به گزارش خبرگزاری ایمنا، محمدرضا خردمندان، تهیه‌کننده فیلم کوتاه «وراپام» که با حمایت مرکز فیلم جوان سوره در چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران حضور داشت، از چهره‌هایی است که تجربه فعالیت در عرصه‌های مختلف سینما از جمله تدوین، فیلمنامهنویسی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی را در کارنامه خود دارد.
مرکز فیلم جوان سوره در این دوره از جشنواره با هشت اثر حضور پیدا کرده است که چهار فیلم آن، از جمله «وراپام»، به سانس فوق‌العاده رسیده‌اند. خردمندان در گفت‌وگو با ایمنا، درباره ویژگی‌های «وراپام»، اهمیت ایجاز در سینمای کوتاه، چالش‌های فیلمنامهنویسی و نقش نهادهای حمایتی در تولید آثار سینمایی سخن گفته است، متن این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید؛
ایمنا: شما در فیلم «وراپام» در مقام تهیه‌کننده حضور داشته‌اید. در میان فیلمنامهنویسی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی، کدام‌یک برای شما جذاب‌تر است؟
خردمندان: من بیش از همه، خودم را در لحظه نوشتن دوست دارم؛ جایی که بیشتر از هر زمان دیگری به خودم نزدیک هستم و درگیر هیچ مناسباتی نیستم، جز شکل‌دادن به یک ایده و طی‌کردن مسیری برای رسیدن به یک قصه. به‌جرئت می‌توانم بگویم فیلمنامهنویسی برای من جذاب‌ترین بخش این حرفه است.
ایمنا:چه ویژگی‌هایی در فیلم کوتاه «وراپام» باعث شد تهیه‌کنندگی این اثر را بپذیرید؟
خردمندان:«وراپام» یک موقعیت کاملاً مناسب فیلم کوتاه دارد. یکی از مشکلاتی که این روزها در بسیاری از آثار مشاهده می‌کنم، این است که فیلم‌ها بزرگ‌تر از ظرفیت داستانی خود هستند. به اعتقاد من، یکی از مسائل اصلی سینمای کوتاه، رعایت ایجاز است؛ موضوعی که در «وراپام» به‌خوبی مورد توجه قرار گرفته است.
این فیلم قصه خود را شفاف، سرراست و در زمانی کوتاه روایت می‌کند و از ایجاز بالایی برخوردار است. علاوه بر این، داستان از دل یک موقعیت جنگی شکل گرفته و به جنگ از زاویه‌ای متفاوت نگاه می‌کند.
برای من جذاب بود که فیلم نشان می‌دهد جنگ چگونه می‌تواند آدم‌ها را تغییر دهد و واکنش آن‌ها را نسبت به مسائل دگرگون کند. اینکه یک واقعه تا چه اندازه می‌تواند بر رفتار و واکنش انسان‌ها در رویارویی با رخدادهای مختلف تأثیر بگذارد، نگاه تازه‌ای بود که در این اثر مشاهده کردم.
ایمنا: با توجه به آثاری که در این دوره از جشنواره مشاهده کرده‌اید، ارزیابی شما از وضعیت فیلم‌های کوتاه چیست؟
خردمندان: هنوز فرصت نکرده‌ام تعداد زیادی از فیلم‌های جشنواره را ببینم، اما در آثاری که مشاهده کرده‌ام، مشکل اصلی همچنان فیلم‌نامه است. به نظر می‌رسد مسئله فیلم‌نامه در بسیاری از آثار هنوز حل نشده است.
در حوزه کارگردانی نیز معتقدم فیلم‌سازان باید بیش از گذشته ایجاز را تمرین کنند. باید این تصور را کنار بگذاریم که صرف ساختن یک فیلم، به معنای کارگردان خوب بودن است.
اگر داستانی را بتوان در ۱۰ دقیقه روایت کرد، حتی ساختن یک فیلم ۱۲ دقیقه‌ای از آن نیز اضافه است. هر اندازه بتوانیم این انضباط را در فرایند تولید رعایت کنیم و ساختار فیلم کوتاه را جدی بگیریم، به مفهوم واقعی فیلم کوتاه نزدیک‌تر خواهیم شد.
ایمنا: در صحبت‌های شما بارها به اهمیت ایجاز اشاره شد. آیا می‌توان ایجاز را مهم‌ترین ویژگی فیلم کوتاه دانست؟
خردمندان: بله، فیلم کوتاه در واقع همان مفهوم «کم‌گوی و گزیده‌گوی» در ادبیات و شعر فارسی است که این‌بار در قالب صنعت سینما و فرایند فیلم‌سازی تجلی پیدا می‌کند.
به اعتقاد من، اساس ساخت فیلم کوتاه بر ایجاز استوار است. فیلم‌ساز باید بتواند با کمترین زمان ممکن، مفهوم و داستان موردنظر خود را به شکلی دقیق و تأثیرگذار به مخاطب منتقل کند.
ایمنا: مرکز فیلم جوان سوره سال‌جاری با هشت اثر در جشنواره حضور دارد که چهار فیلم آن از جمله «وراپام» به سانس فوق‌العاده رسیده‌اند. نقش این مرکز را در حمایت از فیلم‌سازان چگونه ارزیابی می‌کنید؟
خردمندان: به نظر من، مرکز فیلم جوان سوره یکی از نهادهایی است که تلاش می‌کند از تولید آثاری حمایت کند که ساخت آن‌ها در بخش خصوصی دشوار است.
برخی فیلم‌ها به امکانات، تجهیزات و شرایط تولید خاصی نیاز دارند و به همین دلیل ممکن است در بخش خصوصی کمتر مورد توجه قرار بگیرند. مرکز فیلم جوان سوره در تلاش است این خلأ را برطرف کند و از این نظر، فعالیت مجموعه قابل‌تقدیر است.
برای نمونه، فراهم‌کردن امکانات موردنیاز تولید فیلمی مانند «وراپام» در بخش خصوصی واقعاً دشوار بود. حمایت این مرکز باعث شد امکان تولید چنین اثری فراهم شود.
به همین دلیل معتقدم مرکز فیلم جوان سوره، هم در زمینه تولید آثار ژانری و هم در حمایت از فیلم‌هایی که شرایط ساخت پیچیده‌تری دارند، نقش مهمی ایفا می‌کند. این حمایت‌ها می‌تواند فرصت مناسبی برای فیلم‌سازان جوان ایجاد کند تا ایده‌هایی را که اجرای آن‌ها به امکانات بیشتری نیاز دارد، به مرحله تولید برسانند.
ایمنا: جایگاه سینمای کوتاه ایران را در داخل کشور و عرصه بین‌المللی چگونه ارزیابی می‌کنید؟
خردمندان: سینمای کوتاه ایران واقعاً یکی از جریان‌های قدرتمند فیلم کوتاه در جهان است و در این زمینه سابقه طولانی و ارزشمندی داریم.
در داخل کشور نیز فیلم کوتاه را می‌توان زیربنای سینمای آینده دانست؛ زیرا بسیاری از افرادی که امروز در سینمای بلند فعالیت می‌کنند، ریشه در سینمای کوتاه دارند و تجربه‌های اولیه خود را از این مسیر به دست آورده‌اند.
فیلم کوتاه بستری برای رشد و دیده‌شدن استعدادها، کشف ظرفیت‌های تازه سینما و مهم‌تر از همه، تجربه‌گرایی است. به اعتقاد من، سینمای کوتاه عرصه جسارت است.
در سینمای بلند ممکن است به دلیل وابستگی بیشتر به سرمایه، امکان تجربه‌کردن ایده‌های تازه و جسورانه محدودتر باشد؛ اما در فیلم کوتاه، به دلیل هزینه‌های تولید کمتر، فیلم‌ساز آزادی عمل بیشتری برای تجربه شیوه‌های متفاوت روایت و ساخت فیلم دارد.
این ویژگی، یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های سینمای کوتاه است و باید از آن برای پرورش نسل تازه‌ای از فیلم‌سازان خلاق و جسور استفاده کرد.
نظر شما