به گزارش خبرگزاری ایمنا، نشست اعلام ارزیابی عملکرد سکوهای ایرانی در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ برگزار شد و در جریان آن، گزارشی از روند فعالیت و میزان استفاده کاربران از پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی بومی ارائه شد.
حسین دلیریان در ابتدای این نشست با اشاره به گسترش حضور بخش قابل‌توجهی از جامعه در فضای مجازی، اظهار کرد: با توجه به نقش فضای مجازی در زندگی مردم، برخورداری از سکوهای بومی می‌تواند یکی از مؤلفه‌های مؤثر در تولید قدرت برای کشور باشد.
وی با بیان اینکه زیرساخت‌های لازم برای شکل‌گیری و توسعه سکوهای بومی طی سال‌های گذشته فراهم شده است، افزود: امروز پیام‌رسان‌ها و سکوهای ایرانی در کشور شکل گرفته‌اند و مردم نیز در حال استفاده از این سکوها هستند.
تأکید بر اقتصادی‌شدن سکوهای ایرانی
سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی یکی از موضوعات مهم در مسیر توسعه سکوهای ایرانی را «اقتصادی‌شدن» آنها عنوان کرد و گفت: اقتصاد محتوا و استفاده از سکوها و پیام‌رسان‌ها در مسیر فعالیت‌های اقتصادی، امروز در بسیاری از کشورهای جهان رواج دارد و کشورها در این زمینه گام‌های مهمی برداشته‌اند.
دلیریان ادامه داد: در کشور ما نیز این مسیر در حال طی شدن است، هرچند می‌توان گفت هنوز در ابتدای راه قرار داریم. اجرای سند درآمد محتوا می‌تواند کمک قابل‌توجهی به شکل‌گیری و توسعه اقتصاد محتوا در کشور کند و امیدواریم با اجرایی‌شدن این سند، این روند با سرعت بیشتری دنبال شود.
وی با اشاره به رشد پیام‌رسان‌های ایرانی در سال‌های گذشته، تصریح کرد: این سکوها رشد خوب و قابل‌توجهی داشته‌اند، اما این روند نیازمند حمایت بیشتر است. حمایت از سکوهای ایرانی بر اساس اسناد بالادستی و سیاست‌های ابلاغ‌شده در حال انجام است، با این حال نباید به سطح فعلی حمایت‌ها قانع بود و لازم است گام‌های بلندتری در این زمینه برداشته شود.
ضرورت توسعه زیرساخت‌های سکوهای بومی
سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی همچنین توسعه خدمات و افزایش میزان استفاده مردم از سکوهای ایرانی را نیازمند فراهم‌شدن زیرساخت‌های مناسب دانست و گفت: مرکز ملی فضای مجازی در این زمینه پیگیری‌های متعددی داشته و دستگاه‌های متولی نیز اقدامات خوبی انجام داده‌اند، اما این اقدامات باید با سرعت و شتاب بیشتری دنبال شود.
دلیریان در ادامه از آغاز انتشار گزارش‌های «رادار فضای مجازی» خبر داد و اظهار کرد: مرکز ملی فضای مجازی با هدف ارائه تصویری دقیق‌تر و جامع‌تر از وضعیت پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایرانی به مسئولان، سیاست‌گذاران، تصمیم‌گیران و خود سکوها، تولید و انتشار گزارش‌هایی با عنوان «رادار فضای مجازی» را در دستور کار قرار داده است.
به گفته وی، تاکنون دو گزارش ماهانه مربوط به مرداد و شهریورماه تهیه و منتشر شده و گزارش شش‌ماهه عملکرد پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایرانی نیز برای نخستین‌بار در این نشست ارائه می‌شود.
سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی افزود: انتشار این گزارش‌ها می‌تواند دید دقیق‌تر و جامع‌تری در اختیار مسئولان، تصمیم‌گیران، سکوها و حتی مردم قرار دهد و به اتخاذ تصمیمات دقیق‌تر و اصلاح مسیر توسعه این سکوها کمک کند.
رکورد تاریخی بازدید پیام‌رسان‌های ایرانی
دلیریان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نتایج ارزیابی شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ گفت: بر اساس روندیابی و گزارش تهیه‌شده در قالب «رادار فضای مجازی»، عملکرد پیام‌رسان‌های ایرانی در شش‌ماهه نخست سال جاری قابل‌توجه بوده است.
وی اعلام کرد: چهار پیام‌رسان ایتا، بله، سروش‌پلاس و روبیکا در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ رکورد تاریخی بازدید ۱۰۰ میلیاردی را ثبت کرده‌اند.
سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی این میزان بازدید را دستاوردی قابل‌توجه دانست و اظهار کرد: شاید در سال‌های گذشته کمتر کسی پیش‌بینی می‌کرد که پیام‌رسان‌های ایرانی بتوانند به چنین سطحی از بازدید دست پیدا کنند، اما با فراهم‌شدن زیرساخت‌ها، سیاست‌گذاری‌ها، حمایت‌های انجام‌شده و مهم‌تر از همه تلاش نخبگان و جوانان کشور، استقبال مردم از پیام‌رسان‌های داخلی افزایش یافته است.
پیام‌رسان‌های ایرانی فراتر از ارسال پیام
دلیریان با تأکید بر اینکه کارکرد پیام‌رسان‌های بومی دیگر تنها به ارسال پیام محدود نمی‌شود، گفت: امروز کاربران ایرانی در پیام‌رسان‌های بومی در حوزه‌های مختلف فعالیت می‌کنند و فروشگاه‌های آنلاین متعددی نیز بر بستر این پیام‌رسان‌ها خدمات خود را ارائه می‌دهند.
وی افزود: بخش قابل‌توجهی از خدمات نیز از طریق همین سکوها در اختیار مردم قرار گرفته و فعالیت‌های اقتصادی و خدماتی مختلفی در بستر پیام‌رسان‌های ایرانی در حال انجام است.
سخنگوی مرکز ملی فضای مجازی ابراز امیدواری کرد با تداوم حمایت‌ها و توسعه زیرساخت‌ها، در گزارش شش‌ماهه نخست سال آینده، ارقام به‌مراتب بالاتری از میزان استفاده و بازدید از سکوهای ایرانی ثبت و اعلام شود.
دلیریان تأکید کرد: تحقق این هدف نیازمند تأمین زیرساخت‌های مناسب، حمایت مستمر، سیاست‌گذاری صحیح و همچنین اجرای دقیق مأموریت‌ها از سوی دستگاه‌های متولی است.
روبیکا با ۷۸۰ میلیارد بازدید در صدر سکوهای ایرانی قرار گرفت
در ادامه محمدامین‌الله‌داد، سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی، در نشست اعلام ارزیابی عملکرد سکوهای ایرانی در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، با تشریح نتایج پایش پنج سکوی داخلی، از تولید ۶۱۶ میلیون محتوا در این سکوها خبر داد و گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد سکوهای ایرانی علاوه بر نقش‌آفرینی در جریان رسانه‌ای کشور، به بستری برای سرگرمی و فعالیت‌های اقتصادی کاربران تبدیل شده‌اند.
وی با بیان اینکه رویکرد جدید مرکز ملی فضای مجازی تنها بر بررسی رویدادها و واکنش کاربران به اخبار متمرکز نیست، اظهار کرد: در این رویکرد، رفتار کاربران، تغییر نگاه و دیدگاه آنها و روند تولید محتوا در موضوعات مختلف بررسی می‌شود.
سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی افزود: مرکز ملی فضای مجازی در چهار محور اخبار نظامی، سیاسی و دیپلماتیک، اقتصادی و معیشتی و فرهنگی و اجتماعی، به‌صورت مستمر محتواهای منتشرشده و بازتاب دیدگاه کاربران را رصد می‌کند.
الله‌دادادامه داد: بررسی عملکرد سکوهای ایرانی یکی از نتایج جانبی این پایش‌هاست؛ چراکه این سکوها به‌تدریج سهم جدی‌تری در جریان رسانه‌ای، تولید محتوا، سرگرمی و فعالیت‌های اقتصادی پیدا کرده‌اند.وی با اشاره به شکل‌گیری فعالیت‌های اقتصادی پایدار در بستر سکوهای داخلی گفت: کاربران به‌صورت مستمر به این سکوها مراجعه می‌کنند و این مراجعه مداوم، بازار و مخاطبان مشخصی برای هر یک از آنها ایجاد کرده است.
وی تأکید کرد: آمار ارائه‌شده حاصل پایش مستقل مرکز ملی فضای مجازی است و جدا از آمار دریافتی از خود سکوها تهیه شده است. در این بررسی تلاش شده اعداد با دقت و امانت‌داری گزارش شوند و آمار اعلامی را باید حداقلی از میزان فعالیت‌های انجام‌شده در این حوزه دانست.
تولید ۶۱۶ میلیون محتوا در پنج سکوی ایرانی
سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی با تشریح آمار تولید محتوا در پنج سکوی داخلی گفت: در مجموع، طی شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵، حدود ۶۱۶ میلیون محتوا در پنج سکوی مورد بررسی تولید شده است.
الله‌دادبا اشاره به تعداد صفحات و کانال‌های عمومی فعال این سکوها افزود: روبیکا حدود ۵۱۲ هزار صفحه و کانال عمومی فعال، ایتا ۲۹۸ هزار و ۵۰۰ کانال و صفحه، بله ۲۱۶ هزار، سروش‌پلاس ۲۹ هزار و ویراستی ۱۱۵ هزار صفحه فعال دارد.
وی تصریح کرد: این آمار مربوط به کانال‌ها و صفحات عمومی است و کانال‌های خصوصی، پیام‌های شخصی و سایر فعالیت‌های غیرعمومی را شامل نمی‌شود. تعداد صفحات عمومی فعال می‌تواند یکی از شاخص‌های سنجش میزان فعالیت و پویایی هر سکو باشد.
روبیکا با ۷۸۰ میلیارد بازدید در صدر
سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی در ادامه با اشاره به آمار بازدید محتوا در سکوهای مورد بررسی اظهار کرد: بر اساس داده‌های پایش‌شده، روبیکا در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۷۸۰ میلیارد بازدید ثبت کرده است. این رقم برای ایتا ۸۷ میلیارد، بله ۲۰۶ میلیارد، سروش‌پلاس ۱۴ میلیارد و ویراستی حدود ۹۹۵ میلیون بازدید گزارش شده است.
الله‌دادبا تأکید بر اینکه مقایسه عملکرد سکوها نباید صرفاً بر اساس میزان بازدید انجام شود، گفت: هر سکو مخاطبان و الگوی فعالیت خاص خود را دارد. برای مثال، ممکن است سکویی به دلیل برخورداری از کاربران وفادار در یک حوزه تخصصی، بازدید کمتری داشته باشد، اما کاربران آن حضور مستمر و تعامل بیشتری نشان دهند؛ بنابراین، ارزیابی عملکرد باید با در نظر گرفتن شاخص‌های مختلف انجام شود.
بازدید هر محتوای روبیکا بیش از ۳۴۰۰ بار
وی درباره میانگین بازدید محتوا در سکوهای داخلی گفت: بر اساس شاخص اعلام‌شده در گزارش، هر محتوا در روبیکا به‌طور میانگین حدود ۳۴۲۷ بازدید داشته است. این رقم برای بله ۱۷۱۴، ایتا ۳۶۶ و سروش‌پلاس ۶۵ بازدید اعلام شده است.
سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به تفاوت ماهیت محتوا در سکوهای مختلف افزود: سهم بالای محتوای ویدئویی در روبیکا یکی از عواملی است که می‌تواند ارتباط بیشتر مخاطبان با این نوع محتوا را نشان دهد.الله‌داد همچنین درباره ویراستی گفت: برای ارزیابی این سکو، شاخص ضریب نفوذ محتوا نیز بررسی می‌شود؛ چراکه آمار بازدید آن به‌سادگی با سایر سکوها قابل مقایسه نیست. وی ضریب نفوذ محتوای ویراستی را حدود ۸۰ درصد اعلام کرد.
جنگ و سیاست خارجی؛ محور پررنگ محتوای سکوها
الله‌داد با تشریح الگوهای محتوایی سکوهای داخلی گفت: در شش‌ماهه نخست سال جاری، با توجه به تحولات جنگ، محتوای مرتبط با جنگ، مسائل امنیتی و سیاست خارجی در بخش قابل‌توجهی از سکوها سهم بالایی داشته است؛ البته ترکیب موضوعی محتوا در هر سکو متفاوت است.
وی درباره روبیکا اظهار کرد: محتوای مرتبط با حوزه امنیتی و سیاست خارجی حدود ۵۲ تا ۵۳ درصد از محتوای این سکو را تشکیل می‌دهد و نزدیک به ۵۰ درصد بازدیدها نیز به همین حوزه اختصاص دارد.
به گفته سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی، محتوای سرگرمی حدود ۱۶.۷ درصد از محتوای روبیکا را تشکیل می‌دهد و سهم آن از بازدیدها حدود ۱۵.۷ درصد است. همچنین محتوای اقتصادی حدود ۱۵.۶ درصد از کل محتوا را به خود اختصاص داده، درحالی‌که سهم آن از بازدیدها به ۱۸.۱ درصد می‌رسد؛ موضوعی که نشان می‌دهد محتوای اقتصادی در روبیکا، متناسب با سهم خود از تولید محتوا، بازدید بیشتری جذب می‌کند.
سهم محتوای سیاسی در ویراستی
الله‌دادبا اشاره به الگوی محتوایی ویراستی گفت: محتوای سیاسی در این سکو سهم قابل‌توجهی دارد؛ به‌طوری‌که حدود ۴۲.۷ درصد از محتواهای بررسی‌شده به این حوزه اختصاص یافته و سهم آن از ضریب نفوذ محتوا حدود ۴۴.۷ درصد گزارش شده است.
وی افزود: در حوزه دینی و انقلابی نیز حدود ۲۳.۷ درصد از محتوای ویراستی تولید شده و سهم مخاطب این حوزه به ۲۷.۶ درصد رسیده است. محتوای فرهنگی و اجتماعی نیز حدود ۹.۶ درصد از محتوا و ۸.۱ درصد از شاخص مخاطب را به خود اختصاص داده است.
محتوای اقتصادی در بله رو به افزایش است
سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به ویژگی‌های کاربران پیام‌رسان بله اظهار کرد: یکی از نکات قابل‌توجه در بررسی این سکو، سهم بالای محتواهای اقتصادی و معیشتی است. سهم محتوای اقتصادی در بله از حدود ۱۱ درصد به ۱۹.۴ درصد افزایش یافته و روند رشد آن همچنان ادامه دارد.
الله‌دادادامه داد: محتواهای اقتصادی، از جمله اخبار اقتصادی، اطلاعات مرتبط با قیمت‌ها و مطالب مربوط به معیشت، در این سکو افزایش یافته‌اند. سهم محتوای اقتصادی و معیشتی در بله به ۱۹.۴ درصد و سهم آن از بازدیدها به حدود ۲۱.۵ درصد رسیده است.
به گفته سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی، در مقابل، سهم محتوای مرتبط با حوزه سیاسی، امنیتی و سیاست خارجی در بله حدود ۴۸.۳ درصد از محتوا و نزدیک به ۴۸ درصد از بازدیدهاست.
سروش‌پلاس در حال جذب مخاطبان سرگرمی
الله‌دادبا اشاره به روند رشد سروش‌پلاس گفت: این سکو حدود سه ماه است که به‌صورت جدی‌تر در چارچوب این پایش‌ها بررسی می‌شود و در این مدت، محتوای سرگرمی، سبک زندگی و موضوعات خانوادگی در آن رشد قابل‌توجهی داشته است.
وی افزود: پیش‌تر، برخی از این حوزه‌ها، از جمله محتوای سبک زندگی، خانواده، آشپزی و فروش صنایع دستی، در سکوهایی مانند ایتا مخاطبان قابل‌توجهی داشتند؛ اما سروش‌پلاس نیز در حال جذب سهمی از این بازار است.
سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به افزایش کانال‌های منتشرکننده فیلم و سریال در سروش‌پلاس اظهار کرد: محتوای سرگرمی در این سکو با استقبال کاربران مواجه شده است. هرچند سهم این محتوا از بازدیدها هنوز با سهم آن از تولید محتوا متناسب نیست، روند رشد نشان می‌دهد که سروش‌پلاس می‌تواند به رقیبی جدی در این حوزه تبدیل شود.
ایتا؛ پایگاه کاربران وفادار سبک زندگی و خانواده
الله‌داد درباره الگوی محتوایی ایتا گفت: در این پیام‌رسان، علاوه بر محتوای سیاسی و امنیتی، موضوعات اجتماعی و سبک زندگی سهم قابل‌توجهی دارند و کاربران وفاداری در این حوزه‌ها حضور دارند.
وی افزود: حدود ۲۳.۵ درصد از محتوای ایتا به حوزه سبک زندگی و موضوعات اجتماعی اختصاص دارد و سهم این محتوا از بازدیدها به ۲۸.۲ درصد می‌رسد. این تفاوت نشان می‌دهد کانال‌های پرمخاطب سبک زندگی و اجتماعی در ایتا توانسته‌اند توجه بیشتری از کاربران جلب کنند.
به گفته سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی، فراوانی گروه‌های خانوادگی و فامیلی در ایتا و بازنشر محتوا در این گروه‌ها و کانال‌ها، از جمله عواملی است که به افزایش جذابیت و ماندگاری این نوع محتوا کمک می‌کند.
کاربران پس از جنگ نیز در سکوهای داخلی ماندند
الله‌داددر بخش دیگری از سخنان خود به تغییر رفتار کاربران در دوره جنگ و پس از آن اشاره کرد و گفت: بررسی روند استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی نشان می‌دهد میزان فعالیت کاربران در جریان جنگ افزایش یافت، اما پس از پایان آن، کاربران به سطح پیشین بازنگشتند و بخش قابل‌توجهی از آنها در این سکوها باقی ماندند.
وی افزود: بسیاری از این سکوها پیش از جنگ نیز کاربران وفادار داشتند، اما تحولات آن دوره موجب شد شمار بیشتری از کاربران با ظرفیت‌های این پیام‌رسان‌ها آشنا شوند و استفاده مستمر از آنها افزایش یابد.
سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به نتایج پایش‌های انجام‌شده از تیر و مردادماه گفت: تداوم حضور کاربران در سکوهای داخلی، حتی با وجود دسترسی به سایر امکانات و گزینه‌ها، از روندهای قابل‌توجه در این بررسی‌هاست.
الله‌دادتوضیح داد: یکی از برداشت‌های اولیه از این روند آن است که بخشی از کاربران پیش‌تر از قابلیت‌های خدماتی پیام‌رسان‌های ایرانی اطلاع کافی نداشتند یا پیش‌فرض‌های ذهنی مانع نصب و استفاده مستمر از آنها می‌شد. با شکل‌گیری شبکه ارتباطی کاربران در این سکوها و حضور افراد موردنیاز آنها، زمینه برای استفاده بیشتر نیز فراهم می‌شود.
تنگه هرمز و مذاکرات همچنان در کانون توجه کاربران
وی در جمع‌بندی روندهای محتوایی سکوهای داخلی گفت: موضوع جنگ و به‌ویژه تحولات مرتبط با تنگه هرمز همچنان از محورهای جدی محتوای منتشرشده است و کاربران هم اخبار این حوزه و هم تحلیل‌های مرتبط با آن را دنبال می‌کنند.
سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی افزود: در حوزه سیاسی نیز موضوع مذاکرات همچنان از محورهای پررنگ محتوای منتشرشده در کانال‌های مختلف است.سرپرست مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به افزایش محتوای اقتصادی و معیشتی در سکوهای داخلی اظهار کرد: این روند به‌ویژه در بله و روبیکا مشهود است و هم‌زمان، تعداد کانال‌های فعال در زمینه تحلیل اقتصادی، اعلام قیمت‌ها و ارائه محتوای مرتبط با فعالیت‌های اقتصادی افزایش یافته است.
الله داد، محتوای سبک زندگی و سرگرمی را از حوزه‌های برخوردار از کاربران وفادار در سکوهای داخلی دانست و گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد مخاطبان این حوزه‌ها در مجموعه پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی ایرانی، از گروه‌های پایدار و مستمر کاربران به شمار می‌روند.
نظر شما