به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شهرها برای زنده نگه‌داشتن فضاهای عمومی خود به سازه‌های پیچیده، مصالح گران‌قیمت یا پروژه‌های عمرانی گسترده نیاز ندارند؛ گاهی یک ماده طبیعی و ساده می‌تواند به بستری برای تجربه‌ای متفاوت از حضور در شهر تبدیل شود. یک خلاقیت معماری موقت در شهر مون‌پلیه فرانسه، با استفاده از علف‌های نی، چوب و رنگ‌دانه‌های طبیعی، نشان می‌دهد چگونه می‌توان از مصالح بومی و کم‌اثر بر محیط‌زیست برای ایجاد فضایی تعاملی، تحریک حس کنجکاوی و بازتعریف رابطه شهروندان با میراث معماری بهره گرفت.
این سازه که در سال ۲۰۲۵ و در چارچوب جشنواره معماری‌های زنده مون‌پلیه شکل گرفت، تنها ۱۰ مترمربع وسعت دارد، اما با رویکردی متفاوت به طراحی، فضایی فراتر از ابعاد فیزیکی خود ایجاد می‌کند. ایده اصلی آن بر تبدیل یک ماده طبیعی و در دسترس به تجربه‌ای چندحسی استوار است؛ تجربه‌ای که در آن بافت، بو، حرکت و نور در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا بازدیدکنندگان معماری را نه‌فقط از طریق مشاهده، بلکه با حضور و تعامل مستقیم درک کنند.
از یک ماده ساده تا تجربه‌ای چندحسی
در این پروژه، علف‌های نی که معمولا به‌عنوان ماده‌ای معمولی و کم‌اهمیت در نظر گرفته می‌شوند، به عنصر اصلی طراحی تبدیل شده‌اند. طراحان با الهام از هنر آشپزی پیشرفته و شیوه‌هایی که در آن مواد اولیه ساده از طریق مهارت و خلاقیت به تجربه‌ای تازه تبدیل می‌شوند، ظرفیت‌های زیبایی‌شناختی و حسی این گیاه را آشکار کرده‌اند. همان‌طور که در آشپزی، ترکیب مواد، عطرها و بافت‌ها می‌تواند ادراک انسان از یک خوراک را تغییر دهد، در اینجا نیز یک ماده طبیعی به ابزاری برای شکل‌دادن به تجربه فضایی تبدیل شده است.
ساختار نهایی از دو دیواره مستقل تشکیل شده که هرکدام جلوه متفاوتی از یک ماده واحد را به نمایش می‌گذارند. نمای بیرونی با نظمی هندسی، رنگی نسبتا یکنواخت و حفره‌های دایره‌ای طراحی شده است؛ در مقابل، فضای داخلی با انباشت دسته‌های علف نی، بافتی متنوع‌تر، زنده‌تر و قابل لمس‌تر دارد. این تفاوت میان بیرون و درون، بخشی از مفهوم اصلی پروژه است: سطحی آرام و کنترل‌شده در برابر فضایی سرشار از جزییات و محرک‌های حسی.
دیواره بیرونی از مجموعه‌ای بالشتک‌مانند تشکیل شده که با بقایای خردشده علف نی پر شده‌اند. حفره‌های دایره‌ای تعبیه‌شده در این سطح، بخش‌هایی از فضای داخلی را به نمایش می‌گذارند و رهگذران را به کشف آنچه در پشت دیواره قرار دارد، دعوت می‌کنند. این روزنه‌ها صرفاً عناصر تزئینی نیستند، بلکه مرز میان فضای عمومی و محیطی متفاوت را به نقاطی برای کنجکاوی و تعامل تبدیل می‌کنند.
در داخل سازه، دسته‌های علف نی روی یکدیگر قرار گرفته‌اند و با وزش باد یا حرکت بازدیدکنندگان، اندکی جابه‌جا می‌شوند. این واکنش به حرکت و جریان هوا، به فضا حالتی پویا می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که تجربه هر فرد با توجه به مسیر حرکت، زاویه دید و تماس او با مصالح می‌تواند متفاوت باشد. فضای داخلی در نتیجه این ویژگی‌ها، به محیطی صمیمی و موقت تبدیل می‌شود که در آن بازدیدکننده به‌جای تماشای یک اثر ثابت، بخشی از تجربه شکل‌گیری آن است.
پیوند میان معماری معاصر و میراث تاریخی با مصالح زیست‌تخریب‌پذیر
محل اجرای این خلاقیت نیز در شکل‌گیری مفهوم آن نقش مهمی دارد. سازه در حیاط هتل تاریخی «هتل دترزوریه دو لا بورس» در مون‌پلیه قرار گرفته است؛ بنایی که لایه‌های مختلف معماری و آثار دوره‌های گوناگون در آن قابل مشاهده است. در طراحی بخش داخلی سازه، از جزئیات و ویژگی‌های نماهای تاریخی پیرامون حیاط الهام گرفته شده تا میان مداخله معاصر و هویت معماری موجود ارتباط برقرار شود.
در این رویکرد، میراث تاریخی به‌عنوان پس‌زمینه‌ای برای نصب یک اثر جدید نیست، بلکه به بخشی از منطق طراحی تبدیل می‌شود. توجه به جزئیات نماها، تفاوت میان سطوح و ویژگی‌های معماری پیرامونی، بازدیدکننده را به مشاهده دقیق‌تر بنای تاریخی نیز ترغیب می‌کند. سازه موقت از یک سو با فرم هندسی و نظم بیرونی خود به ساختار معماری موجود پاسخ می‌دهد و از سوی دیگر، با فضای داخلی متفاوتش تجربه‌ای تازه به حیاط اضافه می‌کند.
جنبه مهم دیگر این پروژه، انتخاب مصالح زیست‌تخریب‌پذیر و شیوه ساخت آن است. علف نی ماده‌ای طبیعی، فراوان و زیست‌تخریب‌پذیر است که برای این خلاقیت از مناطق اطراف مون‌پلیه تامین شده است. استفاده از این ماده، ظرفیت مصالح طبیعی را برای کاربرد در طراحی موقت و فضاهای عمومی به نمایش می‌گذارد.
پایداری پروژه تنها به انتخاب علف نی محدود نمی‌شود؛ ساختار نگهدارنده نیز با هدف کاهش ضایعات و امکان استفاده مجدد طراحی شده است. چارچوب چوبی با توجه به طول‌های استاندارد تیرها شکل گرفته تا میزان دورریز کاهش پیدا کند. اتصالات مکانیکی نیز امکان بازکردن و سرهم‌کردن دوباره سازه را فراهم می‌کنند؛ بنابراین اجزای اصلی آن می‌توانند در محل‌های دیگر یا برای کاربردهای بعدی مورد استفاده قرار گیرند.
پایه‌های داربستی به‌کاررفته در ساختار نیز قابلیت انطباق با شرایط متفاوت زمین و محل اجرا را دارند. این ویژگی برای پروژه‌های موقت شهری اهمیت دارد، زیرا شرایط سطح زمین و محدودیت‌های محل نصب در فضاهای تاریخی یا عمومی یکسان نیست. امکان سازگاری سازه با شرایط موجود، نیاز به مداخلات گسترده در بستر را کاهش می‌دهد.
نظر شما