شهرها علیه بنزین؛ پایتخت‌ها چگونه مصرف سوخت را شکست دادند؟

در سالی که قیمت بنزین رکوردهای تاریخی زد و تغییرات اقلیمی شهرها را یکی پس از دیگری بلعید، کلان‌شهرهای پیشروی جهان دست به اقداماتی جدی زدند و جسورانه‌ترین طرح‌های کاهش مصرف بنزین را اجرا کردند.

به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، سال ۲۰۲۶ با رکوردهای جدید قیمت بنزین در سراسر جهان آغاز شد. تحریم‌ها، تنش‌های ژئوپلیتیک و کاهش سرمایه‌گذاری در صنعت نفت، قیمت هر گالن بنزین را در بسیاری از کشورها به بیش از پنج دلار رساند، هم‌زمان تغییرات اقلیمی و آلودگی هوا، شهرها را با بحران‌های سلامتی و زیست‌محیطی بی‌سابقه‌ای روبه‌رو کرد. سازمان جهانی بهداشت تخمین زده است که آلودگی هوا سالانه هفت میلیون کشته بر جای می‌گذارد و هزینه‌های اقتصادی آن به هشت تریلیون دلار می‌رسد.

در این میان، حمل‌ونقل شهری مسئول ۴۰ درصد از انتشار گازهای گلخانه‌ای و ۵۰ درصد از مصرف بنزین در شهرها است. خودروهای شخصی بنزینی نقش اصلی را در این بحران ایفا می‌کنند. دولت‌ها و شهرداری‌ها در سراسر جهان دریافته‌اند که ادامه روند کنونی غیرممکن است و باید اقدامات جسورانه‌ای انجام دهند.

شهرهای پیشرو مجموعه‌ای از راهکارهای نوین را به مرحله اجرا درآورده‌اند که فراتر از اقدامات سنتی همچون افزایش قیمت بنزین یا بهبود حمل‌ونقل عمومی است. این راهکارها شامل مناطق کم‌انتشار که ورود خودروهای بنزینی قدیمی را به مرکز شهر ممنوع می‌کنند، مناطق بدون خودرو که خیابان‌های مرکزی را به‌طور کامل به عابران پیاده و دوچرخه‌سواران اختصاص می‌دهند، یارانه‌های خرید خودروهای برقی که قیمت را ۳۰ تا۵۰ درصد کاهش می‌دهند، سیستم‌های اشتراک دوچرخه و اسکوتر برقی که هزاران ایستگاه در سراسر شهر ایجاد می‌کنند و تبدیل بزرگراه‌های شهری به پارک‌ها و مسیرهای دوچرخه هستند.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

پاریس؛ پایتخت بدون خودروی بنزینی

پاریس، پایتخت فرانسه با جمعیت ۲.۲ میلیون نفر، قرن‌ها با ترافیک سنگین و آلودگی هوا مبارزه کرده است. در ۲۰۲۴، پاریس یکی از آلوده‌ترین شهرهای اروپا بود و سطح دی‌اکسید نیتروژن دی‌اکسید نیتروژن و ذرات معلق موجود در هوای آن چندین بار از حد مجاز سازمان جهانی بهداشت فراتر رفت. هزینه‌های سلامت ناشی از آلودگی هوا در پاریس به سه میلیارد یورو در سال می‌رسید.

در ژانویه ۲۰۲۵، شهرداری پاریس جسورانه‌ترین طرح کاهش مصرف بنزین در تاریخ خود را اجرا کرد: ممنوعیت کامل ورود خودروهای بنزینی و دیزلی به منطقه مرکزی پاریس. این منطقه ۱۰۵ کیلومتر مربع را پوشش می‌دهد و شامل تمام مناطق مرکزی پاریس از جمله ایفل، لوور و شانزلیزه است. ورود خودروهای بنزینی تولیدشده قبل از ۲۰۱۱ و دیزلی تولیدشده قبل از ۲۰۱۵ ممنوع شده است و رانندگان متخلف ۶۸ یورو جریمه می‌شوند.

از سوی دیگر، پاریس ۱۰۰ کیلومتر مسیر دوچرخه جدید ساخت و تعداد ایستگاه‌های اشتراک دوچرخه را از ۱۴۰۰ به ۲۰۰۰ ایستگاه افزایش داد. شهرداری ۴۰۰ یورو یارانه برای خرید دوچرخه‌های برقی و ۲۰۰۰ یورو برای خرید خودروی برقی اختصاص داد. تا دسامبر ۲۰۲۵، بیش از ۱۰۰ هزار دوچرخه برقی و ۵۰ هزار خودروی برقی در پاریس فروخته شد که نسبت به ۲۰۲۴ ،۶۰ درصد افزایش داشت.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

در مارس ۲۰۲۶، پاریس طرح «خیابان مدرسه» را اجرا کرد که ۱۵۰ خیابان اطراف مدارس را در ساعات ۸ تا ۹ صبح و ۴ تا ۵ عصر به‌طور کامل به عابران پیاده و دوچرخه‌سواران اختصاص داد. والدین دیگر نمی‌توانند با خودروی شخصی کودکان را به مدرسه ببرند و باید از دوچرخه، اسکوتر یا پیاده‌روی استفاده کنند. شهرداری برای رضایت والدین و غلبه بر مقاومت آن‌ها، ۵۰۰۰ دوچرخه رایگان برای دانش‌آموزان فراهم کرد و ۲۰۰ مسیر ایمن دوچرخه به سمت مدارس ساخت.

ترکیب این راهکارها نتایجی فراتر از انتظارات داشت. مصرف بنزین در پاریس در ۲۰۲۶-۲۰۲۵، ۴۵ درصد کاهش یافت که معادل صرفه‌جویی ۵۰۰ میلیون لیتر بنزین و ۱.۲ میلیارد یورو صرفه‌جویی اقتصادی است. تعداد سفرهای روزانه با خودروی بنزینی از ۲.۵ میلیون به ۱.۴ میلیون کاهش و تعداد سفرهای دوچرخه از ۵۰۰ هزار به ۱.۲ میلیون افزایش پیدا کرد. سطح دی‌اکسید نیتروژن در مرکز پاریس ۴۰ درصد و ذرات معلق ۳۵ درصد کاهش پیدا کرد که منجر به کاهش ۲۵ درصدی هزینه‌های سلامت ناشی از آلودگی هوا شد.

نظرسنجی شهرداری پاریس در ژوئن ۲۰۲۶ نشان داد که ۶۸ درصد از پاریسی‌ها از طرح‌های کاهش خودروی بنزینی حمایت می‌کنند، در حالی که در ۲۰۲۴ این رقم فقط ۴۵ درصد بود. کسب‌وکارهای محلی نیز گزارش دادند که فروش آن‌ها ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش یافته است، زیرا عابران پیاده و دوچرخه‌سواران بیشتر از رانندگان خودرو خرید می‌کنند.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

اسلو؛ شهر بدون خودرو

اسلو، پایتخت نروژ با جمعیت ۶۹۰ هزار نفر به‌عنوان یکی از سبزترین شهرهای جهان شناخته می‌شود. نروژ پیشروی جهانی در پذیرش خودروهای برقی است و ۸۰ درصد از خودروهای جدید فروخته‌شده در ۲۰۲۴ برقی بودند، اما همچنان با ترافیک و آلودگی هوا در مرکز شهر روبه‌رو بود.

در ژانویه ۲۰۲۵، شهرداری اسلو طرح «مرکز شهر عاری از سوخت‌های فسیلی» را اجرا کرد که ورود تمام خودروهای بنزینی و دیزلی را به منطقه مرکزی اسلو به مساحت ۱۲ کیلومتر مربع ممنوع می‌کند. این منطقه شامل تمام مناطق تجاری، توریستی و مسکونی مرکزی است. از زمان اجرای این طرح، تنها خودروهای برقی، دوچرخه و وسایل حمل‌ونقل عمومی مجاز به ورود هستند. رانندگان متخلف ۳۰۰ کرون نروژ (۳۰ یورو) جریمه می‌شوند و خودروی آن‌ها توقیف می‌شود.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

نوآوری اصلی اسلو حذف فیزیکی جای پارک است. شهرداری ۱۰۰۰ جای پارک در مرکز شهر را حذف کرد و به جای آن پارک‌های کوچک، مسیرهای دوچرخه و پیاده‌روهای عریض ساخت. این کار موجب شد که رانندگی به مرکز شهر نه‌تنها ممنوع، بلکه غیرعملی شود. از سوی دیگر، ۵۰ کیلومتر مسیر دوچرخه جدید در شهر ساخته شد و تمرکز اصلی بر «بزرگراه‌های دوچرخه» بود که حومه شهر را به مرکز متصل می‌کنند و چراغ‌های سبز هوشمند برای دوچرخه‌سواران دارند، هم‌زمان تعداد ایستگاه‌های اشتراک دوچرخه به ۴۰۰ ایستگاه افزایش داده شد و ۵۰۰۰ کرون نروژ یارانه برای خرید دوچرخه برقی و ۶۰ هزار کرون نروژ برای خرید خودروی برقی اختصاص داده شد.

در مه ۲۰۲۶، اسلو طرح «شهر بدون خودرو» را اجرا کرد که ۲۰ خیابان اصلی را به‌طور کامل به عابران پیاده و دوچرخه‌سواران اختصاص داد. برخلاف پاریس که این ممنوعیت را فقط در ساعات خاصی اجرا می‌کند، اسلو این ممنوعیت را ۲۴ ساعته و هفت روز هفته اعمال کرده است.

با اجرای این طرح‌های ترکیبی مصرف بنزین در اسلو ۵۰ درصد کاهش یافت که معادل صرفه‌جویی ۱۰۰ میلیون لیتر بنزین و ۲۵۰ میلیون یورو صرفه‌جویی اقتصادی است. تعداد سفرهای روزانه با خودروی بنزینی از ۳۰۰ هزار به ۱۵۰ هزار کاهش و تعداد سفرهای دوچرخه از ۱۰۰ هزار به ۲۵۰ هزار افزایش یافته است. سطح دی‌اکسید نیتروژن در مرکز اسلو ۵۰ درصد و ذرات معلق ۴۵ درصد کاهش داشته که منجر به کاهش ۳۵ درصدی هزینه‌های سلامت ناشی از آلودگی هوا شده است.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

سنگاپور: سیستم سهمیه‌بندی خودرو

سنگاپور جزیره‌ای با جمعیت ۵.۶ میلیون نفر و مساحت ۷۳۰ کیلومتر مربع است که به‌طور کامل به واردات بنزین وابسته است و صد درصد بنزین مصرفی را وارد می‌کند. در ۲۰۲۴ قیمت بنزین در سنگاپور رکورد تاریخی داشت و هر لیتر به سه دلار سنگاپور (۲.۲ دلار آمریکا) رسید. دولت سنگاپور در پاسخ، برنامه «طرح سبز ۲۰۳۰» را در ۲۰۲۵ با شدت بیشتری به اجرا در آورد که شامل اقدامات جسورانه برای کاهش مصرف بنزین است.

در فوریه ۲۰۲۵، دولت سنگاپور طرح «سیستم سهمیه‌بندی خودرو» را اجرا کرد که تعداد خودروهای بنزینی جدید را ۵۰ درصد کاهش می‌دهد. هر خریدار خودروی بنزینی باید ۱۰۰ هزار دلار سنگاپور (۷۴ هزار دلار آمریکا) برای گواهینامه مالکیت خودرو بپردازد، در حالی که خریداران خودروی برقی فقط ۵۰ هزار دلار سنگاپور می‌پردازند این تفاوت قیمت ۵۰ هزار دلاری انگیزه مالی قوی برای خرید خودروی برقی ایجاد کرد و موجب شد که فروش خودروهای بنزینی ۶۰ درصد کاهش و فروش خودروهای برقی ۸۰ درصد افزایش پیدا کند.

هم‌زمان، سنگاپور ۲۰۰ کیلومتر مسیر دوچرخه جدید ساخت و تعداد ایستگاه‌های اشتراک دوچرخه را از ۵۰۰ به ۱۵۰۰ ایستگاه افزایش داد. دولت همچنین ۵۰۰ دلار سنگاپور یارانه برای خرید دوچرخه برقی و ۳۰ هزار دلار سنگاپور برای خرید خودروی برقی اختصاص داد.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

در آوریل ۲۰۲۶، سنگاپور طرح «مرکز تجاری شهر بدون خودرو» را اجرا کرد که ورود تمام خودروهای بنزینی را به منطقه مرکزی تجاری در ساعات هفت صبح تا هفت شب ممنوع می‌کند. این منطقه پنج کیلومتر مربع را پوشش می‌دهد و شامل تمام مناطق تجاری اصلی است. فقط خودروهای برقی، وسایل حمل‌ونقل عمومی و وسایل تحویل کالا مجاز به ورود هستند و رانندگان متخلف ۲۰۰ دلار سنگاپور جریمه می‌شوند.

نوآوری سنگاپور در سیستم قیمت‌گذاری الکترونیکی جاده‌ای است که در ژانویه ۲۰۲۵ با فناوری GPS و دوربین‌های هوشمند ارتقا یافت. عوارض ورود به مرکز شهر به‌طور پویا و لحظه‌ای بر اساس حجم ترافیک تغییر می‌کند. اگر ترافیک سنگین باشد، عوارض تا ۱۵ دلار سنگاپور در هر بار ورود افزایش می‌یابد و اگر ترافیک سبک باشد، به دو تا سه دلار کاهش می‌یابد. این سیستم هر پنج دقیقه داده‌ها را تحلیل و عوارض را به‌روز می‌کند و بیست‌وچهارساعته بدون استثنا برای خودروهای بنزینی کار می‌کند. نتایج این طرح‌ها فراتر از انتظارات است به‌طوری که مصرف بنزین ۴۰ درصد و تعداد سفرهای روزانه با خودروی بنزینی از یک میلیون به ۶۰۰ هزار کاهش و تعداد سفرهای دوچرخه از ۲۰۰ هزار به ۵۰۰ هزار افزایش پیدا کرده است.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

هانوی؛ انقلاب موتورسیکلت‌های برقی با یارانه‌ها

هانوی، پایتخت ویتنام با جمعیت ۸.۴ میلیون نفر، در ۲۰۲۴ با چالش چندگانه و بی‌سابقه ترافیک سنگین، آلودگی هوای کشنده و وابستگی کامل به موتورسیکلت‌های بنزینی روبه‌رو بود. بیش از شش میلیون موتورسیکلت در هانوی وجود داشت که ۹۵ درصد آن‌ها بنزینی بودند و روزانه هزاران لیتر بنزین مصرف می‌کردند. آلودگی هوا در هانوی به بحران سلامتی تبدیل شده بود و سازمان جهانی بهداشت آن را یکی از آلوده‌ترین شهرهای آسیای جنوب‌شرقی نامید. به‌منظور غلبه بر این چالش، دولت ویتنام متعهد شد که تا ۲۰۳۰ تمام موتورسیکلت‌های بنزینی را با موتورسیکلت‌های برقی جایگزین کند و تا ۲۰۵۰ انتشار کربن را به صفر برساند.

در دسامبر ۲۰۲۵، شهرداری هانوی با همکاری وزارت حمل‌ونقل ویتنام، طرحی برای جایگزینی موتورسیکلت‌های بنزینی با موتورسیکلت‌های برقی اجرا کرد. این طرح سه سطح یارانه دارد: خانوارهای کم‌درآمد (تحت پوشش برنامه‌های کاهش فقر) ۱۰۰ درصد یارانه دریافت می‌کنند که تا ۲۰ میلیون وون (معادل ۸۰۰ دلار آمریکا) برای خرید موتورسیکلت برقی است. خانوارهای نزدیک به فقر (درآمد زیر ۱.۵ برابر خط فقر) ۸۰ درصد یارانه دریافت می‌کنند که تا ۱۵ میلیون وون (۶۰۰ دلار) است و سایر شهروندان ۲۰ درصد یارانه دریافت می‌کنند که تا ۵ میلیون وون (۲۰۰ دلار) است.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

علاوه بر یارانه خرید، طرح شامل ۳۰ درصد یارانه سود وام دوازده‌ماهه برای خرید موتورسیکلت برقی است. بانک‌های دولتی ویتنام وام‌هایی با بهره ۶ تا ۸ درصد ارائه می‌دهند و دولت ۳۰ درصد از این بهره را پرداخت می‌کند. افزون بر این، هزینه‌های ثبت‌نام موتورسیکلت‌های برقی حذف شده است و پارکینگ رایگان برای وسایل نقلیه سبز در مناطق مرکزی شهر ارائه می‌شود. هانوی پنج سال اجاره رایگان زمین را به شرکت‌های خدمات اشتراکی دوچرخه‌ها و موتورسیکلت‌های برقی عمومی ارائه می‌دهد. این شرکت‌ها می‌توانند ایستگاه‌های شارژ و پارکینگ‌های عمومی را در مناطق پرتردد شهر بدون هزینه اجاره زمین احداث کنند. این شهر تا دسامبر ۲۰۲۵ تعداد ۵۰۰ دوچرخه برقی به سیستم اشتراک دوچرخه اضافه کرد و هدف دارد تا پایان ۲۰۲۶ به ۵۰۰۰ دوچرخه و ۲۰۰۰ موتورسیکلت برقی برسد.

هانوی طی دو سال اخیر هزار ایستگاه شارژ عمومی در سراسر شهر نصب کرده است که هر ایستگاه می‌تواند هم‌زمان ۱۰ موتورسیکلت یا دوچرخه را شارژ کند. این ایستگاه‌ها در پارک‌ها، مراکز خرید، ایستگاه‌های اتوباس و مناطق مسکونی نصب شده‌اند. هزینه شارژ بین پنج تا ۱۰ هزار وون برای هر بار شارژ کامل است که نزدیک به ۷۰ درصد ارزان‌تر از بنزین است.

با اجرای این طرح مصرف بنزین در مناطق مرکزی هانوی ۴۰ درصد کاهش یافته است و سطح ذرات معلق در ۲۰۲۵ به‌طور میانگین ۴۵ تا ۶۰ میکروگرم بر متر مکعب گزارش شده است که ۱۵ تا ۲۰ درصد بهبود نسبت به ۲۰۲۴ است.

خانوارهای کم‌درآمد که موتورسیکلت برقی خریداری کرده‌اند، به‌طور میانگین یک میلیون وون در ماه در هزینه‌های سوخت صرفه‌جویی می‌کنند. این مبلغ برای خانوارهای کم‌درآمد معادل ۱۵ درصد درآمد ماهانه است و تأثیر قابل‌توجهی بر کیفیت زندگی آن‌ها دارد. شهرداری هانوی تخمین زده است که این طرح طی پنج سال آینده، ۵۰۰ میلیون دلار صرفه‌جویی در واردات بنزین و ۲۰۰ میلیون دلار صرفه‌جویی در هزینه‌های سلامت ناشی از آلودگی هوا به همراه خواهد داشت.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

دهلی؛ ممنوعیت موتورسیکلت‌های بنزینی 

طبق گزارش‌های شهری، تا ۲۰۲۴ بیش از ۱۲ میلیون وسیله نقلیه در دهلی وجود داشت که ۹۵ درصد آن‌ها بنزینی یا دیزلی بودند. آلودگی هوا در دهلی به بحران سلامتی تبدیل شده بود و سازمان جهانی بهداشت آن را آلوده‌ترین پایتخت جهان نامید. سطح ذرات معلق موجود در هوای دهلی به‌طور میانگین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میکروگرم بر متر مکعب بود که ۲۰ تا ۳۰ برابر حد مجاز سازمان جهانی بهداشت (پنج میکروگرم) است. در زمستان، این رقم به ۵۰۰ میکروگرم می‌رسید و وضعیت اضطراری اعلام می‌شد.

در پاسخ به این بحران و غلبه بر وابستگی شدید به وسایل نقلیه بنزینی، دولت دهلی در ژوئیه ۲۰۲۶ سیاست «وسایل نقلیه برقی ۲۰۲۶» را تصویب کرد و متعهد شد که تا ۲۰۳۰، ۲۵ درصد از وسایل نقلیه و تا ۲۰۴۰، تمام وسایل نقلیه عمومی را برقی کند. این سیاست شامل یارانه‌های نقدی مستقیم ۳۰ هزار روپیه (۳۶۰ دلار) یارانه برای موتورسیکلت‌های برقی، ۵۰ هزار روپیه (۶۰۰ دلار) برای وسایل نقلیه سه‌چرخ برقی (اتوریکشا) و ۱۰۰ هزار روپیه (۱۲۰۰ دلار) برای وسایل نقلیه تجاری کوچک برقی است.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

افزون بر این، معافیت کامل از مالیات جاده‌ای و هزینه ثبت‌نام برای خودروهای برقی زیر سه میلیون روپیه ارائه می‌شود که معادل ۱۰ تا ۱۵ درصد قیمت خودرو است. این سیاست مشوق‌های اسقاط خودرو ارائه می‌دهد: مالکان خودروهای بنزینی قدیمی بیش از ۱۵ سال عمر که خودروی خود را اسقاط و خودروی برقی جدید خریداری می‌کنند، ۲۰ تا ۵۰ هزار روپیه اضافی دریافت می‌کنند. این مشوق‌ها برای تسریع جایگزینی ناوگان قدیمی طراحی شده‌اند.

تهاجمی‌ترین بخش سیاست، ممنوعیت ثبت‌نام موتورسیکلت‌های بنزینی جدید از آوریل ۲۰۲۸ است. از این تاریخ فقط موتورسیکلت‌های برقی مجاز به ثبت‌نام در دهلی هستند. این ممنوعیت تدریجی به تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان ۲۲ ماه فرصت می‌دهد تا خود را با این تغییر تطبیق دهند.

دهلی ۵۰۰۰ ایستگاه شارژ عمومی در سراسر شهر نصب کرده است که هر ایستگاه می‌تواند هم‌زمان چهار خودرو یا ۲۰ موتورسیکلت را شارژ کند. این ایستگاه‌ها در پارک‌ها، مراکز خرید، ایستگاه‌های مترو و مناطق مسکونی نصب شده‌اند. هزینه شارژ ۱۰ تا ۱۵ روپیه بر کیلووات‌ساعت است که ۷۰-۸۰ درصد ارزان‌تر از بنزین است. دولت همچنین یارانه ۵۰ درصدی برای نصب ایستگاه‌های شارژ خصوصی در خانه‌ها و آپارتمان‌ها ارائه می‌دهد. ایالت‌های دیگر هند از جمله کارناتاکا، مهاراشترا و گجرات در حال الگوبرداری از این مدل هستند.

تالین؛ حمل‌ونقل عمومی رایگان

تالین، پایتخت استونی، از سال ۲۰۱۳ با اجرای طرح حمل‌ونقل عمومی رایگان برای ساکنان ثبت‌شده شهر، تلاش کرده است هزینه استفاده از اتوباس، تراموا و ترولی‌باس را حذف و حمل‌ونقل عمومی را به گزینه‌ای جذاب‌تر در برابر خودروهای شخصی تبدیل کند؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد رایگان شدن سفرهای شهری می‌تواند استفاده از حمل‌ونقل عمومی را افزایش دهد، اما برای کاهش واقعی مصرف سوخت و سفر با خودرو، به سیاست‌های مکمل نیاز دارد.

تالین در سال ۲۰۱۳ به نخستین پایتخت اتحادیه اروپا تبدیل شد که حمل‌ونقل عمومی رایگان را برای ساکنان ثبت‌شده خود به اجرا گذاشت. شهروندان واجد شرایط با استفاده از کارت اختصاصی حمل‌ونقل می‌توانند بدون پرداخت کرایه از شبکه اتوباس، تراموا و ترولی‌باس شهری استفاده کنند. هدف اصلی این سیاست تنها کاهش هزینه رفت‌وآمد شهروندان نبود، بلکه مدیریت تقاضای سفر، کاهش وابستگی به خودروهای شخصی و ایجاد گزینه‌ای اقتصادی‌تر برای جابه‌جایی روزانه در شهر نیز در دستور کار قرار داشت.

این سیاست در شرایطی اجرا شد که بسیاری از شهرهای اروپایی با افزایش مالکیت خودرو، ازدحام خیابان‌ها، آلودگی هوا و مصرف سوخت در بخش حمل‌ونقل روبه‌رو بودند. منطق اقتصادی طرح ساده بود؛ اگر استفاده از حمل‌ونقل عمومی هزینه‌ای برای شهروندان نداشته باشد، بخشی از سفرهای روزانه می‌تواند از خودرو شخصی به شبکه عمومی منتقل شود و در نتیجه فشار بر شبکه معابر و مصرف سوخت فسیلی کاهش پیدا کند.

بنزین در این شهرها منسوخ می‌شود

با این حال، بررسی‌های علمی درباره تجربه تالین تصویری پیچیده‌تر ارائه می‌دهد. پژوهش‌های انجام‌شده پس از اجرای این سیاست نشان داد که حذف کرایه موجب افزایش استفاده از حمل‌ونقل عمومی شد، اما میزان انتقال سفر از خودروهای شخصی به وسایل نقلیه عمومی بسیار کمتر از افزایش کلی استفاده از شبکه عمومی بود. بخشی از سفرهای جدید حمل‌ونقل عمومی در واقع جایگزین سفرهایی شد که پیش از آن با پای پیاده یا دوچرخه انجام می‌شد.

این یافته از نظر سیاست‌گذاری شهری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا افزایش تعداد مسافران اتوباس و تراموا تنها به‌معنای کاهش متناسب مصرف بنزین نیست. برای آنکه حمل‌ونقل عمومی رایگان بتواند به ابزار مؤثری برای کاهش مصرف سوخت تبدیل شود، باید بتواند تعداد قابل توجهی از سفرهای انجام‌شده با خودروهای شخصی را نیز جایگزین کند.

با وجود این محدودیت، تالین طی سال‌های گذشته توسعه حمل‌ونقل عمومی را متوقف نکرده است. شبکه گسترده اتوباس، تراموا و ترولی‌باس این شهر همچنان یکی از پایه‌های اصلی جابه‌جایی شهری محسوب می‌شود و شهرداری در کنار سیاست رایگان بودن حمل‌ونقل برای ساکنان، روی نوسازی ناوگان، توسعه وسایل نقلیه برقی و بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی نیز سرمایه‌گذاری کرده است.

تجربه تالین در عین حال نشان می‌دهد که سیاست حمل‌ونقل عمومی رایگان نباید به‌تنهایی به‌عنوان راهکاری قطعی برای کاهش مصرف بنزین معرفی شود. مطالعات تطبیقی درباره طرح‌های حمل‌ونقل عمومی رایگان یا کم‌هزینه نیز شواهد قطعی و یکسانی درباره کاهش آلودگی هوا تنها در نتیجه حذف کرایه ارائه نمی‌کنند. میزان موفقیت چنین سیاستی به عواملی مانند کیفیت شبکه، فاصله ایستگاه‌ها، سرعت و نظم خدمات، پوشش مسیرها، دسترسی به محله‌های مختلف و جذابیت استفاده از خودروی شخصی بستگی دارد.

کد مطلب 1003420

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.