به گزارش خبرگزاری ایمنا، اربعین، روایت پیوندی است که مرز نمی‌شناسد؛ پیوندی که هر سال میلیون‌ها زائر را راهی کربلا می‌کند و در مسیر این دلدادگی، موکب‌ها را به تکیه‌گاه خستگی‌ناپذیر زائران و نماد همدلی و خدمت تبدیل می‌سازد.
اکنون که برنامه‌ریزی برای اربعین ۱۴۰۶ در سایه تحولات امنیتی منطقه، ضرورت پیش‌بینی سناریوهای مختلف را دوچندان کرده است، پرسش‌هایی جدی پیش روی متولیان این حرکت بزرگ قرار دارد؛ از چگونگی ساماندهی موکب‌ها و فراهم‌کردن زمینه حضور میلیونی زائران تا توسعه زیرساخت‌های خدمت‌رسانی در مسیرهای منتهی به کربلا و تداوم نقش اجتماعی موکب‌داران در داخل کشور. در کنار این موضوعات، روند بازسازی و توسعه عتبات عالیات و چالش‌های تأمین منابع مالی پروژه‌ها نیز از مسائلی است که آینده این خدمت‌رسانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
در حاشیه همایش موکب‌داران استان اصفهان با مجید نامجو، جانشین رئیس ستاد توسعه و بازسازی عتبات عالیات و مسئول قرارگاه اربعین این ستاد، درباره برنامه‌های پیش‌رو برای اربعین ۱۴۰۶، سناریوهای احتمالی پیش رو، ظرفیت موکب‌داران در روزهای جنگ و خدمت‌رسانی به مردم، همچنین آخرین وضعیت طرح‌های توسعه و بازسازی عتبات عالیات به گفت‌وگو نشستیم که در ادامه آن را می‌خوانید:
ایمنا: مهم‌ترین اولویت قرارگاه اربعین برای سال ۱۴۰۶ چیست و چه برنامه‌ای برای برگزاری این مراسم در شرایط متفاوت امنیتی دارید؟
نامجو: یکی از مهم‌ترین موضوعات در برگزاری مراسم اربعین، مسئله امنیت بوده؛ به‌ویژه در شرایطی که کشور با وضعیت جنگی روبه‌رو است. بر همین اساس در حال تدوین سناریوهای مختلف هستیم تا متناسب با شرایط پیش‌رو، بتوانیم درباره نحوه برگزاری مراسم تصمیم‌گیری کنیم.
یکی از سناریوهای ما، تشدید جنگ و ادامه تبادل آتش است، در چنین شرایطی برای حفظ جان مردم ممکن است لازم باشد برگزاری مراسم اربعین محدود یا متوقف شود. سناریوی دیگر، شرایطی مشابه سال‌جاری است که با وجود نگرانی‌ها و پیش‌بینی کاهش استقبال، حدود سه‌ونیم میلیون نفر از مردم ایران در مراسم شرکت کردند؛ استقبالی که فراتر از برآوردهای اولیه ما بود.
سناریوی سوم نیز مربوط به شرایطی است که از جنگ عبور کرده باشیم و بتوانیم با نگاه گسترده‌تری برای اربعین برنامه‌ریزی کنیم. در این وضعیت، باید امکان حضور بیش از ۱۰ میلیون زائر را در نظر بگیریم. تحقق چنین هدفی به سازماندهی قوی، توسعه زیرساخت‌ها و ارتقای کمی و کیفی خدمات‌رسانی نیاز دارد.
ایمنا: با توجه به احتمال افزایش تعداد زائران در سال آینده، چه اقداماتی برای تقویت موکب‌ها در دستور کار قرار دارد؟
نامجو: یکی از موضوعات اصلی ما، ارتقای کمی و کیفی موکب‌ها است. باید ظرفیت خدمت‌رسانی این مجموعه‌ها را متناسب با نیاز زائران افزایش دهیم و مشکلاتی را که در مسیر فعالیت آن‌ها وجود دارد، برطرف کنیم.
مسائل حقوقی موکب‌ها، مشکلات مربوط به ارز و انتقال منابع و تجهیزات از جمله موضوعاتی است که باید برای حل آن‌ها اقدام کنیم. اگر بخواهیم در شرایطی که جمعیت زائران به بیش از ۱۰ میلیون نفر می‌رسد خدمات مناسبی ارائه دهیم، نمی‌توانیم تنها با همان شیوه‌های گذشته پیش برویم؛ بلکه باید سازماندهی موکب‌ها، پشتیبانی از آن‌ها و نحوه استقرارشان را به شکل جدی‌تری دنبال کنیم.
ایمنا: یکی از موضوعاتی که زائران با آن روبه‌رو هستند، نحوه توزیع خدمات در مسیرهای داخل کشور است. برای رفع این مشکل چه برنامه‌ای دارید؟
نامجو: در بررسی‌های انجام‌شده، گزارش‌هایی دریافت کرده‌ایم که نشان می‌دهد در برخی مسیرهای تردد زائران در داخل ایران، موکب‌ها به اندازه کافی فعال نیستند و زائران هنگام عبور از این مسیرها با مشکلاتی روبه‌رو می‌شوند.
برای رفع این مسئله در حال برنامه‌ریزی هستیم تا محل استقرار موکب‌ها را به‌گونه‌ای تنظیم کنیم که زائران در طول مسیر بتوانند به خدمات مورد نیاز خود دسترسی داشته باشند. استقرار موکب‌ها باید بر اساس نیاز واقعی زائران و شرایط مسیرها انجام شود تا خدمات‌رسانی به شکل متوازن‌تری صورت بگیرد.
ایمنا: با توجه به توسعه زیرساخت‌های اربعین در عراق، چه اقداماتی برای ارتقای خدمات موکب‌ها ایرانی و استفاده از ظرفیت موکب‌داران عراقی انجام می‌شود؟
نامجو: کشور عراق در سال‌های اخیر در زمینه توسعه امکانات رفاهی، جاده‌ها، بزرگراه‌ها و سایبان‌های مسیرهای تردد زائران پیشرفت‌های قابل توجهی داشته است. زیرساخت‌های این کشور هم از نظر کمیت و هم از نظر کیفیت توسعه پیدا کرده و لازم است ما نیز متناسب با این پیشرفت‌ها، ظرفیت خدمات‌رسانی موکب‌ها ایرانی را ارتقا دهیم.
یکی از راهکارهایی که دنبال می‌کنیم، توسعه همکاری‌های مشترک میان موکب‌ها ایرانی و عراقی است. بسیاری از موکب‌ها ایرانی محل استقرار ثابتی ندارند و هر سال با تغییر مکان فعالیت، مشکلات ملکی و مسائل مربوط به استقرار مواجه می‌شوند. همکاری با موکب‌ها عراقی می‌تواند در کاهش این مشکلات مؤثر باشد؛ چراکه طرف عراقی با قوانین کشور خود آشنایی بیشتری دارد و معمولاً از مکان‌های ثابت برای فعالیت برخوردار است.
از طرف دیگر، فرهنگ خدمت‌رسانی میان موکب‌داران ایرانی و عراقی در سال‌های گذشته به یکدیگر نزدیک‌تر شده است. مردم ایران از خدمات و پذیرایی موکب‌ها عراقی استقبال می‌کنند و زائران غیرایرانی نیز از ظرفیت موکب‌ها مشترک بهره می‌برند. بنابراین، توسعه همکاری‌های مشترک می‌تواند به ارتقای کیفیت خدمات و تسهیل برگزاری مراسم اربعین کمک کند.
ایمنا: موکب‌داران اربعین حسینی در شرایط جنگی کشور و همچنین در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب نیز در کنار مردم حضور داشتند. ارزیابی شما از این نقش‌آفرینی چیست؟
نامجو: موکب‌داران در موقعیت‌های مختلف نشان داده‌اند که ظرفیت آن‌ها محدود به ایام اربعین نیست. ما در ایام جنگ و همچنین تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب از حدود سه هزار موکب برای مشارکت در فعالیت‌های مختلف درخواست کمک کردیم و هیچ‌کدام پاسخ منفی ندادند؛ همه پای کار آمدند و به میدان خدمت‌رسانی وارد شدند.
این مجموعه‌ها در جنگ ۱۲ روزه و جنگ اخیر در کنار مردم و دستگاه‌های نظامی و انتظامی حضور داشتند. برخی از موکب‌ها به دلیل همین مسئولیت‌ها و خدماتی که ارائه می‌کردند، نتوانستند در مراسم اربعین حضور پیدا کنند، اما در داخل کشور به خدمت‌رسانی ادامه دادند.
موکب‌داران در بازسازی مناطق آسیب‌دیده و خانه‌های مردم نیز مشارکت کردند و در میدان‌های خدمت‌رسانی عملکرد بسیار خوبی داشتند. همین حالا هم موکب‌هایی هستند که در کنار مردم حضور دارند و به آن‌ها خدمت می‌کنند.
ایمنا: با توجه به این ظرفیت، برای حفظ و تقویت نقش اجتماعی موکب‌ها چه برنامه‌ای دارید؟
نامجو: تلاش ما بر این است که این ظرفیت ارزشمند تقویت شود و خدماتی که ارائه می‌کنند، استمرار و پایداری بیشتری پیدا کند. موکب‌ها توانایی دارند در شرایط مختلف به کمک مردم بیایند و بخشی از نیازهای جامعه را پاسخ دهند. در شرایطی که حضور مردم در میدان‌های خدمت‌رسانی اهمیت زیادی دارد، این مجموعه‌ها می‌توانند نقش مؤثری در تقویت مشارکت مردمی داشته باشند.
البته برای تداوم این فعالیت‌ها، تنها تلاش خود موکب‌داران کافی نیست؛ مردم و دستگاه‌های حاکمیتی نیز باید از آن‌ها حمایت کنند تا بتوانند خدمات خود را با توان بیشتری ادامه دهند. ما نیز تمام تلاش خود را به کار می‌گیریم تا این ظرفیت تقویت شود و زمینه استفاده بهتر از توان موکب‌ها در عرصه‌های مختلف فراهم شود.
ایمنا: در حوزه توسعه و بازسازی عتبات عالیات، مهم‌ترین برنامه‌هایی که در ادامه دنبال می‌کنید، چیست؟
نامجو: یکی از مهم‌ترین اقدامات، تهیه و تکمیل طرح‌های توسعه‌ای برای عتبات مقدس است. در نجف اشرف، طرح توسعه را تهیه کرده‌ایم و در اختیار عتبه قرار داده‌ایم. صحن حضرت فاطمه زهرا (س) نیز ساخته شده است و اکنون به دنبال تملک فضاهای بیشتری هستیم تا بتوانیم طرح‌های جدیدی را در آن‌ها اجرا کنیم.
در کربلا نیز عراقی‌ها در قالب یک طرح توسعه‌ای، ۵۰ هکتار را برای توسعه این شهر مقدس در نظر گرفته‌اند. طراحی حدود ۱۰ هکتار از این محدوده انجام شده و بخش‌های باقی‌مانده نیز باید طراحی شود، تکمیل طراحی این بخش‌ها از اولویت‌های ماست و آن را پیگیری می‌کنیم.
مردم باید بدانند که ساخت‌وساز در عتبات عالیات با مشارکت مردم عراق، دولت این کشور و کمک‌های مردم ایران انجام می‌شود. این همراهی‌ها پشتوانه اصلی پیشبرد پروژه‌هاست و تداوم آن برای تحقق برنامه‌های توسعه‌ای اهمیت زیادی دارد.
ایمنا: آخرین وضعیت پروژه صحن عقیله بنی‌هاشم (س) در کربلا و صحن پیامبر اعظم (ص) چگونه است؟
نامجو: در حال حاضر، یکی از پروژه‌هایی که به‌طور جدی دنبال می‌کنیم، صحن عقیله بنی‌هاشم (س) در کربلاست. امیدواریم به‌زودی بخش‌هایی از این صحن که تکمیل شده است، به بهره‌برداری برسد.
همچنین اقدامات مربوط به صحن پیامبر اعظم (ص) در کنار صحن عقیله در حال پیگیری است و امیدواریم با فراهم‌شدن شرایط لازم، بتوانیم این طرح را نیز پیش ببریم.
پروژه‌های توسعه‌ای عتبات گسترده هستند و کارهای زیادی در عراق وجود دارد که می‌توانیم انجام دهیم؛ با این حال، در شرایط فعلی تلاش ما بر پیشبرد پروژه‌های در دست اجرا و تکمیل طرح‌هایی متمرکز است که عملیات آن‌ها آغاز شده است.
ایمنا: در حوزه بازسازی و توسعه حرم‌های مطهر، چه اقداماتی در سامرا، کاظمین و دیگر مناطق در حال انجام است؟
نامجو: در سامرا، عملیات مقاوم‌سازی گنبد حرم امامین عسکریین (ع) را دنبال می‌کنیم. همچنین در کاظمین، پروژه صحن امام محمدباقر (ع) در حال اجراست و در منطقه مسیب نیز طرح مرتبط با طفلان مسلم را پیگیری می‌کنیم.
به‌تازگی نیز بازسازی مزار سلمان فارسی، معروف به سلمان محمدی به ما ابلاغ شده است و در این پروژه نیز حضور خواهیم داشت.
یکی دیگر از پروژه‌های مهم ما، گنبد حرم مطهر امام حسین (ع) است. عملیات اجرایی افزایش ارتفاع گنبد آغاز شده و با اجرای این طرح، ارتفاع و جلوه معماری آن ارتقا پیدا می‌کند. امیدواریم با تکمیل این عملیات، گنبد حرم سیدالشهدا (ع) از نظر معماری جلوه و شکوه بیشتری پیدا کند.
ایمنا: با وجود که آمارها از افزایش نذورات مردمی خبر می‌دهند، چرا برخی پروژه‌های توسعه و بازسازی عتبات عالیات با طولانی‌شدن روند اجرا روبه‌رو هستند؟
نامجو: بله همین طور است در سال‌های اخیر، نذورات مردمی افزایش پیدا کرده است و مردم همچنان برای توسعه و بازسازی عتبات عالیات مشارکت می‌کنند، اما مسئله این است که افزایش کمک‌ها به همان نسبت، هزینه‌های اجرای پروژه‌ها را پوشش نمی‌دهد.
تورم، گرانی مصالح ساختمانی و افزایش هزینه خدمات اجرایی موجب شده است که با وجود رشد نذورات، منابع مالی ما متناسب با نیاز پروژه‌ها افزایش پیدا نکند. در نتیجه، سرعت اجرای طرح‌ها به اندازه‌ای که انتظار داریم بالا نمی‌رود و برخی پروژه‌ها طولانی‌تر می‌شوند. برای اینکه طرح‌های توسعه‌ای به‌خوبی پیش بروند و در زمان مناسب به نتیجه برسند، به تأمین منابع مالی کافی نیاز داریم. مردم از این فضاهای زیارتی استفاده می‌کنند و مشارکت آن‌ها در ساخت و توسعه عتبات، در نهایت به افزایش ظرفیت خدمت‌رسانی به زائران منجر می‌شود.
امیدواریم با تداوم نذورات مردمی و همراهی بیشتر خیران و دستگاه‌های مسئول، بتوانیم منابع لازم را تأمین کنیم، پروژه‌های در دست اجرا را با سرعت بیشتری پیش ببریم و در زمان مناسب شاهد بهره‌برداری از طرح‌های توسعه‌ای عتبات مقدس باشیم.
نظر شما