به گزارش خبرگزاری ایمنا، تشنج یکی از وضعیت‌هایی است که مشاهده آن در کودک می‌تواند حتی آرام‌ترین والدین را نیز دچار نگرانی کند. حرکات ناگهانی و غیرارادی، سفت شدن بدن یا واکنش نشان ندادن کودک به صدا زدن، ممکن است اطرافیان را به انجام اقداماتی فوری وادار کند؛ اقداماتی که همیشه درست نیستند و گاهی می‌توانند به آسیب بیشتر منجر شوند. در این لحظات، دانستن اینکه چه کاری باید انجام داد و از چه رفتارهایی باید پرهیز کرد، اهمیت ویژه‌ای دارد.
یکی از نکات اساسی این است که حرکات ناشی از تشنج تحت کنترل ارادی کودک نیستند و با نگه داشتن محکم دست‌وپا یا فشار وارد کردن به بدن متوقف نمی‌شوند، بنابراین به جای تلاش برای مهار کودک، باید محیط اطراف او را تا حد امکان ایمن کرد، اجسام سخت و خطرناک را کنار گذاشت و مانع برخورد سر و بدن او با وسایل اطراف شد. هدف از اقدامات اولیه، جلوگیری از آسیب‌های ثانویه است، نه متوقف کردن اجباری حرکات.
کنار محافظت از بدن، باورهای نادرست درباره دهان و زبان کودک نیز می‌تواند خطرآفرین باشد. برخی افراد تصور می‌کنند باز کردن فک یا قرار دادن قاشق و انگشت در دهان کودک به تنفس او کمک می‌کند، در حالی که چنین اقداماتی می‌تواند موجب آسیب شود. آگاهی از این نکته که نباید چیزی داخل دهان کودک گذاشت یا فک او را به زور باز کرد، بخشی مهم از آموزش کمک‌های اولیه به خانواده‌هاست.
مدیریت تشنج تنها به انجام اقدامات ایمن در خانه یا محل حادثه محدود نمی‌شود. مدت تشنج، وضعیت تنفس، شرایط عمومی کودک و اینکه آیا این نخستین تشنج اوست یا خیر، در تصمیم‌گیری برای دریافت کمک پزشکی اهمیت دارند. والدین باید ضمن حفظ آرامش نسبی، علائم را زیر نظر بگیرند و در شرایط اضطراری از خدمات اورژانس کمک بخواهند، زیرا تشخیص علت تشنج و تصمیم‌گیری درباره درمان، به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.
تشنج در کودکان چه علائمی دارد؟
عباس عابدی، کارشناس فوریت‌های پزشکی و مسئول روابط‌عمومی اورژانس پیش‌بیمارستانی استان اصفهان در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه تشنج در کودکان یکی از موقعیت‌هایی است که می‌تواند برای والدین بسیار نگران‌کننده و اضطراب‌آور باشد، اظهار کرد: این وضعیت ممکن است با علائمی همچون چرخش چشم‌ها، سفت شدن ناگهانی بدن، لرزش دست‌ها و پاها و انقباض شدید عضلات همراه باشد.
وی با بیان اینکه در برخی موارد، فک کودک نیز قفل می‌شود و پس از مرحله سفتی بدن، حرکات لرزشی مشاهده می‌شود، افزود: در طول تشنج، کودک پاسخگویی طبیعی ندارد؛ به این معنا که اگر او را صدا بزنیم، ممکن است واکنشی نشان ندهد و بعضی حرکات او نیز خارج از اراده‌اش باشد. گاهی هم بی‌اختیاری ادرار یا خروج کف از دهان یا گاز گرفتن زبان اتفاق می‌افتد.
کارشناس فوریت‌های پزشکی با بیان اینکه آشنایی با این علائم به والدین کمک می‌کند تا در چنین شرایطی با آگاهی بیشتری عمل کنند، تصریح کرد: نخستین نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که تشنج حرکتی غیرارادی است و نمی‌توان آن را با گرفتن محکم دست‌وپا یا مهار کردن بدن کودک متوقف کرد، بنابراین والدین نباید برای کنترل حرکات کودک به زور متوسل شوند یا دست‌وپاهای او را محکم نگه دارند.
یکی از اشتباهات رایج در زمان تشنج، تلاش برای باز کردن اجباری دهان یا فک کودک است
عابدی با بیان اینکه در چنین شرایطی والدین باید از سر و بدن کودک در برابر برخورد با اجسام سخت محافظت کنند، ادامه داد: اگر کودک در محلی قرار دارد که احتمال برخورد سر او با وسایل اطراف وجود دارد، بهتر است محیط را ایمن کنند، اشیای خطرناک را از اطرافش بردارند و در صورت امکان، او را روی سطحی نرم و امن قرار دهند و یکی از اشتباهات رایج در زمان تشنج، تلاش برای باز کردن اجباری دهان یا فک کودک است.
وی گفت: برخی والدین تصور می‌کنند که با باز کردن دهان می‌توانند به تنفس کودک کمک کنند، اما این کار می‌تواند خطرناک باشد. نباید فک کودک را با فشار باز کرد و نباید انگشت، قاشق یا هیچ وسیله دیگری را داخل دهان او قرار داد، همچنین نباید تلاش کرد زبان کودک را با دست نگه داشت.
کارشناس فوریت‌های پزشکی با بیان اینکه مهم‌ترین اقدام، محافظت از کودک، جلوگیری از آسیب دیدن او و فرصت دادن به تشنج برای طی کردن مراحل خود است، اضافه کرد: در برخی موارد، ممکن است هنگام تشنج تغییر رنگ پوست یا کبودی موقت مشاهده شود و والدین از این وضعیت به‌شدت نگران شوند. با این حال، مهم است که در چنین شرایطی آرامش خود را تا حد امکان حفظ کنند و اقدامات ایمن را انجام دهند و نباید با گرفتن محکم بدن یا دست‌کاری دهان، وضعیت را پیچیده‌تر کرد.
برخورد با تشنج کودک بیش از هر چیز به آگاهی و پرهیز از اقدامات عجولانه نیاز دارد. دیدن حرکات غیرارادی یا تغییر رنگ پوست ممکن است ترسناک باشد، اما مهار کردن بدن کودک یا دست‌کاری دهان او راهی برای کنترل تشنج نیست. اولویت باید محافظت از کودک در برابر برخورد با اجسام، دور کردن وسایل خطرناک و فراهم کردن فضایی امن باشد.
والدین باید بدانند که قرار دادن انگشت، قاشق یا هر وسیله دیگری در دهان کودک می‌تواند آسیب‌زا باشد و نباید برای باز کردن فک یا نگه داشتن زبان او تلاش کنند. در شرایطی که کودک دچار تشنج شده است، انجام ندادن برخی اقدامات نادرست به اندازه انجام اقدامات ایمن اهمیت دارد.
مدت تشنج و وضعیت کودک نیز نباید نادیده گرفته شود. اگر تشنج پنج دقیقه یا بیشتر طول کشید، تشنج دیگری پیش از بازگشت هوشیاری رخ داد، تنفس کودک با مشکل روبه‌رو شد یا کودک پس از پایان تشنج به هوشیاری معمول بازنگشت، باید به‌سرعت با اورژانس تماس گرفت. در نخستین تشنج کودک نیز ارزیابی فوری پزشکی ضروری است. در صورت امکان، زمان شروع تشنج را ثبت کنید و دستورهای کارشناسان اورژانس را دنبال کنید.
آموزش کمک‌های اولیه می‌تواند به خانواده‌ها کمک کند تا در موقعیت‌های پراسترس، به‌جای تصمیم‌گیری بر اساس ترس یا باورهای نادرست، اقدامات مؤثرتری انجام دهند. هدف این نیست که والدین علت تشنج را در خانه تشخیص دهند یا آن را به‌تنهایی درمان کنند، بلکه باید بتوانند از کودک در برابر آسیب محافظت کنند، نشانه‌های خطر را بشناسند و در زمان مناسب از خدمات پزشکی کمک بگیرند.
نظر شما