به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، کاهش زمان سفر یکی از مهمترین عواملی است که میتواند انتخاب مسافران را میان خودرو، هواپیما و قطار تغییر دهد. در سالهای اخیر، توسعه قطارهای پرسرعت، افزایش دفعات حرکت، ورود ناوگانهای جدید و استفاده مؤثرتر از زیرساختهای ریلی، فاصله زمانی میان سفر ریلی و هوایی را در بسیاری از مسیرها کاهش داده است. افزون بر این، قطارهای برقی در مقایسه با خودرو و هواپیما از ظرفیت بالایی برای کاهش مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانهای برخوردارند. به همین دلیل، شهرها و دولتهای پیشرو تلاش کردهاند با افزایش سرعت و کیفیت خدمات ریلی، بخشی از سفرهای جادهای و هوایی را به شبکه راهآهن منتقل کنند.
تجربه سالهای اخیر نشان میدهد که موفقیت این رویکرد فقط بهمعنای ساخت خطوط جدید و بسیار پرهزینه نیست. در برخی شهرها کاهش توقفهای قطار و بازطراحی جدول زمانی، مدت زمان سفر را به میزان قابلتوجهی کاهش داده است. در برخی شهرهای دیگر افزایش تعداد قطارها و ظرفیت صندلیها عامل اصلی جذب مسافر بوده و در بعضی شهرها نیز ورود نسل جدید قطارهای سریع و کممصرف، کیفیت سفر را ارتقا داده است.
قطارهای بینشهری را نمیتوان فقط پروژههایی برای افزایش سرعت سفر دانست. آنها بخشی از سیاست گستردهتر شهرها و کشورها برای بازتعریف شیوه جابهجایی مسافران هستند. هرچه فاصله زمانی قطار با هواپیما کمتر شود و دسترسی به آن در مقایسه با خودرو آسانتر باشد، امکان انتقال تقاضا به ریل افزایش پیدا میکند و هرچه این انتقال گستردهتر باشد، ظرفیت حملونقل ریلی برای کاهش مصرف انرژی، ترافیک و انتشار آلایندهها نیز بیشتر خواهد شد.
مادرید؛ افزایش سرعت، ظرفیت و رقابت؛ سه عامل تغییر رفتار مسافران
مادرید در سالهای اخیر یکی از مهمترین بسترهای رقابت میان قطار و هواپیما را در اروپا فراهم کرده است. شبکه قطارهای پرسرعت اسپانیا که مادرید را به شهرهایی همچون بارسلونا، والنسیا، سویا و مالاگا متصل میکند، فقط یک زیرساخت حملونقل سریع نیست، بلکه به رقیبی جدی برای پروازهای داخلی تبدیل شده است. تحولات سال ۲۰۲۵ این رقابت را وارد مرحله تازهای کرد و افزایش ظرفیت، ورود ناوگان جدید و حضور گستردهتر شرکتهای خصوصی، انتخابهای بیشتری در اختیار مسافران قرار داد.
بر اساس گزارش رسمی کمیسیون ملی بازارها و رقابت اسپانیا، در سال ۲۰۲۵ تعداد مسافران قطارهای تجاری پرسرعت به ۴۴.۵ میلیون نفر رسید. این رقم نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۱۲ درصد افزایش داشت و تقریباً دو برابر تعداد مسافران سال ۲۰۱۹ بود. در همین سال، کریدور مادرید-بارسلونا ۱۴.۴ میلیون مسافر، مادرید-والنسیا ۶.۲ میلیون، مادرید-سویا ۵.۹ میلیون و مادرید-مالاگا ۵.۸ میلیون مسافر ثبت کردند.
یکی از عوامل مؤثر در این رشد، افزایش رقابت میان اپراتورها بود. در ژانویه ۲۰۲۵، سومین رقیب وارد مسیرهای مادرید-سویا و مادرید-مالاگا شد. گزارش کمیسیون ملی بازارها و رقابت اسپانیا نشان میدهد که پس از ورود این اپراتور، تعداد مسافران این کریدورها افزایش و قیمت بلیت کاهش پیدا کرد. قیمت واقعی بلیتهای قطار پرسرعت در مقایسه با دوره پیش از آزادسازی بازار، در مسیر مادرید-والنسیا حدود ۵۰ درصد و در چند مسیر دیگر حدود ۴۰ درصد کاهش پیدا کرده است.
علاوه بر رقابت، افزایش ظرفیت نیز نقش مهمی ایفا کرده است. ناوگان جدید قطارهای پرسرعت به شرکتهای ریلی اجازه میدهد تعداد بیشتری صندلی در اختیار مسافران قرار دهند و برنامه حرکت را گسترش دهند. نتیجه این تغییرات را میتوان در سهم قطار از بازار سفر مشاهده کرد. کمیسیون ملی بازارها و رقابت اسپانیا گزارش کرده است که در سال ۲۰۲۵ قطار در چند مسیر اصلی سهم بیشتری نسبت به هواپیما به دست آورده و این تغییر بهویژه در مسیرهای مادرید-سویا و مادرید-مالاگا محسوس بوده است. در مسیر مادرید-ارسلونا نیز سهم قطار از بازار سفر به ۸۳.۱ درصد رسید.
تجربه اسپانیا نشان میدهد زمانی که سامانه قطار سریع، پرتعداد و از نظر اقتصادی رقابتی باشد، میتواند سهم قابلتوجهی از بازار سفرهای بینشهری را در اختیار بگیرد. سیاست حملونقل پایدار تنها به سرمایهگذاری در زیرساخت محدود نمیشود، بلکه رقابت میان اپراتورها، افزایش ظرفیت و کاهش زمان سفر میتواند به همان اندازه در تغییر رفتار مسافران مؤثر باشد.
اشتوتگارت؛ یک ساعت کمتر برای رسیدن به برلین
شرکت راهآهن آلمان در دسامبر ۲۰۲۵ سرویس جدید قطار سریعالسیر ICE Sprinter را میان اشتوتگارت و برلین راهاندازی کرد؛ سرویسی که زمان سفر مستقیم میان دو شهر را به چهار ساعت و ۴۵ دقیقه کاهش داد که نزدیک به یک ساعت کمتر از سرویسهای مستقیم قبلی بود.
قطار جدید برای دستیابی به این زمان، توقفهای بسیار محدودی دارد و فقط در نورنبرگ توقف میکند. قطار صبح ساعت ۷:۰۳ از اشتوتگارت حرکت کرده و ساعت ۱۱:۴۷ به برلین میرسد. سرویس برگشت نیز بعدازظهر از برلین حرکت میکند و همان روز به اشتوتگارت میرسد. اهمیت این تغییر زمانی زمانی بیشتر مشخص میشود که سفر ریلی با سفر هوایی مقایسه شود. مدت پرواز تنها بخشی از زمان واقعی سفر هوایی است؛ مسافر باید خود را به فرودگاه برساند، پیش از پرواز در فرودگاه حاضر شود و پس از فرود نیز مسیر فرودگاه تا مقصد نهایی را طی کند. در مقابل، ایستگاه اصلی راهآهن در مرکز شهر قرار دارد و مسافر میتواند مستقیم از مرکز شهر به مرکز شهر دیگر حرکت کند.
سرویس جدید اشتوتگارت-برلین بدون افزایش حداکثری سرعت قطار، جایگاه آن را در برابر هواپیما تغییر داده است. راهآهن آلمان این سرویس را بخشی از تلاش برای ایجاد ارتباط سریعتر و سازگارتر با محیط زیست میان جنوب و شمال آلمان معرفی کرده است. مقامهای محلی اشتوتگارت در مراسم آغاز به کار این سرویس بر اهمیت زمان چهار ساعت و ۴۵ دقیقه تأکید کردند؛ زیرا این زمان قطار را به گزینهای رقابتیتر برای مسافرانی تبدیل میکند که پیش از این ممکن بود سفر هوایی را انتخاب کنند.
تجربه اشتوتگارت نمونهای از بهینهسازی شبکه ریلی موجود است. در بسیاری از کشورها ساخت خط جدید پرسرعت نیازمند سرمایهگذاری سنگین و سالها زمان است؛ در حالی که اصلاح برنامه حرکت و کاهش توقفها میتواند در مدت کوتاهتری زمان سفر را کاهش دهد. این تجربه نشان میدهد که رقابت میان شیوههای حملونقل به حداکثر سرعت وابسته نیست، بلکه زمان واقعی سفر، تعداد توقفها، محل ایستگاه، دفعات حرکت و امکان انجام فعالیتهای روزانه در طول مسیر همگی در تصمیم مسافر نقش دارند.
مارسی؛ دو برابر شدن خدمات ریلی و جذب پنج میلیون مسافر
مارسی در جنوب فرانسه رویکرد جدیدی را برای کاهش وابستگی به خودرو در پیش گرفته است؛ رویکردی که بر افزایش تعداد سفرها، نظم حرکت و بهبود کیفیت خدمات حملونقل ریلی تکیه دارد. در این الگو، جذابیت حملونقل ریلی زمانی بیشتر میشود که مسافران بتوانند در زمانهای متنوعتری سفر کنند و از دسترسی به قطار و حرکت منظم آن اطمینان داشته باشند. این سیاست در سال ۲۰۲۵ در مسیر مارسی-تولون-نیس اجرا شد و نتایج نخستین سال آن در سال ۲۰۲۶ منتشر شد.
آغاز فعالیت سرویس جدید در ژوئن ۲۰۲۵ نقطه عطف این تحول بود. با راهاندازی این سرویس، حجم خدمات ریلی دو برابر شده و حرکت قطارها در فاصلههای زمانی منظمتری قرار گرفته است. مسیر ۲۶۰ کیلومتری مارسی تا نیس که ۹ ایستگاه مهم را پوشش میدهد، ارتباط پرترددتری میان شهرهای ساحلی جنوب فرانسه از مارسی و تولون گرفته تا سنرافائل، کن، آنتیب و نیس ایجاد کرده است.
افزایش تعداد حرکتها با نوسازی ناوگان همراه شد تا مسافران علاوه بر دسترسی بیشتر، سفر راحتتری نیز تجربه کنند. در همین چارچوب، ۱۶ قطار جدید، هرکدام با حدود ۴۰۰ صندلی وارد این مسیر شدند و جای بخشی از ناوگان قدیمی را گرفتند. اینترنت بیسیم، فضای اختصاصی دوچرخه، تهویه مطبوع و امکانات مناسب برای افراد دارای معلولیت، از جمله ویژگیهای این قطارهاست. آمار نخستین سال فعالیت نشان میدهد این تغییرات با استقبال مسافران روبهرو شده است. بیش از پنج میلیون سفر با قطارهای جدید میان مارسی، تولون و نیس انجام شده که نسبت به دوره مشابه پیش از اجرای طرح، ۴۵ درصد افزایش داشته است. در این مدت بیش از ۱۰ هزار قطار در مسیر به حرکت درآمده و رضایت مسافران به ۹۶ درصد رسیده است.
از سوی دیگر، نظم حرکت قطارها نیز بهبود یافته است. این شاخص از ۹۴ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۹۶.۴ درصد در سال ۲۰۲۵ و سپس به ۹۸.۶ درصد در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ رسیده است. تجربه این مسیر نشان میدهد برای ترغیب شهروندان به انتخاب قطار، سرعت تنها عامل تعیینکننده نیست؛ خدمات در دسترس، حرکت قابلاعتماد و آسایش سفر نیز میتوانند در جذابتر شدن حملونقل عمومی نقش مهمی داشته باشند.
اهمیت این طرح در نقشی است که میتواند در کاهش وابستگی به خودروهای شخصی ایفا کند. منطقه ساحلی جنوب فرانسه از پرترددترین مناطق گردشگری و شهری این کشور به شمار میرود و رفتوآمد میان شهرهای آن تنها به سفرهای تفریحی اختصاص ندارد. پیشتر بخش زیادی از جابهجاییها میان شهرهای نزدیک انجام میشد و دسترسی مستمر به قطار در طول روز میتواند تأثیر مستقیمی بر انتخاب شیوه حملونقل داشته باشد.
افزایش تعداد حرکت قطارها، حملونقل ریلی را به گزینهای منعطفتر تبدیل کرده است. در طرح جدید گسترش خدمات بر همین اساس دنبال شده و با افزایش عرضه، فاصله زمانی میان حرکتها کاهش پیدا کرده است و مسافران امکان بیشتری برای استفاده از قطار در سفرهای روزمره، کاری و گردشگری پیدا کردهاند. افزایش ۴۵ درصدی تعداد مسافران نشان میدهد این طرح ظرفیت جابهجایی بخشی از سفرهای جادهای به شبکه ریلی را افزایش داده است.
نظر شما