به گزارش خبرگزاری ایمنا، بازی‌های آسیایی ناگویا برای ورزش ایران با ثبت یکی از بهترین عملکردهای چند دوره گذشته همراه شد؛ کاروان ایران با کسب ۱۹ مدال طلا و ایستادن در جایگاه ششم جدول مدالی، نسبت به دوره گذشته در هانگژو یک پله صعود کرد و تعداد مدال‌های طلای خود را نیز افزایش داد. این موفقیت در شرایطی رقم خورد که ورزش ایران علاوه بر تکیه بر قدرت همیشگی خود در برخی رشته‌های سنتی شاهد درخشش و ظهور ظرفیت‌های تازه‌ای در رشته‌های مختلف بود.
یکی از نکات قابل توجه در این دوره گسترده‌تر شدن دامنه مدال‌آوری ایران بود، به‌گونه‌ای که ورزشکاران کشورمان در ۲۱ رشته موفق به کسب مدال شدند. در کنار رشته‌هایی همچون کشتی، تکواندو و وزنه‌برداری مدال‌آوری در رشته‌هایی همچون ژیمناستیک، پدل و ورزش‌های الکترونیک نشانه‌ای از ظرفیت‌های جدید ورزش ایران برای حضور در عرصه‌های بین‌المللی بود، از سوی دیگر، موفقیت تیم ملی والیبال و کسب مدال طلا در رقابت با ژاپن نیز بار دیگر اهمیت و ظرفیت رشته‌های تیمی را به نمایش گذاشت. با این وجود بررسی یک موفقیت ورزشی تنها با نگاه به تعداد مدال‌ها و جایگاه نهایی در جدول ممکن نیست.
ناگویا بار دیگر چالش‌های قدیمی ورزش ایران همچون محدود بودن سهم ایران در رشته‌های پرمدال و کم‌رنگ بودن حضور در بعضی رشته‌های تیمی، ضرورت توجه بیشتر به زیرساخت، استعدادیابی، علم تمرین، پیشگیری از آسیب و مدیریت جزئیات اجرایی را نمایان کرد. اتفاقاتی که در کنار موفقیت‌های دوومیدانی و ثبت رکوردهای ارزشمند رخ داد نیز نشان داد که در ورزش قهرمانی، کوچک‌ترین جزئیات می‌تواند بر نتیجه نهایی تأثیرگذار باشد. در حال حاضر با پایان رقابت‌های ناگویا، مهم‌ترین پرسش این است که چگونه می‌توان این موفقیت را از یک دستاورد مقطعی به نقطه آغاز مسیر پایداری تبدیل کرد؛ مسیری که در آن ضمن حفظ رشته‌های مدال‌آور سبد مدال‌آوری ایران توسعه پیدا کند و برای هر رشته متناسب با ظرفیت‌ها، نیازها و فاصله‌اش با سطح قهرمانی، برنامه‌ای تخصصی تدوین شود.
ناگویا نباید تنها یک مقصد در مسیر ورزش ایران باشد، بلکه می‌تواند فرصتی برای بازنگری در شیوه برنامه‌ریزی، شناسایی ظرفیت‌های مغفول و طراحی آینده‌ای علمی‌تر، متنوع‌تر و پایدارتر برای ورزش کشور باشد.
ناگویا یک گام روبه‌جلو بود
رضا شجیع، عضو کمیته ملی المپیک درباره عملکرد کاروان ایران در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا در بازی‌های آسیایی ناگویا نسبت به هانگژو اظهار کرد: اگر بخواهم عملکرد ناگویا را با هانگژو مقایسه کنم از نظر من مهم‌ترین نکته افزایش تعداد مدال‌های طلا و صعود در جدول مدالی است. ما در هانگژو ۱۳ مدال طلا و رتبه هفتم را داشتیم و در ناگویا با ۱۹ طلا به رتبه ششم رسیدیم؛ یعنی شش مدال طلای بیشتر و یک پله صعود داشته‌ایم، اما در کنار این موفقیت باید با نگاه دقیق‌تری به ترکیب مدال‌ها توجه کنیم. اینکه بخش قابل‌توجهی از مدال‌های ایران همچنان از سبد محدود رشته‌های سنتی و پرمدال به دست می‌آید موضوعی است که باید برای آن برنامه داشته باشیم.
وی افزود: این مسئله چند دهه است که در ورزش ایران مطرح است و بعد از هر دوره بازی‌های المپیک و آسیایی دوباره این سؤال را مطرح می‌کنیم که چرا سهم ایران از رشته‌های پرمدال همچنان محدود است. بنابراین ناگویا از نظر نتیجه نهایی یک گام رو به جلو بود، اما نباید این موفقیت موجب شود مسائل ساختاری خود را نادیده بگیریم. ما باید هم رشته‌های موفق فعلی را حفظ کنیم و هم سبد مدال‌آوری کشور را توسعه دهیم.
مسئله این است چگونه موفقیت را به توسعه پایدار تبدیل کنیم
عضو کمیته ملی المپیک تصریح کرد: بر این باور هستم نمی‌توان رشد مدالی این دوره از بازی‌های آسیایی را به یک عامل محدود کرد. بخشی از آن نتیجه برنامه‌ریزی و عملکرد خوب در رشته‌های مدال‌آور سنتی همچون کشتی، تکواندو، وزنه‌برداری و کاراته است و بخشی هم به ظهور و تقویت ظرفیت‌های جدید در رشته‌هایی همچون روئینگ، ووشو، کوراش و ورزش‌های الکترونیک برمی‌گردد. نکته مهم‌تر گسترده‌تر شدن منابع مدال‌آوری است. ما در ناگویا در ۲۱ رشته مدال گرفتیم و این یک رکورد تاریخی برای ایران در بازی‌های آسیایی است. با این وجود همچنان تا رسیدن به یک سبد متنوع و پایدار فاصله داریم.
وی ادامه داد: در رشته‌های پرمدالی همچون دوومیدانی، شنا و تیراندازی ظرفیت بسیار بزرگی برای افزایش سهم ایران وجود دارد. در برخی رشته‌های تیمی همچون هاکی، کریکت، بیسبال و سافت‌بال هم با وجود استعداد و ظرفیت انسانی کشور حضور مؤثری در رقابت‌های آسیایی نداریم. بنابراین من رشد طلاهای ناگویا را یک موفقیت مهم می‌دانم، اما آن را پایان مسیر نمی‌دانم. مسئله اصلی این است که چگونه این موفقیت را به توسعه پایدار سبد مدال‌آوری ایران تبدیل کنیم.
ظرفیت قهرمانی کشور محدود به چند رشته سنتی نیست
شجیع با اشاره به مدال‌آوری برخی رشته‌ها همچون ژیمناستیک، پدل و ورزش‌های الکترونیک خاطرنشان کرد: من این اتفاق را از منظر توسعه ورزش بسیار مهم می‌دانم. وقتی ایران در رشته‌هایی همچون ژیمناستیک، پدل و ورزش‌های الکترونیک مدال می‌گیرد این موضوع اثبات می‌شود که ظرفیت قهرمانی کشور فقط به چند رشته سنتی محدود نیست. ژیمناستیک اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه از رشته‌های پایه و اثرگذار در توسعه ورزش قهرمانی است. پدل هم نشان می‌دهد اگر یک رشته جدید را به‌موقع شناسایی و برای آن برنامه‌ریزی کنیم به خوبی می‌توانیم از همان ابتدا وارد چرخه مدال‌آوری شویم. ورزش‌های الکترونیک نیز برای من از این جهت مهم است که نسل جدید ورزشکاران ایرانی در یک عرصه جدید بین‌المللی ظرفیت خود را نشان داده‌اند.
وی بیان کرد: اتفاق مهم‌تر این است که ما در ناگویا فقط در دو ماده ورزش‌های الکترونیک حضور داشتیم و در یکی از آن‌ها به طلا رسیدیم. یعنی هنوز بخش بزرگی از ظرفیت این حوزه برای ما بالفعل نشده است. این مسئله درباره رشته‌هایی همچون بادبانی هم مطرح است؛ رشته‌ای که تعداد قابل توجهی مدال توزیع می‌کند و می‌تواند تأثیر زیادی بر جدول مدالی داشته باشد. بنابراین باید نگاه ما از رشته‌های سنتی فراتر برود؛ رشته‌های موفق فعلی را تقویت و در کنار آن رشته‌های جدید را زودتر شناسایی کنیم ضمن اینکه باید وارد رشته‌هایی شویم که ظرفیت مدال‌آوری بالایی دارند.
موفقیت در ناگویا نمادی از حفظ امید و استمرار بود
عضو کمیته ملی المپیک با اشاره به نمایش خوب کاروان ایران با وجود شرایط جنگی عنوان کرد: این موضوع را باید با دقت و بدون اغراق دید. اینکه ورزش ایران در یک شرایط دشوار توانسته نسبت به هانگژو از نظر تعداد مدال طلا و جایگاه مدالی عملکرد بهتری داشته باشد نشان‌دهنده ظرفیت بالای ورزشکاران، مربیان، فدراسیون‌ها و مجموعه مدیریتی ورزش کشور است.
وی اضافه کرد: ورزش در چنین شرایطی فقط رقابت برای مدال نیست؛ می‌تواند نمادی از حفظ امید، استمرار و توانایی جامعه برای ادامه مسیر در شرایط دشوار باشد. ورزشکارانی که در چنین شرایطی تمرین کردند و روی صحنه رقابت رفتند به خوبی نشان دادند که می‌توان در شرایط سخت هدف و انگیزه را حفظ کرد. البته نباید موفقیت یک دوره را با حل شدن تمام مشکلات ورزش اشتباه بگیریم؛ بلکه باید از این موفقیت برای اصلاح ساختارها و ایجاد یک مسیر پایدار استفاده کنیم.
باید از اتفاق‌های مدیریتی ناگویا درس بگیریم
شجیع با اشاره به قهرمانی تیم ملی والیبال یادآور شد: والیبال یکی از نمونه‌های مهم موفقیت در ناگویا بود. قهرمانی تیم ملی و کسب طلای این رشته آن هم در رقابت با ژاپن میزبان به خوبی نشان داد که رشته‌های تیمی هم می‌توانند سهم مهمی در موفقیت کاروان ایران داشته باشند، اما در کنار این موفقیت باید بپذیریم که در برخی رشته‌های تیمی دیگر حضور مؤثری نداریم و این یک خلأ است. توسعه رشته‌های تیمی نیازمند برنامه بلندمدت، استعدادیابی، لیگ داخلی و حضور مستمر در رقابت‌های بین‌المللی است.
وی درباره مدال‌آوری رشته دوومیدانی و البته دیسکالیفه شدن محیطی‌زاده بیان کرد: در دوومیدانی نیز اتفاقات بسیار مثبتی همچون کسب مدال و شکستن رکوردهای ارزشمند را داشتیم، اما اتفاق مربوط به فاطمه محیطی‌زاده یک هشدار جدی مدیریتی است. در ورزش قهرمانی فقط آمادگی جسمانی و فنی اهمیت ندارد؛ جزئیات اجرایی، شناخت قوانین، تجهیزات و کنترل‌های پیش از مسابقه نیز باید با همان جدیت مدیریت شوند. این اتفاق‌ها به ما یادآوری می‌کنند که برای موفقیت پایدار، باید یک سیستم کامل عملکرد ورزشی داشته باشیم، نه اینکه فقط روی روز مسابقه تمرکز کنیم.
یکی از ابرچالش‌های ورزش قهرمانی ایران آسیب‌های ورزشی است
عضو کمیته ملی المپیک با اشاره به برنامه‌ریزی ورزش ایران برای چهار سال آینده تاکید کرد: مسئله مهم این است که همچنان برای رشته‌های مختلف نسخه‌های متفاوتی طراحی نکرده‌ایم. ما به نسخه‌های تخصصی برای هر رشته ورزشی و متناسب با شرایط، ظرفیت و فاصله آن رشته با سطح مطلوب نیاز داریم. دست کم سه استراتژی متفاوت را برای رشته‌ها ضروری می‌دانم. گروه نخست رشته‌هایی هستند که نیازمند بازگشت به عقب و بازسازی مسیر توسعه‌اند؛ یعنی باید از استعدادیابی علمی و تخصصی شروع کنیم. در این رشته‌ها نمی‌توان با همان روش‌های گذشته انتظار تغییر نتیجه داشت. باید نظام استعدادیابی، پرورش استعداد و انتقال ورزشکار به رده‌های بالاتر بر اساس داده، علم و تخصص بازطراحی شود.
وی بیان کرد: گروه دوم رشته‌های منطقه فینال هستند ورزش‌هایی که فاصله زیادی با سکو ندارند و گاهی فقط باید مدال نقره را به طلا تبدیل کنند. اینجا دیگر مسئله فقط افزایش تمرین نیست. دانش علم تمرین، کنترل بار تمرینی، ریکاوری، تغذیه، روان‌شناسی ورزشی، تحلیل داده و به‌ویژه مانیتورینگ تخصصی ورزشکار اهمیت پیدا می‌کند. بدون استفاده از دانش روز و پایش مستمر رسیدن به پایداری عملکرد و عبور از مرز نقره به طلا بسیار دشوار است. در همین بخش از نظر من یکی از ابرچالش‌های ورزش قهرمانی ایران آسیب‌های ورزشی است.
ناگویا می‌تواند شروع یک تغییر جدی باشد
شجیع یادآور شد: بخشی از این آسیب‌ها می‌تواند ناشی از تمرین‌های غیرتخصصی، بار تمرینی نامتناسب، به‌روز نبودن دانش برخی مربیان و غلبه نگاه نتیجه‌گرا بر فرآیند آماده‌سازی باشد. پیشگیری از آسیب باید از یک موضوع صرفاً درمانی به یکی از ارکان اصلی مدیریت عملکرد ورزشکار تبدیل شود. گروه سوم رشته‌هایی هستند که مشکل اصلی آن‌ها زیرساخت، تجهیزات و امکانات تخصصی است. در این رشته‌ها اگر زیرساخت لازم و تجهیزات استاندارد فراهم نباشد، انتظار نتیجه متفاوت واقع‌بینانه نیست. باید بپذیریم که در بعضی رشته‌ها با شرایط موجود، نتیجه‌ای بهتر از آنچه امروز می‌بینیم حاصل نمی‌شود و برای تغییر نتیجه ابتدا باید شرایط تولید نتیجه را تغییر دهیم. در کنار این سه استراتژی، باید یک برنامه جدی برای توسعه سبد مدال‌آوری ایران داشته باشیم.
وی عنوان کرد: رشته‌هایی همچون دوومیدانی، شنا و تیراندازی تعداد زیادی مدال توزیع می‌کنند و باید سهم ایران از این ظرفیت افزایش پیدا کند. همچنین باید برای حضور جدی‌تر در رشته‌هایی همچون بادبانی و ورزش‌های الکترونیک و توسعه رشته‌های تیمی همچون هاکی، کریکت، بیسبال و سافت‌بال برنامه داشته باشیم. بنابراین برنامه چهار سال آینده نباید یک نسخه واحد برای همه ورزش باشد. برای هر رشته باید مشخص کنیم مسئله اصلی چیست، فاصله ما با ظرفیت واقعی کجاست و چه مداخله‌ای می‌تواند این فاصله را کاهش دهد. نسخه هر رشته باید بر اساس داده، ظرفیت واقعی، شکاف عملکردی و الزامات تخصصی همان رشته تدوین شود. اگر این نگاه را دنبال کنیم، می‌توانیم ناگویا را از یک موفقیت مقطعی به نقطه شروع یک تغییر جدی در نظام برنامه‌ریزی ورزش قهرمانی ایران تبدیل کنیم.
اهمیت ناگویا فقط در جدول مدالی خلاصه نمی‌شود
عضو کمیته ملی المپیک اضافه کرد: در پایان از تمام ورزشکاران، مربیان، کادرهای فنی، فدراسیون‌ها، مدیران و تمام افرادی که برای حضور موفق ایران در ناگویا تلاش کردند صمیمانه تشکر می‌کنم. ۱۹ مدال طلا و رتبه ششم یک دستاورد ارزشمند است، اما برای من اهمیت ناگویا فقط در جدول مدالی خلاصه نمی‌شود. این بازی‌ها نشان داد که ظرفیت‌های بیشتری در ورزش ایران وجود دارد؛ ظرفیت‌هایی که اگر درست شناسایی و مدیریت شوند، می‌توانند آینده ورزش کشور را تغییر دهند.
وی تصریح کرد: این موفقیت مسئولیت ما را بیشتر می‌کند. باید از خود بپرسیم چرا هنوز سهم محدودی از رشته‌های پرمدال داریم، چرا در برخی رشته‌های تیمی حضور نداریم و چرا در بعضی رشته‌ها با وجود نزدیک بودن به سطح قهرمانی، نمی‌توانیم عملکرد را پایدار کنیم. من به آینده ورزش ایران امیدوار هستم، اما این امید باید با برنامه، دانش، سرمایه‌گذاری و اصلاح ساختارها همراه باشد. اگر از ناگویا درست یاد بگیریم، می‌توانیم نه فقط برای حفظ ۱۹ طلا بلکه برای ساختن یک ورزش متنوع‌تر، علمی‌تر و پایدارتر برنامه‌ریزی کنیم. به تمام قهرمانان ایران خداقوت می‌گویم و امیدوارم این موفقیت آغاز یک مسیر تازه برای ورزش ایران باشد.
به گزارش ایمنا، ناگویا برای ورزش ایران تنها یک موفقیت در جدول مدالی نبود؛ بلکه تصویری از ظرفیت‌های موجود و مسیرهای پیش‌رو ارائه داد. حفظ دستاوردهای این دوره، توسعه سبد مدال‌آوری و توجه به علم، زیرساخت و برنامه‌ریزی تخصصی، می‌تواند این موفقیت را به نقطه آغاز تحولی پایدار در ورزش ایران تبدیل کند.
نظر شما