به گزارش خبرگزاری ایمنا، بیستوششم آبان ۱۳۵۹، یکی از روزهای سرنوشتساز در تاریخ دفاع مقدس و مقاومت ملت ایران است؛ روزی که رزمندگان ایرانی پس از نبردی سنگین موفق شدند محاصره سوسنگرد را بشکنند و این شهر را از اشغال نیروهای ارتش بعثی عراق آزاد کنند. در این میان، نقش رهبر شهید انقلاب، نماینده وقت امام خمینی(ره) در شورای عالی دفاع در جلوگیری از توقف عملیات و فراهم کردن زمینه حضور نیروهای زرهی، از بخشهای مهم این حماسه تاریخی به شمار میرود.
محسن نصری، پژوهشگر دفاع مقدس و مدرس دانشگاه در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به اهمیت راهبردی سوسنگرد در ماههای ابتدایی جنگ تحمیلی اظهار کرد: ارتش عراق پس از آغاز تهاجم گسترده در ۳۱ شهریور ۱۳۵۹ در محورهای مختلف استان خوزستان پیشروی کرد و یکی از اهداف اصلی آن، تصرف اهواز بود. در این میان، شهرهای بستان و سوسنگرد نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی و نظامی خود اهمیت ویژهای داشتند.
وی افزود: ارتش عراق با اشغال سوسنگرد تلاش داشت ضمن تثبیت موقعیت خود در منطقه، مسیر پیشروی به سمت اهواز را هموار کند و حتی با تغییر نام این شهر به خفاجیه، اهداف تبلیغاتی خود را دنبال میکرد؛ با این حال، مقاومت نیروهای ایرانی مانع از تحقق کامل این هدف شد.

این پژوهشگر دفاع مقدس با اشاره به شرایط دشوار مدافعان سوسنگرد در روزهای منتهی به بیستوششم آبان تصریح کرد: نیروهای عراقی در بیستوپنجم آبان شهر را به محاصره درآوردند و بخشهایی از حاشیه شرقی و جنوبی آن را اشغال کردند. مدافعان شهر با وجود کمبود امکانات و فشار سنگین دشمن، مقاومت میکردند و اجازه نمیدادند نیروهای بعثی کنترل کامل سوسنگرد را به دست بگیرند.
نصری ادامه داد: در آن مقطع، آزادسازی سوسنگرد به یک ضرورت نظامی تبدیل شده بود و برای اجرای عملیات، حضور هماهنگ نیروهای ارتش، سپاه، بسیج و گروه جنگهای نامنظم شهید مصطفی چمران پیشبینی شده بود، اما در آستانه عملیات، اختلافات و کارشکنیهای بنیصدر، رئیسجمهور وقت، اجرای طرح را با مشکل روبهرو کرد.
وی با بیان اینکه جلوگیری از حرکت تیپ دوم زرهی لشکر ۹۲ اهواز، عملیات را در آستانه توقف قرار داده بود، خاطرنشان کرد: این تیپ یکی از ارکان اصلی عملیات به شمار میرفت و حذف آن میتوانست هماهنگی و توان عملیاتی سایر یگانها را مختل کند. در چنین شرایطی، پیگیریهای رهبر شهید انقلاب بهعنوان نماینده وقت امام خمینی(ره) در شورای عالی دفاع اهمیت ویژهای پیدا کرد.
این مدرس دانشگاه با تشریح روند پیگیریهای انجامشده در آن شب گفت: در شرایطی که احتمال انجام نشدن عملیات وجود داشت، رهبر شهید انقلاب موضوع را از طریق حجتالاسلام والمسلمین اشراقی، داماد امام خمینی(ره)، با ایشان در میان گذاشتند. امام خمینی(ره) نیز دستور دادند که سوسنگرد باید تا فردا آزاد شود و تیمسار ولیالله فلاحی مسئولیت نظارت و مباشرت بر عملیات را بر عهده داشته باشد.
نصری افزود: پس از ابلاغ دستور امام، رهبر شهید انقلاب در ساعت یک و نیم و دو بامداد دو نامه جداگانه خطاب به سرهنگ قاسمی، فرمانده لشکر ۹۲ زرهی اهواز و تیمسار ولیالله فلاحی نوشتند و بر ضرورت حضور تیپ دوم زرهی در عملیات تأکید کردند. ایشان در این نامهها هشدار دادند که بدون حضور این تیپ، اجرای عملیات با مشکل جدی روبهرو خواهد شد.

وی با اشاره به همراهی شهید مصطفی چمران در این پیگیریها تصریح کرد: رهبر شهید انقلاب نامهها را در اختیار شهید چمران قرار دادند تا نظر مشترک آنها نیز در این مکاتبات منعکس شود. این اقدام نشاندهنده اهمیت هماهنگی میان مسئولان نظامی و فرماندهان حاضر در جبهه برای جلوگیری از توقف عملیات بود.
این پژوهشگر دفاع مقدس با اشاره به آغاز عملیات در صبح بیستوششم آبان اظهار کرد: سرانجام نیروهای ایرانی با مشارکت تیپهای دوم و سوم زرهی لشکر ۹۲ خوزستان، گروه رزمی ۱۴۸ پیاده، گروه رزمی ۳۷ زرهی، نیروهای سپاه پاسداران، بسیجیان و گروه جنگهای نامنظم شهید چمران، عملیات آزادسازی سوسنگرد را آغاز کردند.
وی ادامه داد: نیروهای ایرانی از محورهای مختلف به مواضع ارتش عراق حمله کردند و با پیشروی رزمندگان و مقاومت مدافعان داخل شهر، فشار بر نیروهای بعثی افزایش پیدا کرد. ارتش عراق که نتوانسته بود شهر را بهطور کامل تصرف کند، در برابر حملات نیروهای ایرانی تاب مقاومت نیاورد و به عقبنشینی وادار شد.
نصری با بیان اینکه سرانجام در واپسین ساعات بیستوششم آبان محاصره سوسنگرد شکسته شد، خاطرنشان کرد: با آزادسازی شهر، جاده حمیدیه به سوسنگرد نیز از کنترل دشمن خارج شد و نیروهای عراقی ناچار شدند مواضع خود را عقب ببرند.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت بازخوانی ابعاد مختلف این عملیات برای نسل جوان گفت: حماسه آزادسازی سوسنگرد حاصل مجموعهای از عوامل از جمله مقاومت مدافعان شهر، شجاعت رزمندگان ارتش و سپاه، حضور نیروهای مردمی، فرماندهی و هماهنگی نیروهای عملیاتی و تصمیمگیریهای بهموقع در شرایط حساس جنگ بود. نقش رهبر شهید انقلاب در پیگیری اجرای عملیات و جلوگیری از حذف تیپ دوم زرهی نیز یکی از بخشهای مهم این واقعه تاریخی است که باید برای نسلهای آینده تبیین شود.




نظر شما