مصطفی نباتی‌نژاد در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با تأکید بر ضرورت استفاده از داده‌ها در فرایند بودجه‌ریزی شهری اظهار کرد: در تدوین و بررسی بودجه سالانه باید ارتباط میان اعتبارات پیشنهادی و شاخص‌های هدف روشن باشد، زیرا این ارتباط کمک می‌کند مشخص شود هر پروژه برای حل کدام مسئله طراحی شده، چه میزان اعتبار به آن اختصاص پیدا کرده است و با چه معیاری می‌توان پیشرفت و اثربخشی آن را ارزیابی کرد.
وی افزود: برای مثال اگر هدف مدیریت شهری بهبود دسترسی محلات کم‌برخوردار به خدمات عمومی باشد، باید مشخص شود کدام پروژه‌ها برای تحقق این هدف در نظر گرفته شده‌اند، چه اعتباری به آن‌ها اختصاص پیدا می‌کند و انتظار می‌رود اجرای این پروژه‌ها چه تغییری در وضعیت موجود ایجاد کند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با بیان اینکه ارزیابی عملکرد نباید به بررسی میزان هزینه‌کرد یا تکمیل عملیات اجرایی محدود شود، ادامه داد: پس از اجرای پروژه نیز باید بررسی کنیم که آیا شاخص موردنظر بهبود پیدا کرده است یا خیر؛ اگر نتیجه مورد انتظار محقق نشده باشد، لازم است علت آن تحلیل شود و در صورت نیاز، شیوه اجرا، طراحی پروژه یا اولویت تخصیص منابع بازنگری شود.
نباتی‌نژاد تصریح کرد: این رویکرد تفاوت اساسی میان بودجه‌ریزی بر پایه هزینه و بودجه‌ریزی بر پایه عملکرد و نتایج را نشان می‌دهد. در رویکرد دوم علاوه بر میزان اعتبار مصرف‌شده و فعالیت‌های انجام‌گرفته، نتایج حاصل از هزینه‌کرد نیز اهمیت دارد.
وی با اشاره به گزارش «Government at a Glance 2025» سازمان همکاری و توسعه اقتصادی خاطرنشان کرد: بر اساس نتایج پیمایش سال ۲۰۲۳ این سازمان درباره دولت‌های مرکزی و فدرال، از میان ۳۳ کشور پاسخ‌دهنده، ۲۸ کشور از شکلی از بودجه‌ریزی بر پایه عملکرد استفاده می‌کردند، همچنین در میان همین ۲۸ کشور، ۲۰ کشور، معادل ۷۱ درصد، از اطلاعات عملکردی برای کمک به تصمیم‌گیری درباره تخصیص منابع سالانه بهره می‌گرفتند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان بیان کرد: این آمار به شهرداری‌ها اختصاص ندارد، اما نشان می‌دهد که پیوند میان اطلاعات عملکردی، اهداف قابل اندازه‌گیری و تخصیص منابع، در نظام‌های مدیریتی مورد بررسی موضوعی جدی و قابل پیگیری است.
نباتی‌نژاد با بیان اینکه آمارنامه شهر اصفهان می‌تواند زمینه مناسبی برای تقویت این رویکرد فراهم کند، افزود: آمارنامه ۱۴۰۴ اصفهان با مشارکت بیش از ۶۰ دستگاه اجرایی تدوین شده و اطلاعات گسترده‌ای درباره حوزه‌های مختلف شهر در اختیار مدیریت شهری قرار می‌دهد؛ این مجموعه شامل ۲۰ فصل استاندارد بر اساس طبقه‌بندی بین‌المللی فعالیت‌های اقتصادی و یک فصل جداگانه درباره مدیریت شهر با حدود ۳۰۰ شاخص مرتبط با فعالیت‌های شهرداری است.
وی تأکید کرد: برای تبدیل این ظرفیت اطلاعاتی به ابزار تصمیم‌گیری باید شاخص‌های آمارنامه با اهداف برنامه راهبردی شهر و بودجه‌های سنواتی ارتباط مشخصی داشته باشند. در این صورت می‌توان وضعیت پایه هر شاخص، مقدار مورد انتظار، زمان تحقق هدف و اقدامات اجرایی مرتبط را مشخص کرد.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان ادامه داد: اگر اطلاعات نشان دهد که در منطقه‌ای از شهر رشد جمعیت یا تغییر الگوی سکونت اتفاق افتاده است، باید بررسی شود آیا ظرفیت خدمات عمومی آن منطقه متناسب با تغییرات جمعیتی توسعه پیدا کرده یا خیر. در صورت وجود شکاف، اطلاعات باید در تعیین اولویت پروژه‌ها و تخصیص اعتبارات استفاده شود.
نباتی‌نژاد افزود: داده‌های مرتبط با حمل‌ونقل عمومی، فضای سبز، مراکز فرهنگی، کیفیت هوا، مصرف انرژی، پسماند و وضعیت زیرساخت‌ها نیز می‌توانند در شناسایی نیازها و ارزیابی راهکارهای مختلف مؤثر باشند. به این ترتیب تصمیم‌گیری درباره پروژه‌ها تنها بر اساس سابقه تخصیص اعتبار یا امکان اجرای سریع آن‌ها انجام نمی‌شود.
وی خاطرنشان کرد: شدت مسئله، تعداد شهروندان بهره‌مند، میزان محرومیت، هزینه اجرا، اثربخشی مورد انتظار و انطباق پروژه با اهداف راهبردی شهر باید در اولویت‌بندی مورد توجه قرار گیرند.
رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با بیان اینکه آمارنامه، رصدخانه شهری و بودجه‌ریزی بر پایه شواهد اجزای یک زنجیره واحد هستند، گفت: آمارنامه وضعیت شهر را نشان می‌دهد، رصدخانه امکان پایش مستمر را فراهم می‌کند و نظام بودجه‌ریزی باید از اطلاعات حاصل برای انتخاب اولویت‌ها، تخصیص منابع و ارزیابی نتایج بهره بگیرد.
نظر شما