به گزارش خبرگزاری ایمنا، گردش خون در بدن تنها به رساندن خون از قلب به اندام‌ها محدود نمی‌شود؛ بخش مهمی از این چرخه، بازگرداندن خون از اندام‌ها به قلب است. سیاهرگ‌ها در این مسیر نقش اساسی دارند و هر عاملی که راه بازگشت خون را مختل کند، می‌تواند باعث تجمع خون در بخش پایین‌تر از محل انسداد شود. یکی از مهم‌ترین این اختلالات، تشکیل لخته در وریدهای عمقی است که بیشتر در اندام تحتانی مورد توجه قرار می‌گیرد.
ترومبوز ورید عمقی یا DVT با واریس یکسان نیست، هرچند هر دو با سیستم وریدی پا ارتباط دارند. در واریس، اختلال عملکرد دریچه‌های وریدی باعث می‌شود بازگشت خون به شکل طبیعی انجام نشود و رگ‌ها ظاهر پیچ‌خورده و برجسته پیدا کنند، اما در DVT، مسئله اصلی وجود یک لخته در داخل ورید است که می‌تواند مسیر جریان خون را مسدود کند و همین تفاوت، اهمیت شناخت علائم هر یک را بیشتر می‌کند.
یکی از نشانه‌هایی که باید توجه ویژه‌ای به آن داشت، تورم ناگهانی و یک‌طرفه پا است. اگر یک پا نسبت به پای دیگر بزرگ‌تر شود و همزمان درد، قرمزی یا تغییرات حسی ایجاد شود، نمی‌توان بدون بررسی، علت را به خستگی یا یک مشکل ساده نسبت داد. شدت و ترکیب این علائم می‌تواند سرنخی برای ضرورت ارزیابی پزشکی باشد و تأخیر در بررسی ممکن است فرصت تشخیص به‌موقع را از بین ببرد.
اهمیت این موضوع تنها به خود پا محدود نمی‌شود، زیرا برخی لخته‌های وریدی می‌توانند از محل تشکیل جدا شوند و همراه جریان خون به سمت ریه حرکت کنند. درگیری عروق ریه می‌تواند وضعیت جدی و خطرناکی ایجاد کند و با علائمی مانند درد قابل توجه قفسه سینه همراه باشد. به همین دلیل، شناخت نشانه‌های اولیه و واکنش سریع به علائم مشکوک، بخشی مهم از پیشگیری از عوارض لخته‌های وریدی است.
واریس یا لخته؟ تفاوت دو عارضه‌ای که نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند
محمدعلی فلاح‌زاده، فوق تخصص خون و آنکولوژی در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه باید میان گرفتگی شریان‌ها و گرفتگی وریدها تفاوت قائل شویم، اظهار کرد: وریدها همان سیاهرگ‌هایی هستند که وظیفه دارند خون را از قسمت‌های مختلف بدن به سمت قلب برگردانند. اگر درون یک سیاهرگ لخته ایجاد شود، خونی که قرار بوده از آن مسیر به قلب بازگردد، پشت محل لخته تجمع پیدا می‌کند و برگشت خون مختل می‌شود.
وی افزود: اگر این اتفاق در پا رخ دهد، یکی از حالت‌های شایع آن چیزی است که به آن ترومبوز ورید عمقی یا DVT گفته می‌شود؛ یعنی تشکیل لخته در یکی از وریدهای عمقی اندام، به‌خصوص پا. ترومبوز ورید عمقی با واریس تفاوت دارد و در واریس، دریچه‌های داخل وریدها که به بازگشت خون از پایین به بالا کمک می‌کنند، ممکن است ضعیف شوند و عملکرد مناسبی نداشته باشند که در نتیجه، رگ‌ها حالت شل و پیچ‌خورده پیدا می‌کنند و بازگشت خون به‌درستی انجام نمی‌شود.
فوق تخصص خون و آنکولوژی تصریح کرد: در ترومبوز ورید عمقی، مسئله اصلی ایجاد یک لخته در داخل سیاهرگ است. این لخته مسیر برگشت خون را مسدود می‌کند و باعث می‌شود خون پشت آن تجمع پیدا کند که در چنین شرایطی، یکی از علائم مهم می‌تواند تورم ناگهانی پا باشد. ممکن است فرد احساس کند یک پا درد گرفته است و به تدریج متوجه شود که همان پا نسبت به پای دیگر متورم‌تر شده است.
آمبولی ریه؛ عارضه خطرناک لخته وریدی
فلاح‌زاده با بیان اینکه افزایش اندازه پا، درد، قرمزی و در برخی موارد تغییرات حسی مانند بی‌حسی می‌توانند از علائم هشداردهنده باشند، ادامه داد: اگر خون برای مدتی نتواند به شکل مناسب بازگردد، بافت‌های پایین‌تر از محل انسداد نیز می‌توانند تحت تأثیر قرار بگیرند، بنابراین تورم ناگهانی و درد یک‌طرفه پا نباید به سادگی به حساب خستگی، عفونت یا حساسیت گذاشته شود.
وی با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین و خطرناک‌ترین عوارض لخته وریدی، آمبولی ریه است، گفت: در این حالت ممکن است لخته‌ای که در یکی از وریدها تشکیل شده، از محل خود جدا شود و همراه جریان خون حرکت کند و در عروق ریه گیر بیفتد. این وضعیت می‌تواند بسیار حاد و خطرناک باشد و با علائمی مانند درد شدید قفسه سینه، درد تیرکشنده، سوزشی یا بسیار شدید همراه شود. اگر این وضعیت به‌سرعت تشخیص داده و درمان نشود، بخشی از عملکرد ریه می‌تواند مختل شود و اکسیژن‌رسانی بدن کاهش پیدا کند و در موارد شدید، این وضعیت می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد.
فوق تخصص خون و آنکولوژی با بیان اینکه اگر فردی متوجه شود که یک پای او به شکل ناگهانی ورم کرده، درد دارد یا نسبت به پای دیگر تغییر اندازه و رنگ پیدا کرده است، باید همان روز برای ارزیابی پزشکی اقدام کند، اضافه کرد: نباید منتظر ماند تا مشکل خودبه‌خود برطرف شود و نباید بدون تشخیص، آن را به حساسیت، عفونت یا سایر علل نسبت داد. تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند از پیشرفت لخته و عوارض خطرناک آن جلوگیری کند.
ترومبوز ورید عمقی ممکن است در ابتدا تنها با تغییراتی در یک پا خود را نشان دهد، اما همین تغییرات به ظاهر ساده می‌توانند اهمیت زیادی داشته باشند. تورم ناگهانی، درد، تغییر رنگ یا افزایش اندازه یک پا نسبت به پای دیگر، به‌ویژه زمانی که بدون علت مشخص ایجاد شده باشد، نشانه‌ای است که باید جدی گرفته شود و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
تفاوت میان DVT و واریس نیز اهمیت زیادی دارد. ظاهر برخی مشکلات وریدی ممکن است باعث شود فرد هر نوع درد یا تورم پا را به یک مشکل قدیمی مانند واریس نسبت دهد، در حالی که وجود لخته در وریدهای عمقی سازوکار متفاوتی دارد و نمی‌توان آن را فقط بر اساس ظاهر پا تشخیص داد، بنابراین تشخیص دقیق باید بر اساس ارزیابی پزشکی انجام شود.
خطر اصلی زمانی افزایش پیدا می‌کند که لخته از محل خود جدا شود و به سمت عروق ریه حرکت کند. آمبولی ریه می‌تواند با علائم جدی همراه باشد و در صورت بی‌توجهی، اکسیژن‌رسانی بدن را مختل کند. به همین دلیل، بروز علائم قفسه سینه در فردی که احتمال لخته وریدی در او مطرح است، موضوعی نیست که بتوان آن را به تأخیر انداخت.
مهم‌ترین پیام درباره لخته‌های وریدی این است که منتظر ماندن برای برطرف شدن خودبه‌خودی علائم یا نسبت دادن آنها به یک علت حدسی، رویکرد مطمئنی نیست. توجه به تغییرات ناگهانی، مراجعه به‌موقع برای بررسی و تشخیص دقیق، می‌تواند مسیر درمان را زودتر آغاز کند و احتمال پیشرفت لخته و بروز عوارض جدی را کاهش دهد.
نظر شما