جزایر سنگی و آبراهه‌های متعدد شناخته می‌شود، یکی از عوامل اصلی فراوانی جزایر آن است.
در غرب نروژ و در نزدیکی شهر برگن، مجمع‌الجزایر اویگاردن (Øygarden) نمونه‌ای از این چشم‌انداز طبیعی به‌شمار می‌رود. جزایر سنگی این منطقه به‌وسیله کانال‌های باریک آبی از یکدیگر جدا شده‌اند و مجموعه‌ای از زیست‌بوم‌های ساحلی را تشکیل می‌دهند. ساختار جغرافیایی این منطقه، علاوه بر ایجاد چشم‌اندازهای طبیعی ویژه، بر شیوه ارتباط سکونتگاه‌ها، فعالیت‌های ساحلی و الگوهای استفاده از زمین نیز تأثیر گذاشته است.
فنلاند نیز با ۱۹۸ هزار و ۱۴۶ جزیره در رتبه سوم قرار دارد. بخش مهمی از جزایر این کشور در دریای مجمع‌الجزایر فنلاند (Archipelago Sea) واقع شده‌اند؛ منطقه‌ای در جنوب غربی کشور که ده‌ها هزار جزیره و برآمدگی سنگی را در خود جای داده است. پراکندگی جزایر در این پهنه آبی، ساختار جغرافیایی خاصی ایجاد کرده که در کنار دریاچه‌های فراوان فنلاند، به افزایش شمار جزایر ثبت‌شده در این کشور کمک کرده است.
یکی از دلایل اصلی فراوانی جزایر در این سه کشور به تاریخ زمین‌شناختی شمال اروپا بازمی‌گردد. در آخرین عصر یخبندان، یخچال‌های طبیعی با حرکت بر سطح زمین، سنگ‌ها و بسترهای سخت را فرسایش دادند و شکل ناهمواری‌ها را تغییر دادند. با عقب‌نشینی یخ‌ها، برآمدگی‌های سنگی، جزایر کوچک، آبراهه‌های ساحلی و دریاچه‌های متعددی برجای ماند که به‌تدریج چشم‌انداز پیچیده کنونی را شکل دادند.
کانادا و شیلی؛ پیشتازان جزیره‌ای خارج از شمال اروپا
پس از سه کشور شمال اروپا، کانادا با ۵۲ هزار و ۴۵۵ جزیره در رتبه چهارم و شیلی با ۴۳ هزار و ۴۷۱ جزیره در جایگاه پنجم قرار دارند. ایالات متحده آمریکا نیز با ۲۸ هزار و ۴۴۹ جزیره رتبه ششم این فهرست را به خود اختصاص داده است.
کانادا به‌واسطه گستردگی جغرافیایی و امتداد طولانی سواحل خود، یکی از مهم‌ترین کشورهای جهان از نظر چشم‌اندازهای جزیره‌ای محسوب می‌شود. بخش مهمی از جزایر این کشور در مجمع‌الجزایر قطب شمال کانادا قرار دارند؛ مجموعه‌ای شامل بیش از ۳۶ هزار جزیره که در شمال کشور گسترده شده‌اند. جزیره بافین، یکی از بزرگ‌ترین جزایر جهان، از مهم‌ترین عوارض جغرافیایی این منطقه به‌شمار می‌رود.
در جنوب شرقی آلاسکا نیز مجمع‌الجزایر الکساندر شامل حدود ۱۱۰۰ جزیره نام‌گذاری‌شده است که جزیره‌هایی همچون پرنس آو ولز و ادمیرالتی را دربرمی‌گیرد. سواحل ناهموار، جنگل‌های بارانی معتدل و زیست‌بوم‌های دریایی متنوع از ویژگی‌های طبیعی این منطقه هستند.
با این حال، عدد ۵۲ هزار و ۴۵۵ برای کانادا به جزایر ساحلی اشاره دارد و جزایر گسترده آب‌های شیرین داخلی را شامل نمی‌شود. برای نمونه، خلیج جورجین در استان انتاریو که بخشی از دریاچه هورون است، بیش از ۳۰ هزار جزیره آب‌شیرین دارد. بنابراین، اگر جزایر واقع در دریاچه‌ها نیز با معیارهای مشابه در محاسبات ملی کانادا لحاظ شوند، تعداد جزایر این کشور می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی افزایش پیدا کند.
اندونزی و فیلیپین؛ مجمع‌الجزایرهای مشهور خارج از جمع سه کشور نخست
اندونزی با ۱۷ هزار و ۵۰۸ جزیره در رتبه هفتم قرار دارد و پس از آن ژاپن با ۱۴ هزار و ۱۲۵ جزیره و فیلیپین با هفت هزار و ۶۴۱ جزیره دیده می‌شوند. استرالیا نیز با ۸۲۲۲ جزیره در جایگاه نهم این رتبه‌بندی قرار گرفته است.
قرار گرفتن اندونزی و فیلیپین در رتبه‌های پایین‌تر از کشورهای شمال اروپا ممکن است در نگاه نخست غیرمنتظره باشد، زیرا این دو کشور به‌عنوان نمونه‌های شاخص کشورهای مجمع‌الجزایری شناخته می‌شوند و هزاران جزیره در پهنه اقیانوس آرام و مناطق گرمسیری را دربرمی‌گیرند. با این حال، تفاوت در معیارهای شناسایی و ثبت جزایر، یکی از عوامل مهم در توضیح این جایگاه است.
در ادامه فهرست، چین با هفت هزار و ۲۲۶ جزیره، بریتانیا با ۶۳۴۶ جزیره، یونان با ۶۰۰۰ جزیره، کوبا با ۴۱۹۵ جزیره، لائوس با ۴۰۰۰ر جزیره، کره شمالی با ۳۵۷۹ جزیره و کره جنوبی با ۳۳۵۸ جزیره قرار دارند.
این آمار نشان می‌دهد که فراوانی جزایر تنها به کشورهای دارای سواحل اقیانوسی محدود نیست و حتی کشورهای محصور در خشکی نیز می‌توانند به‌واسطه جزایر واقع در رودخانه‌ها و دریاچه‌ها، تعداد قابل‌توجهی از این عوارض طبیعی را در قلمروی خود داشته باشند.
نظر شما