به گزارش خبرگزاری ایمنا، در کوچه پس‌کوچه‌های اصفهان، میان دیوارهای کهن و گذرهایی که هنوز عطر تاریخ را در خود دارند، سقاخانه‌هایی باقی مانده‌اند که قصه‌شان فراتر از چند جرعه آب است، بناهایی کوچک که روزگاری تشنگی رهگذران را برطرف می‌کردند و در گذر زمان، به نشانه‌ای از نذر، بخشندگی، باورهای مذهبی و هویت محله‌های قدیمی شهر تبدیل شدند.
در محله تاریخی دردشت، سقاخانه‌ها بخشی از همین روایت فراموش‌نشدنی هستند، یادگاری‌هایی که کاشی‌های رنگارنگ و نقش‌های مذهبی آنها از پیوند زندگی روزمره مردم با فرهنگ عاشورایی حکایت می‌کند. اینجا آب تنها مایه حیات نیست، نشانی از سنتی دیرینه است که در آن سیراب کردن دیگری عملی خیرخواهانه و گاه نذری مقدس به شمار می‌رفت.
سقاخانه‌ها در گذشته پاسخی به یکی از نیازهای اساسی زندگی شهری بودند، پیش از گسترش شبکه‌های آب‌رسانی، دسترسی به آب آشامیدنی در گذرها و بازارها اهمیت فراوانی داشت و بانیان خیر با ساخت این فضاها، امکان استفاده رایگان از آب را برای رهگذران فراهم می‌کردند. به تدریج، این کارکرد اجتماعی با باورهای مذهبی و هنر معماری در آمیخت و سقاخانه‌ها به بخشی از هویت فرهنگی محله‌ها تبدیل شدند.
ندا احمدی، پژوهشگر میراث فرهنگی با تاکید بر اهمیت نگاه همزمان به جنبه‌های معماری و اجتماعی سقاخانه‌ها به عنوان میراث تاریخی شهرها به خبرنگار ایمنا می‌گوید: ارزش این بناها تنها در قدمت یا تزییناتشان خلاصه نمی‌شود، بلکه باید آنها را در پیوند با زندگی مردم، آیین‌های محلی، سنت وقف و نذر شناخت.
وی با بیان اینکه سقاخانه‌های محله دردشت از نمونه‌های قابل توجه این میراث در اصفهان هستند، می‌افزاید: کاشی‌کاری‌های رنگارنگ، نقوش اسلیمی و مضامین مذهبی، جلوه‌ای از هنر و اعتقادات مردمی را به نمایش می‌گذارند که باورهای خود را در جزئیات معماری شهر به یادگار گذاشته‌اند.
این پژوهشگر میراث فرهنگی ادامه می‌دهد: در برخی از این سقاخانه‌ها یاد حضرت ابوالفضل عباس(ع) و واقعه کربلا حضوری پررنگ دارد، پیوندی که آب‌رسانی را با مفهوم ایثار و وفاداری در فرهنگ عاشورایی همراه کرده است.
احمدی با بیان اینکه دردشت تنها یک نمونه از محله‌هایی است که سقاخانه‌ها در شکل‌گیری هویت تاریخی آن نقش داشته‌اند، می‌گوید: این بناها در کنار بازارچه‌ها، مساجد، خانه‌های قدیمی، تصویری از زندگی اجتماعی اصفهان در دوره‌های گذشته ارائه می‌کنند، زمانی که محله نه تنها فقط محدوده‌ای برای سکونت، بلکه شبکه‌ای از روابط انسانی، همیاری و مسئولیت مشترک بود.
وی اضافه می‌کند: حفظ سقاخانه‌ها تنها به مرمت کاشی‌ها و بازسازی ظاهر بنا محدود نمی‌شود، شناخت شیوه ساخت، حفاظت از مصالح اصیل، ثبت روایت‌های شفاهی ساکنان قدیمی و جلوگیری از مداخلات غیراصولی از ضرورت‌های نگهداری این آثار است، توجه به این نکته نیز اهمیت دارد که سقاخانه‌ها زمانی بهتر حفظ می‌شوند که همچنان در حافظه مردم محله جای داشته باشند و نسل جوان با داستان و کارکرد آنها آشنا شود.
به گزارش ایمنا، سقاخانه‌های اصفهان با همه سادگی و ابعاد کوچکشان، روایتگر فرهنگی هستند که در آن مهربانی می‌توانست در یک جرعه آب معنا پیدا کند. امروز شاید رهگذران بسیاری بی‌توجه از کنار این بناها عبور کنند اما پشت هر کاشی و هر نقش، بخشی از تاریخ اجتماعی این شهر پنهان است، تاریخی که حفاظت از آن، تنها نگهداری یک بنای قدیمی نیست، بلکه پاسداشت شیوه‌ای از زندگی و میراثی انسانی است.
نظر شما