به گزارش خبرگزاری ایمنا در لرستان، کامران فرمانپور، امروز _ دوشنبه سیزدهم مهر_ در نشست خبری با خبرنگاران با اشاره به ثبت رسمی تالاب گهر اظهار کرد: در تاریخ ۲۸ سپتامبر و همزمان با تعطیلات پایان هفته، دریاچه گهر یا تالاب کوهستانی گهر رسماً در فهرست تالاب‌های با اهمیت بین‌المللی کنوانسیون رامسر قرار گرفت.
وی افزود: بر اساس اعلام رسمی دبیرخانه کنوانسیون رامسر، گهر با شماره ثبت ۲۶۰۱ به عنوان بیست‌وهشتمین سایت رسمی ایران در این فهرست جهانی ثبت شده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با بیان اینکه این ثبت بر پایه ویژگی‌های منحصربه‌فرد اکولوژیکی، تنوع زیستی، وجود زیستگاه گونه‌های ارزشمند و اهمیت هیدرولوژیکی دریاچه انجام شده است، این رویداد را یکی از اتفاقات مهم محیط زیستی کشور دانست.
فرمانپور درباره مفهوم ثبت یک منطقه در کنوانسیون رامسر گفت: قرار گرفتن یک پهنه طبیعی در این فهرست به معنای ممنوعیت مطلق بهره‌برداری نیست، بلکه حفاظت از منطقه باید در کنار استفاده صحیح، اصولی و پایدار از ظرفیت‌های آن دنبال شود.
وی گردشگری را یکی از مهم‌ترین موضوعات مرتبط با گهر عنوان کرد و افزود: بر اساس معیارها و چک‌لیست‌های کنوانسیون رامسر، گردشگری در این منطقه باید سازمان‌یافته، مدیریت‌شده و پایدار باشد تا استفاده از ظرفیت‌های گردشگری به بهای آسیب به اکوسیستم تمام نشود.
گهر؛ دومین ظرفیت شاخص بین‌المللی لرستان
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، ثبت گهر در کنوانسیون رامسر را ظرفیتی مهم برای استان دانست و اظهار کرد: این رویداد را می‌توان دومین ثبت جهانی شاخص لرستان در عرصه‌های بین‌المللی دانست، چراکه پیش از این غارهای استان در مجامع بین‌المللی و یونسکو به ثبت رسیده‌اند و اکنون گهر نیز در چارچوب یکی از کنوانسیون‌های بین‌المللی زیرمجموعه سازمان ملل متحد جایگاه جهانی پیدا کرده است.
فرمانپور افزود: این عنوان می‌تواند جایگاه لرستان را در حوزه حفاظت از طبیعت در سطوح ملی و بین‌المللی ارتقا دهد و زمینه بهره‌گیری از ظرفیت اعتبارات و همکاری‌های بین‌المللی، تقویت حفاظت از اکوسیستم گهر، توسعه گردشگری مسئولانه و طبیعت‌محور و افزایش همکاری میان جوامع محلی، دانشگاه‌ها، دستگاه‌های تخصصی و نهادهای بین‌المللی را فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: هدف این است که جوامع محلی و مردم نیز در فرآیند حفاظت نقش داشته باشند و گهر در کنار کارکرد حفاظتی، به بستری برای ایجاد درآمد پایدار برای مردم، فعالیت‌های علمی و پژوهشی و صیانت از ساختار طبیعی منطقه تبدیل شود.
فرمانپور بیان کرد: ثبت بین‌المللی گهر را نباید صرفاً یک عنوان یا یک شماره در فهرست جهانی تلقی کرد، بلکه این ثبت حاصل بررسی و تأیید ارزش‌های طبیعی، اکولوژیکی و تنوع زیستی منطقه است و نشان می‌دهد ویژگی‌های طبیعی گهر مورد توجه جامعه جهانی قرار گرفته است.
وی ادامه داد: دریاچه گهر در منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه و تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد و ویژگی‌های طبیعی، تنوع زیستی و موقعیت ارتفاعی آن، ظرفیت مناسبی برای فعالیت‌های گردشگری، علمی، پژوهشی و حفاظتی ایجاد کرده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان تصریح کرد: از این پس نام گهر و لرستان بیش از گذشته در عرصه جهانی حفاظت از طبیعت مطرح خواهد بود و این عنوان می‌تواند فرصت تازه‌ای برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر و ارتقای سطح حفاظت از منطقه ایجاد کند.
ثبت جهانی، مسئولیت دستگاه‌های متولی را افزایش داد
فرمانپور با اشاره به تفاوت اکوسیستم‌های طبیعی با آثار تاریخی گفت: ثبت گهر در کنوانسیون رامسر مسئولیت دستگاه‌های متولی را بیشتر کرده است؛ چراکه در مورد یک اثر تاریخی می‌توان با عملیات مرمت و حفاظت فیزیکی برای بازسازی اقدام کرد، اما اکوسیستم طبیعی مانند گهر یک سازه قابل ترمیم نیست.
وی افزود: وارد شدن آسیب جدی به یک اکوسیستم طبیعی در بسیاری از موارد قابل جبران نیست و ادامه روند تخریب می‌تواند در بلندمدت بخشی از کارکردهای طبیعی منطقه را از بین ببرد و مشکلات زیست‌محیطی ایجاد کند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان اظهار کرد: بنابراین پس از ثبت جهانی گهر، مسئولیت محیط زیست، رسانه‌ها، مردم، مدیران و تصمیم‌گیران استانی و ملی برای افزایش دانش زیست‌محیطی و اعمال مدیریت دقیق‌تر در این منطقه بیشتر شده است.
فرمانپور درباره وضعیت حفاظتی منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه نیز گفت: این منطقه حدود ۸۰ هزار هکتار وسعت دارد و پنج پاسگاه محیط‌بانی ثابت در آن فعال است و در فصل گردشگری نیز پنج پاسگاه سیار به این ظرفیت اضافه می‌شود.
وی وسعت سطح دریاچه گهر را حدود ۸۵ هکتار اعلام کرد و افزود: عمق دریاچه حدود ۲۸ متر است و در ارتفاع تقریبی ۲ هزار و ۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به فعالیت مستمر محیط‌بانان در این منطقه بیان کرد: در خود دریاچه نیز یک پاسگاه محیط‌بانی مستقر است و محیط‌بانان در تمام طول سال وظیفه حفاظت از منطقه را برعهده دارند؛ حتی در زمستان که شرایط جوی منطقه سخت، برف‌گیر و دسترسی به آن دشوار می‌شود.
آموزش گردشگران پیش از آغاز مسیر گهر
فرمانپور از برنامه‌ریزی برای اجرای طرح‌های جدید آموزشی گردشگران خبر داد و گفت: اعتبارات اولیه اجرای این طرح‌ها برای سال آینده پیش‌بینی شده و قرار است در پاسگاه محیط‌بانی چشمه خرم که محل پارکینگ و انتهای مسیر دسترسی است، یک سالن صحرایی آموزشی ایجاد شود.
وی افزود: گردشگرانی که قصد عزیمت به سمت گهر را دارند، پیش از ورود به مسیر، آموزش‌های کوتاهی درباره مسئولیت‌های زیست‌محیطی دریافت خواهند کرد؛ این آموزش‌ها شامل نحوه رفتار در مسیر، الزامات حضور در منطقه و وظایف گردشگر هنگام رسیدن به دریاچه خواهد بود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان ادامه داد: در اجرای این برنامه علاوه بر کارشناسان محیط زیست، از ظرفیت انجمن‌ها و فعالان زیست‌محیطی نیز استفاده می‌شود و پس از اتمام دوره آموزشی، برای گردشگران گواهی صادر خواهد شد.
فرمانپور از اجرای یک طرح آموزشی دیگر برای طول مسیر خبر داد و گفت: از پاسگاه چشمه خرم تا دریاچه گهر، تابلوهای آموزشی در نقاط مختلف مسیر نصب می‌شود که عملیات اجرای آن آغاز شده است.
وی افزود: گردشگری که در ابتدای مسیر آموزش دیده و گواهی دریافت کرده است، طی چهار تا پنج ساعت پیاده‌روی تا دریاچه، به صورت مرحله‌ای با محیط پیرامون خود آشنا خواهد شد.
فرمانپور توضیح داد: اطلاعات مربوط به ویژگی‌های منطقه، گونه‌های گیاهی و جانوری، ضرورت خودداری از تیراندازی، وظایف گردشگران و نکات حفاظتی روی این تابلوها درج می‌شود و برای آنها QR Code، اطلاعات GPS و مشخصات کیلومتری مسیر نیز در نظر گرفته شده است.
وی گفت: گردشگران با اسکن QR Code می‌توانند اطلاعات کامل‌تری درباره منطقه دریافت کنند و حتی موارد و مشکلات مشاهده‌شده را از طریق سامانه اداره‌کل محیط زیست گزارش دهند؛ این فرآیند در مسیر بازگشت نیز ادامه خواهد داشت.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان هدف اصلی این طرح را تبدیل گردشگران به «همیار محیط زیست» عنوان کرد و افزود: فردی که حدود پنج ساعت در مسیر و سپس در منطقه تحت آموزش‌های زیست‌محیطی قرار می‌گیرد، می‌تواند در پایان سفر به یک همیار محیط زیست تبدیل شود.
پایش تصویری گهر در مسیر هوشمندسازی
فرمانپور از ایجاد سامانه پایش و مانیتورینگ تصویری دریاچه گهر نیز خبر داد و اظهار کرد: دوربین‌های مورد نیاز در منطقه نصب شده و تلاش می‌شود پایش تصویری دریاچه به شکل آنلاین و برخط انجام شود.
وی افزود: هوشمندسازی و پایش مستمر گهر یکی از برنامه‌های مهم محیط زیست برای افزایش سطح نظارت و تقویت حفاظت از این منطقه است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان یکی دیگر از اقدامات انجام‌شده برای حفاظت از گهر را کنترل ورود رسوبات دانست و گفت: در فصل بارندگی، رسوبات حاصل از فرسایش و شست‌وشوی طبیعی خاک به سمت دریاچه حرکت می‌کنند و تداوم این روند در بلندمدت می‌تواند اکوسیستم گهر را تحت تأثیر قرار دهد.
فرمانپور افزود: امسال با استفاده از اعتبارات معاونت محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، طرح تثبیت رسوبات دریاچه گهر اجرا شد تا میزان و سرعت ورود رسوبات به دریاچه کاهش یابد.
وی با اشاره به بازدید اخیر معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست از منطقه اظهار کرد: دکتر لاریجانی‌زاده در جریان این بازدید از اقدامات انجام‌شده دیدن کرد و برای ادامه اجرای طرح در سال آینده نیز برنامه‌ریزی شده است.
فرمانپور با اشاره به محدودیت منابع محیط زیست برای اجرای کامل این برنامه‌ها تأکید کرد: لازم است اداره‌کل منابع طبیعی نیز در زمینه تأمین اعتبار و اجرای طرح‌های تثبیت رسوب در منطقه همکاری بیشتری داشته باشد.
گهر؛ میزبان انتقال تجربه استان‌های زاگرس‌نشین
وی با اشاره به برگزاری نشست مدیران کل محیط زیست استان‌های زاگرس‌نشین در لرستان گفت: هفته گذشته برای دومین بار مدیران کل استان‌های زاگرس‌نشین دارای تالاب به لرستان دعوت شدند و در قالب این برنامه، نشست تخصصی و بازدید میدانی از گهر انجام شد.
فرمانپور افزود: انتقال تجربیات استان‌ها در زمینه حفاظت از تالاب‌ها، بهره‌برداری پایدار، تأمین معیشت جوامع محلی، ایجاد درآمد، توسعه گردشگری و تقویت حفاظت از این زیست‌بوم‌ها از اهداف اصلی این نشست بود.
وی ادامه داد: این برنامه با حضور مدیران کل و معاونان استان‌های زاگرس‌نشین و معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد و طی دو روز دستاوردهای مثبت و قابل توجهی داشت و توانست زمینه جذب اعتبارات جدید برای ارتقای وضعیت تالاب‌های استان، به‌ویژه دریاچه گهر، را فراهم کند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به ضرورت مشارکت گردشگران در حفاظت از گهر گفت: در حال حاضر فصل گردشگری دریاچه گهر ممنوع است و زمان و نحوه فعالیت گردشگری در سال آینده متعاقباً اعلام خواهد شد.
وی از گردشگران خواست پس از بازگشایی مسیر، توصیه‌های محیط زیستی را جدی بگیرند و افزود: حضور در گهر باید با رعایت مسئولیت اجتماعی، اخلاق و احترام به طبیعت همراه باشد؛ چراکه هدف اصلی، حفظ این سرمایه طبیعی برای نسل‌های آینده است.
فرمانپور خاطرنشان کرد: اکنون که گهر جایگاه بین‌المللی پیدا کرده، مسئولیت همه مجموعه‌ها بیشتر شده است و محیط زیست، رسانه‌ها، مردم و دستگاه‌های اجرایی باید برای حفاظت از این سرمایه طبیعی همکاری کنند.
فرمانپور با تأکید بر رسمی و مستند بودن ثبت دریاچه گهر در کنوانسیون رامسر گفت: ممکن است برخی این موضوع را صرفاً یک عنوان یا اقدام تبلیغاتی تلقی کنند، اما ثبت گهر کاملاً رسمی و مستند است و نام این دریاچه در سایت رسمی کنوانسیون رامسر درج شده است.
وی با تقدیر از فعالیت رسانه‌های استان اظهار کرد: اصحاب رسانه طی دو تا سه سال گذشته در اطلاع‌رسانی و پیگیری فرآیند ثبت گهر نقش مؤثری داشتند و انعکاس مستمر اخبار مربوط به این موضوع، به شکل‌گیری توجه عمومی و ایجاد فضای مثبت برای تحقق این اتفاق کمک کرد.
نظر شما