به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، مهاجرت در طول دو دهه گذشته به یکی از عوامل موثر بر تحولات جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی شهرهای اروپا تبدیل شده است. افزایش جابه‌جایی‌های بین‌المللی، فرصت‌های شغلی، آزادی رفت‌وآمد در اتحادیه اروپا، پیوستن اعضای خانواده به یکدیگر و بحران‌های انسانی، ساختار جمعیت بسیاری از کشورهای این قاره را تغییر داده است. داده‌های منتشرشده بر پایه برآوردهای اداره امور اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد، نشان می‌دهد که جمعیت مهاجران ساکن اروپا از حدود ۶۱ میلیون نفر در ژوئیه ۲۰۰۰ به بیش از ۱۰۱ میلیون نفر در ژوئیه ۲۰۲۴ رسیده است.
این آمار، تغییر تعداد مهاجران ساکن هر کشور را در دو مقطع زمانی مقایسه می‌کند و به معنای مجموع ورود مهاجران در طول این دوره یا میزان خالص مهاجرت نیست، همچنین تعریف مهاجر در آمارهای کشورها ممکن است متفاوت باشد و بسته به روش محاسبه، افرادی همچون پناهندگان، پناه‌جویان و کسانی را که تابعیت کشور میزبان را دریافت کرده‌اند، در بر بگیرد، بنابراین ارقام ارائه‌شده تصویری از تغییر جمعیت مهاجران مقیم به دست می‌دهد، نه تعداد افرادی که در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ وارد اروپا شده‌اند.
بریتانیا، اسپانیا و آلمان؛ سه مقصد اصلی افزایش جمعیت مهاجران
در میان کشورهای اروپایی، بریتانیا بیشترین افزایش مطلق جمعیت مهاجران را تجربه کرده است. شمار مهاجران ساکن این کشور از حدود ۴.۷ میلیون نفر در سال ۲۰۰۰ به نزدیک ۱۱.۸ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ رسیده که بیانگر افزایش حدود ۷.۱ میلیون نفری است، به این ترتیب، جمعیت مهاجران بریتانیا در این دوره نزدیک به ۱۵۰ درصد رشد کرده است.
اسپانیا با افزایش حدود ۶.۸ میلیون نفری در جایگاه دوم قرار دارد. جمعیت مهاجران این کشور از تقریبا ۲ میلیون نفر در سال ۲۰۰۰ به بیش از ۸.۸ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است؛ تغییری که نشان می‌دهد شمار مهاجران ساکن اسپانیا در این مدت بیش از چهار برابر شده است.
رونق بخش ساخت‌وساز در سال‌های ابتدایی دهه ۲۰۰۰ میلادی و سیاست‌های مرتبط با سامان‌دهی وضعیت اقامت مهاجران از جمله عوامل مؤثر بر این روند بوده‌اند. در سال ۲۰۰۵، برنامه‌ای برای قانونی‌کردن وضعیت اقامت شماری از مهاجران فاقد مدارک معتبر در اسپانیا اجرا شد که نزدیک به ۷۰۰ هزار درخواست را به همراه داشت. این برنامه در کنار تقاضای نیروی کار، به افزایش حضور مهاجران در این کشور کمک کرد.
آلمان نیز با افزایش حدود ۶.۴ میلیون نفری، سومین کشور از نظر رشد مطلق جمعیت مهاجران در اروپا بوده است. جمعیت مهاجران ساکن این کشور از حدود ۱۰.۴ میلیون نفر در سال ۲۰۰۰ به نزدیک ۱۶.۸ میلیون نفر در سال ۲۰۲۴ رسید. آلمان که یکی از اقتصادهای بزرگ اروپا محسوب می‌شود، در طول این دوره همچنان یکی از مقاصد مهم مهاجرت برای کار، تحصیل و اقامت بوده است.
ترکیه و ایتالیا نیز به‌ترتیب با افزایش حدود ۵.۸ میلیون و ۴.۴ میلیون نفری، در رتبه‌های چهارم و پنجم قرار گرفته‌اند. جمعیت مهاجران ساکن ترکیه از حدود ۱.۳ میلیون نفر به بیش از ۷ میلیون نفر و در ایتالیا از حدود ۲.۱ میلیون نفر به بیش از ۶.۵ میلیون نفر افزایش یافته است.
فرانسه با افزایش بیش از ۳ میلیون نفری در رتبه بعدی قرار دارد. اتریش، هلند، سوئیس، بلژیک و سوئد نیز هرکدام بیش از یک میلیون نفر افزایش در جمعیت مهاجران مقیم خود ثبت کرده‌اند. لهستان، ایرلند، نروژ و رومانی هم در میان کشورهایی قرار دارند که افزایش قابل‌توجهی را تجربه کرده‌اند.
در مجموع، بریتانیا، اسپانیا و آلمان حدود ۲۰.۳ میلیون نفر به جمعیت مهاجران ساکن خود افزوده‌اند؛ رقمی که نزدیک به نیمی از افزایش ۴۰.۸ میلیون نفری جمعیت مهاجران اروپا در این دوره را تشکیل می‌دهد. تمرکز بخش بزرگی از این افزایش در چند کشور نشان می‌دهد که تحولات مهاجرتی اروپا به‌طور یکسان میان همه کشورها توزیع نشده است.
مالت رکورددار رشد نسبی؛ تفاوت چشمگیر میان کشورهای کوچک و بزرگ
اگر به‌جای تعداد مهاجران، درصد افزایش جمعیت مهاجران در هر کشور بررسی شود، تصویر متفاوتی از تحولات اروپا به دست می‌آید. در این مقایسه، کشورهای کوچک‌تر به دلیل پایین‌تر بودن جمعیت اولیه مهاجران، می‌توانند با افزایش به‌نسبت محدود تعداد افراد نیز رشد درصدی چشمگیری را تجربه کنند.
مالت با رشد ۸۲۶.۸ درصدی در صدر این رتبه‌بندی قرار دارد. جمعیت مهاجران ساکن این کشور از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ حدود ۱۷۸ هزار نفر افزایش یافته و در پایان این دوره به سطحی رسیده است که چندین برابر جمعیت اولیه مهاجران در این کشور محسوب می‌شود.
بلغارستان با رشد ۵۸۹.۸ درصدی در جایگاه دوم قرار دارد و جمعیت مهاجران آن حدود ۲۵۶ هزار نفر افزایش یافته است. ایسلند نیز با رشد ۵۲۱.۸ درصدی و افزایش نزدیک به ۸۳ هزار نفر، رتبه سوم را به خود اختصاص داده است.
ترکیه با رشد ۴۵۳.۸ درصدی در جایگاه چهارم قرار می‌گیرد و پس از آن رومانی با ۳۸۸.۵ درصد و اسپانیا با ۳۳۸.۳ درصد دیده می‌شوند. فنلاند با رشد ۲۷۷.۷ درصدی، نروژ با ۲۴۶.۲ درصد و ایرلند با ۲۲۳.۲ درصد نیز در میان کشورهای دارای بالاترین رشد نسبی جمعیت مهاجران قرار دارند.
ایتالیا با رشد ۲۰۵.۸ درصدی در میان این کشورها جای گرفته است. اسلواکی، اتریش، قبرس، بریتانیا و لوکزامبورگ نیز افزایش قابل‌توجهی را ثبت کرده‌اند.
مقایسه این آمار با تغییرات مطلق جمعیت مهاجران نشان می‌دهد که رشد نسبی بالا به معنای میزبانی از بیشترین تعداد مهاجران نیست. برای مثال، افزایش جمعیت مهاجران مالت از نظر درصدی بسیار چشمگیرتر از بریتانیاست، اما بریتانیا در تعداد افراد افزوده‌شده فاصله زیادی با این کشور دارد. از این منظر، برای تحلیل آثار مهاجرت بر شهرها باید هم اندازه جمعیت مهاجران و هم نسبت آن به جمعیت کل، ظرفیت زیرساخت‌ها و سرعت تغییرات جمعیتی را در نظر گرفت.
چرا اروپا به یکی از قطب‌های مهاجرت جهان تبدیل شده است؟
افزایش جمعیت مهاجران در اروپا حاصل مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و انسانی است. فرصت‌های شغلی، سطح دستمزدها، دسترسی به آموزش و خدمات درمانی و امکان پیوستن به اعضای خانواده از جمله عواملی هستند که افراد را به مهاجرت به کشورهای اروپایی ترغیب می‌کنند.
آزادی رفت‌وآمد میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز در شکل‌گیری این روند نقش داشته است. امکان جابه‌جایی برای کار و زندگی در کشورهای عضو، الگوهای مهاجرت درون‌قاره‌ای را تحت تأثیر قرار داده و به توزیع نیروی کار میان اقتصادهای مختلف کمک کرده است. در کنار آن، برخی کشورها برای تأمین نیروی انسانی مورد نیاز بخش‌هایی همچون مراقبت‌های درمانی، ساخت‌وساز و گردشگری به جذب نیروی کار خارجی وابسته شده‌اند.
تحولات جمعیتی نیز اهمیت این موضوع را افزایش داده است. سالمندشدن جمعیت در بخش‌هایی از اروپا و کاهش سهم جمعیت در سن کار، نگرانی‌هایی درباره کمبود نیروی انسانی، تأمین هزینه‌های بازنشستگی و حفظ پایداری اقتصادی ایجاد کرده است. مهاجرت می‌تواند بخشی از این فشارها را کاهش دهد، هرچند میزان اثرگذاری آن به مهارت‌های مهاجران، وضعیت اشتغال، شرایط بازار کار و سیاست‌های کشورهای میزبان بستگی دارد.
در کنار عوامل اقتصادی، بحران‌های سیاسی و انسانی نیز مسیرهای مهاجرتی اروپا را تغییر داده‌اند. بحران پناه‌جویی سوریه و جنگ اوکراین از جمله تحولات مهمی بوده‌اند که بر جابه‌جایی جمعیت در این قاره اثر گذاشته‌اند. در چنین شرایطی، مهاجرت پدیده‌ای مرتبط با انتخاب محل کار یا زندگی نیست، بلکه گاه نتیجه مستقیم ناامنی، جنگ و نیاز به حمایت بین‌المللی است.
با این حال، روند مهاجرت در همه کشورها ثابت نمانده است. در بریتانیا، برای نمونه، بر اساس آمار موقت اداره ملی آمار این کشور، خالص مهاجرت سالانه در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۷۱ هزار نفر کاهش یافت؛ موضوعی که در گزارش منتشرشده به سخت‌گیرانه‌تر شدن مقررات صدور روادید نیز مرتبط دانسته شده است. این تحول نشان می‌دهد که رشد جمعیت مهاجران در یک دوره طولانی به‌معنای تداوم همان روند در سال‌های اخیر نیست و سیاست‌های مهاجرتی می‌توانند بر جریان‌های جدید ورود و خروج اثر بگذارند.
نظر شما