به گزارش خبرگزاری ایمنا از لرستان، هادی کیا دلیری، امروز_ سه شنبه بیست و یکم مهر_ در همایش منطقه‌ای آموزش و فرهنگ‌سازی محیط‌زیست و عشایر که صبح امروز در منطقه حفاظت‌شده سفیدکوه خرم‌آباد برگزار شد، با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد علمی و عاطفی آموزش محیط‌زیست اظهار کرد: انتقال اطلاعات و افزایش آگاهی به‌تنهایی نمی‌تواند ضامن حفاظت از طبیعت باشد؛ بلکه در کنار آموزش دانش زیست‌محیطی، باید زمینه شکل‌گیری علاقه و دلبستگی به طبیعت نیز فراهم شود.
وی با اشاره به ضرورت انتخاب روش‌های متناسب با گروه‌های سنی مختلف افزود: آموزش کودکان و نوجوانان درباره محیط‌زیست نباید صرفاً بر بیان خطرها، تخریب‌ها و بحران‌های موجود متمرکز باشد، آنچه می‌تواند تأثیر عمیق‌تری بر رفتار نسل آینده بگذارد، ایجاد علاقه به طبیعت و تقویت ارتباط عاطفی آنان با محیط پیرامون است؛ رویکردی که ماندگاری بیشتری نسبت به تکرار هشدارهای زیست‌محیطی دارد.
معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست با تفکیک مفهوم حفاظت از مدیریت محیط‌زیست گفت: حفاظت زمانی معنا پیدا می‌کند که از شکل‌گیری عوامل آسیب‌زا و تهدیدهایی که ممکن است در آینده به تخریب زیستگاه‌ها یا از بین رفتن گونه‌های گیاهی و جانوری منجر شوند، جلوگیری شود بنابراین، حفاظت را نمی‌توان تنها به اداره و مدیریت یک منطقه محدود کرد؛ هدف اصلی، تضمین تداوم حیات و جلوگیری از آسیب‌هایی است که موجودیت آن را تهدید می‌کنند.
کیا دلیری با تأکید بر اینکه محیط‌زیست نباید در مقابل توسعه قرار داده شود، گفت: اگر توسعه را به حرکت در یک مسیر تشبیه کنیم، فعالیت‌های اقتصادی در این مسیر پیش می‌روند و محیط‌زیست همانند حفاظ یا گاردریل، از انحراف این حرکت به سمت آسیب و تخریب جلوگیری می‌کند.
به گفته این مسئول، نقش محیط‌زیست، متوقف‌کردن توسعه نیست، بلکه فراهم‌کردن شرایطی است که فعالیت‌های توسعه‌ای در چارچوب استانداردها، با ایمنی بیشتر و متناسب با توان طبیعی مناطق انجام شوند.
وی با اشاره به تأثیر نوع ساخت‌وسازها بر محیط طبیعی اظهار کرد: معماری بومی روستاها و مناطق طبیعی نشان می‌دهد که در گذشته، شکل‌گیری سکونتگاه‌ها با شرایط محیطی و ویژگی‌های جغرافیایی هماهنگی بیشتری داشته است، در مقابل، برخی ساخت‌وسازهای ناسازگار با طبیعت، از جمله ویلاسازی‌های بدون ضابطه و احداث تأسیسات نامتناسب با محیط، می‌توانند به تخریب منظر طبیعی و آسیب‌دیدن زیست‌بوم منجر شوند.
معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست با تأکید بر اهمیت مراتع در زندگی عشایر افزود: مرتع برای جامعه عشایری صرفاً یک محدوده جغرافیایی نیست، بلکه بخشی از پایه‌های اصلی معیشت و تأمین نیازهای زندگی محسوب می‌شود. وابستگی مستقیم این جامعه به منابع طبیعی موجب شده است که پیامدهای تخریب مراتع و دیگر عرصه‌های طبیعی را به‌صورت ملموس‌تری تجربه کند و زودتر متوجه تغییرات محیطی شود.
کیا دلیری با اشاره به ارزش دانش بومی عشایر تصریح کرد: تجربه انباشته‌شده در طول سال‌های زندگی در طبیعت، شناختی را در اختیار عشایر قرار داده است که می‌تواند در کنار یافته‌های علمی و روش‌های نوین حفاظت، به مدیریت بهتر منابع طبیعی کمک کند، البته توجه به این دانش بومی نباید به معنای نادیده‌گرفتن پیامدهای منفی برخی فعالیت‌ها باشد؛ چراکه چرای دام بیش از ظرفیت مرتع، قطع درختان و دیگر اقدامات ناسازگار با اصول حفاظت نیز می‌توانند به منابع طبیعی آسیب وارد کنند.
وی در تشریح اهمیت زاگرس اظهار کرد: زاگرس را باید مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته از جنگل‌ها، چشمه‌ها، رودخانه‌ها و دره‌ها دانست که اجزای آن در ارتباط با یکدیگر، یک اکوسیستم زنده و گسترده را شکل می‌دهند، ازاین‌رو، آسیب به هر بخش از این مجموعه ممکن است پیامدهایی فراتر از همان محدوده داشته باشد و چرخه حیات طبیعی و شرایط معیشتی ساکنان منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
کیا دلیری با اشاره به گسترش پدیده زوال در جنگل‌های زاگرس گفت: بخشی از این جنگل‌ها با بیماری‌ها و عوامل مختلف تخریب روبه‌رو هستند، بر اساس آماری که در این نشست ارائه شد، از مجموع حدود شش میلیون هکتار جنگل‌های زاگرس، نزدیک به دو میلیون هکتار با بیماری زغالی و دیگر عوامل زوال و آسیب مواجه شده‌اند.
وی هشدار داد: ادامه این وضعیت می‌تواند روند تخریب جنگل‌ها را تشدید کند و خطر گسترش بیابان‌زایی را افزایش دهد؛ موضوعی که ضرورت توجه جدی‌تر به حفاظت از این پهنه طبیعی و عوامل تهدیدکننده آن را نشان می‌دهد.
معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست همچنین فرسایش خاک را یکی از چالش‌های مهم زیست‌محیطی کشور دانست و اظهار کرد: میزان فرسایش خاک در کشور به ۱۶ تن در هکتار می‌رسد که رقم بالایی است و اهمیت حفاظت از خاک و منابع طبیعی را دوچندان می‌کند.
مشارکت مردمی باید از سطح شعار به مرحله اثرگذاری برسد
کیا دلیری با تأکید بر نقش مردم در تحقق توسعه پایدار اظهار کرد: مشارکت اجتماعی زمانی واقعی خواهد بود که مسئولان، حضور مردم را نه صرفاً در اجرای برنامه‌ها، بلکه در فرایند تصمیم‌سازی و جلب حمایت اجتماعی نیز ضروری بدانند.
وی با انتقاد از برخوردهای متفاوت با مصادیق تخریب محیط‌زیست تصریح کرد: در تدوین و اجرای سیاست‌های زیست‌محیطی باید میان فعالیت‌هایی که جوامع محلی برای تأمین معاش انجام می‌دهند و ساخت‌وسازها یا بهره‌برداری‌های گسترده تمایز قائل شد. در عین حال، قوانین و مقررات حفاظت از طبیعت باید با رویکردی منصفانه و بدون برخوردهای دوگانه اجرا شوند.
معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست در ادامه به اجرای طرح «محیط‌یار» اشاره کرد و گفت: ۵۵۰ هزار نفر در سطح کشور به این طرح پیوسته‌اند و همچنین بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در این همایش، شمار دانش‌آموزان عضو محیط‌یار در استان لرستان به حدود سه هزار نفر می‌رسد.
وی با تأکید بر اینکه هدف نهایی آموزش محیط‌زیست باید در رفتار افراد نمایان شود، افزود: افزایش آگاهی زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که بتواند نگرش و عملکرد افراد را تغییر دهد بنابراین برای رسیدن به این هدف، صرف توصیه‌کردن کافی نیست و باید شرایط لازم برای انجام رفتارهای صحیح نیز فراهم شود.
کیا دلیری برای توضیح این موضوع به مدیریت پسماند اشاره کرد و گفت: توصیه به مردم برای خودداری از رهاکردن زباله در طبیعت زمانی اثربخشی بیشتری دارد که امکانات مناسب برای جمع‌آوری و دفع صحیح پسماند نیز در دسترس باشد؛ به این ترتیب، آموزش در کنار فراهم‌کردن زیرساخت‌های مورد نیاز می‌تواند احتمال تبدیل آگاهی به رفتار عملی را افزایش دهد.
وی همچنین از تهیه «سند ارتقای فرهنگ محیط‌زیستی» در سازمان حفاظت محیط‌زیست خبر داد و اظهار کرد: در این سند، مسئولیت‌ها و وظایفی برای دستگاه‌های دولتی در نظر گرفته شده است تا اقدامات آن‌ها در زمینه توسعه و ارتقای فرهنگ محیط‌زیستی قابل ارزیابی باشد و میزان عملکرد دستگاه‌ها در این حوزه مورد سنجش قرار گیرد.
نظر شما