به گزارش خبرگزاری ایمنا، پاتوق ۱۴۲ فیلم کوتاه اصفهان همزمان با ویژهبرنامه روز ملی سینما و آیین اختتامیه فصل سیدرضا میرکریمی، با نمایش دو فیلم کوتاه برگزیده جشنواره فیلم کن و برگزاری نشست نقد و تحلیل آثار با حضور مجتبی اسپنانی، منتقد و مدرس سینما، در سینما سوره برگزار شد.
در آغاز این برنامه و پس از پخش کلیپی به مناسبت روز ملی سینما، از عوامل فصل گذشته پاتوق ۱۴۲ با عنوان فصل زاون قوکاسیان تقدیر شد و سپس دو فیلم «من خوشحالم که الان مردهای» به کارگردانی توفیق برهوم و «یک شب آرام» به کارگردانی کیو یانگ، از آثار برگزیده جشنواره فیلم کن، برای حاضران به نمایش درآمد.
در ادامه برنامه، مجتبی اسپنانی به تحلیل این دو اثر پرداخت و با اشاره به تفاوت نگاه فیلمسازان این آثار با الگوهای متعارف فیلمنامهنویسی، اظهار کرد: فیلم برای اثرگذاری الزاماً به داستان پیچیده، اتفاقات متعدد، گرهافکنی و گرهگشاییهای متوالی نیاز ندارد و گاهی یک روایت ساده میتواند تأثیر عمیقتری بر مخاطب بگذارد.
وی افزود: فیلمساز پیش از آنکه به قواعد فیلمنامهنویسی فکر کند، باید بداند چه میخواهد بگوید و مفهوم اصلی اثر برای او چیست؛ چراکه زمانی میتوان از فرم، تکنیک و امکانات سینمایی به شکل مؤثر استفاده کرد که این عناصر در خدمت بیان یک مسئله یا تجربه قرار گیرند.
این منتقد و مدرس سینما با اشاره به نقش میزانسن و زبان بصری در انتقال مفاهیم، ادامه داد: یک مفهوم الزاماً نباید بهصورت مستقیم از زبان شخصیت بیان شود و فیلمساز میتواند با انتخاب قاب، فاصله دوربین، موقعیت شخصیتها و نحوه قرار گرفتن آنها در صحنه، معنا و مفهوم مورد نظر خود را به مخاطب منتقل کند.
اسپنانی تصریح کرد: میزانسن و فرم زمانی ارزشمند هستند که در خدمت بیان یک مسئله یا تجربه زیسته باشند و صرف نمایش توانایی تکنیکی فیلمساز، بهتنهایی نمیتواند به شکلگیری یک اثر ماندگار منجر شود.
وی در ادامه با انتقاد از سلطه قواعد فیلمنامهنویسی بر روند تولید و ارزیابی آثار سینمایی، گفت: تأکید بیش از اندازه بر الگوهای از پیش تعیینشده ممکن است فیلمهایی را به وجود آورد که از نظر ساختاری درست و از نظر فنی قابل قبول هستند، اما در نهایت حرف تازهای برای گفتن ندارند.
این مدرس سینما با اشاره به وضعیت بخشی از تولیدات فیلم کوتاه، خاطرنشان کرد: در بسیاری از این آثار، عناصر فنی همچون نور، فیلمبرداری و بازیگری در سطح مناسبی قرار دارد، اما مسئله مشخصی در فیلم مطرح نمیشود و فیلمساز نتوانسته است نگاه و دغدغه شخصی خود را به اثر تبدیل کند.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، فیلمساز بیش از آنکه به دنبال کشف یک نگاه شخصی و پیدا کردن زبان مناسب برای بیان آن باشد، درگیر تکنیک میشود؛ در حالی که تکنیک باید ابزاری برای بیان اندیشه و تجربه فیلمساز باشد.
اسپنانی همچنین نتیجهگرایی در فرآیند فیلمسازی را یکی دیگر از موانع شکلگیری نگاه شخصی دانست و اظهار کرد: زمانی که فیلمساز از همان ابتدا هدف خود را ساخت سریع فیلم، حضور در جشنوارههای معتبر و دریافت جایزه قرار میدهد، ممکن است فرصت تجربه، آزمون و خطا و کشف مسیر شخصی خود را از دست بدهد.
وی افزود: فرآیند فیلمسازی باید فرصتی برای تجربه کردن باشد و فیلمساز نباید از ابتدا تمام مسیر را با هدف رسیدن به یک نتیجه مشخص طی کند؛ چراکه بخشی از هویت هنری فیلمساز در همین تجربهها و جستوجوها شکل میگیرد.
این منتقد سینما با اشاره به تأثیر محدودیتهای تولید بر شکلگیری آثار، گفت: گاهی فیلمساز حتی پیش از آنکه فیلمنامه خود را بنویسد، به این موضوع فکر میکند که چه اثری امکان تولید دارد و برای آن بودجه اختصاص پیدا میکند؛ بنابراین محدودیتهای تولید میتواند از همان مرحله شکلگیری ایده بر فیلمنامه اثر بگذارد.
اسپنانی اضافه کرد: خودسانسوری نیز ممکن است از همین مرحله آغاز شود و پس از آن، محدودیتهای مالی، شرایط تولید و الزامات برخی فراخوانها، مسیر شکلگیری اثر را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.
وی در بخش پایانی سخنان خود بر ضرورت توجه فیلمساز به زندگی و تجربههای پیرامونش تأکید کرد و گفت: فیلمساز باید از وضعیت زندگی خود و جامعهای که در آن زندگی میکند، مسئله و تجربه پیدا کند و سپس این تجربه را به یک مفهوم مرکزی و زبان سینمایی تبدیل کند.
اسپنانی خاطرنشان کرد: پیش از توجه به قواعد فیلمنامهنویسی، تکنیک و موفقیت جشنوارهای، فیلمساز باید بتواند نگاه خودش را پیدا کند و آن را به زبان سینما بیان کند؛ چراکه آنچه میتواند یک اثر را از تولیدات مشابه متمایز کند، همین نگاه شخصی و شیوه متفاوت روایت یک تجربه است.
پاتوق ۱۴۲ فیلم کوتاه اصفهان، روز یکشنبه ۲۲ شهریور ۱۴۰۵، همزمان با ویژهبرنامه روز ملی سینما در سینما سوره برگزار شد و با برگزاری آیین اختتامیه، فصل سیدرضا میرکریمی به پایان رسید.
نظر شما