به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، آسیا در دهه اخیر صحنه بلندپروازانهترین مگاپروژههای شهری جهان بوده است. از نوسانتارای اندونزی تا شهرهای هوشمند کره جنوبی و پروژههای عظیم ویتنام، دولتها و شرکتهای خصوصی میلیاردها دلار صرف ساخت شهرهای جدید از صفر میکنند. این پروژهها وعده پایداری محیطی، هوشمندی دیجیتال و آیندهای بهتر را میدهند، اما پشت این وعدههای درخشان، پرسشهای جدی درباره هزینه واقعی، پایداری عملی و پیامدهای اجتماعی نهفته است.
هزینه این پروژهها سرسامآور است، برای مثال، نوسانتارا حدود ۳۲ تا ۳۳ میلیارد دلار در فاز اول و بیش از ۸۰ میلیارد دلار در مجموع تا ۲۰۴۵ هزینه خواهد داشت. منتقدان میپرسند آیا این پول میتوانست در بهروزرسانی جاکارتا هزینه شود که با فرونشست زمین، ترافیک کشنده و آلودگی هوا دستوپنجه نرم میکند. نظرسنجیها نشان میدهد که اگرچه مردم اندونزی با انتقال پایتخت موافق هستند، اما مخالف استفاده از بودجه عمومی برای این پروژه هستند و نگرانند که این هزینه از خدمات اساسی همچون آموزش و بهداشت کم شود.
با این حال، بعضی پروژههای آسیایی نتایج مثبتی ثبت کردهاند. ویتنام با پروژههای وینهومز مطابق با استانداردهای ESG++ و سنگاپور با توسعه تدریجی و پایدار نشان دادهاند که با برنامهریزی دقیق، تأمین مالی شفاف و توجه به پایداری واقعی، میتوان مگاپروژههایی ساخت که منجر به رشد اقتصاد ملی شوند و در کنار آن آسیبی به محیط زیست وارد نکنند.
نوسانتارا؛ پایتخت جنگلی اندونزی با چالشهای جدی
نوسانتارا، پایتخت جدید اندونزی در جزیره بورنئو (کالیمانتان شرقی)، یکی از بلندپروازانهترین مگاپروژههای شهری جهان است. این پروژه که در ۲۰۱۹ توسط رئیسجمهور وقت اعلام شد، با هدف جایگزینی جاکارتا طراحی شده است که با فرونشست سریع زمین (تا ۲۵ سانتیمتر در سال در بعضی مناطق)، ترافیک شدید و آلودگی هوا دستوپنجه نرم میکند.
نوسانتارا وعده شهر جنگلی با کربن صفر را تا ۲۰۴۵ میدهد، اما ساختوساز در جنگلهای کالیمانتان، زیستگاه اورانگوتانها و تنوع زیستی منحصربهفرد این منطقه را تهدید میکند. منتقدان زیستمحیطی هشدار میدهند که حتی با بهترین طراحیهای سبز، ساخت شهر در منطقه بکر طبیعی، تخریب اکوسیستم را به دنبال دارد، همچنین مصرف زیاد آب و انرژی در دوران ساختوساز، ردپای کربن پروژه را افزایش میدهد.
از سوی دیگر ساخت نوسانتارا با جابهجایی جوامع محلی بهویژه مردم بومی کالیمانتان همراه بوده است. اگرچه دولت وعده داده است که حقوق این جوامع را محترم بشمارد، اما گزارشهایی از فشار برای فروش زمین و تخریب خانهها وجود دارد، همچنین نگرانی وجود دارد که نوسانتارا به منطقهای انحصاری برای نخبگان و ثروتمندان تبدیل شود، در حالی که میلیونها اندونزیایی در جاکارتا با زیرساختهای فرسوده زندگی میکنند.
نوسانتارا با چالشهای جدی روبهرو شده است. پروژه که قرار بود در اوت ۲۰۲۴ بهطور رسمی افتتاح شود، تا ۲۰۲۸ به تعویق افتاده و وضعیت آن از پایتخت ملی به پایتخت سیاسی تغییر یافته است. این تغییر زبانی نشاندهنده کاهش مقیاس پروژه و تمرکز بر انتقال نهادهای حکومتی بهجای جابهجایی کامل جمعیت است.
تا اواسط ۲۰۲۵، تنها ۸۰۰ هکتار از ۶۶۰۰ هکتار منطقه دولتی اصلی تکمیل شده بود. با این حال، کاخ ریاستجمهوری به شکل پرنده افسانهای گارودا، ساختمانهای وزارتخانهها و زیرساختهای اساسی از جمله جادهها، نیروگاهها و شبکههای آب تکمیل شدهاند. در ژانویه ۲۰۲۶، رئیسجمهور اندونزی در نخستین اقامت شبانه خود در نوسانتارا، تعهد دولت به ادامه پروژه را تأیید و اعلام کرد که امکانات برای قوه مجریه آماده است.
یکی از چالشهای اصلی نوسانتارا تأمین مالی است. دولت اندونزی اعلام کرده است که فقط ۲۰ درصد از هزینه پروژه از بودجه عمومی تأمین میشود و ۸۰ درصد باقیمانده باید از سرمایهگذاری خصوصی جذب شود. تا مه ۲۰۲۵، پروژه توانست بیش از چهار میلیارد دلار سرمایهگذاری خصوصی جذب کند که نشاندهنده پیشرفت از مرحله برنامهریزی به ساختوساز است.
سرمایهگذاران اصلی شامل شرکتهای چینی هستند که نزدیک به ۴.۳ میلیارد دلار در نوسانتارا سرمایهگذاری کردهاند و در بخشهایی از زیرساخت تا فناوریهای هایتک مشارکت دارند. در ژوئن ۲۰۲۶، اندونزی و کره جنوبی همکاری برای ساخت مرکز همکاری شهر هوشمند (SCCC) در نوسانتارا را آغاز کردند که نشاندهنده علاقه شرکای بینالمللی به این پروژه است.
نوسانتارا بر پایه سه اصل کلیدی طراحی شده است: شهر جنگلی، شهر اسفنجی و شهر هوشمند. شهر جنگلی بهمعنای حفظ حداقل ۷۵ درصد از فضای سبز طبیعی و ادغام ساختمانها با جنگل است. شهر اسفنجی یعنی طراحی زیرساختهایی که بتوانند آب باران را جذب و ذخیره کنند تا از سیل جلوگیری شود. شهر هوشمند نیز بهمعنای استفاده از دادههای بیدرنگ، هوش مصنوعی و اتوماسیون برای مدیریت خدمات شهری است.
برنامه هوشمند نوسانتارا شامل نظارت بیدرنگ بر ترافیک، مصرف انرژی و کیفیت هوا، حکمرانی بر پایه هوش مصنوعی و خدمات عمومی بدون کاغذ است، همچنین دولت بر امنیت سایبری و سیستمهای دفاعی پیشرفته برای محافظت از زیرساختهای دیجیتال تأکید دارد. با وجود وعدههای بلند، نوسانتارا با انتقادات جدی روبهرو است. سازمانهای محیط زیستی هشدار میدهند که ساخت شهر در جنگلهای کالیمانتان، زیستگاه اورانگوتانها و گونههای در معرض انقراض را تهدید میکند، همچنین جوامع بومی کالیمانتان نگران از دست دادن زمینهای سنتی و شیوه زندگی خود هستند.
از نظر اجتماعی نگرانی وجود دارد که نوسانتارا به شهری برای اشراف تبدیل شود. دولت برای جذب کارمندان دولتی، مسکن رایگان و مشوقهای مالی ارائه داده است، اما هنوز مشخص نیست که آیا این شهر برای عموم مردم قابل دسترس خواهد بود یا خیر. از سوی دیگر، مقررات سختگیرانهای برای زندگی در این شهر اعمال شده است؛ برای مثال پس از ساعت ۹ شب باید سکوت برقرار باشد و دولت همه جنبههای زندگی در نوسانتارا را کنترل میکند. مدیریت دقیق زندگی شهروندان در این نوع شهرها بر اساس نیازهای سازمانیافته و نه خواستههای فردی است. هدف اصلی این است که از هدررفت منابع جلوگیری شود و نظم اجتماعی در سراسر پایتخت برقرار باشد.
سکوت شبانه علاوه بر کاهش آلودگی صوتی، با خاموش کردن سیستمهای روشنایی شهری منجر به صرفهجویی در مصرف انرژی میشود. دولت از دوربینهای هوشمند، سنسورهای ترافیک و کنترل هوشمند مصرف آب و برق برای نظارت استفاده میکند تا میزان آلایندگی و هزینههای مدیریت شهری کاهش پیدا کند. در این سیستم از آزادی کامل فردی کم میشود، اما با وعدهای برای داشتن شهر بدون ترافیک، آلودگی هوا و مشکلات رفاهی.
با وجود چالشها، دولت اندونزی متعهد به تکمیل نوسانتارا تا ۲۰۴۵ (صدمین سالگرد استقلال اندونزی) شده است. اگر پروژه موفق شود، میتواند الگویی برای کشورهای در حال توسعه باشد که میخواهند پایتختهای خود را جابهجا کنند، اما اگر شکست بخورد، به نمادی از بلندپروازی بیپایه و هدررفت منابع عمومی تبدیل خواهد شد.
کره جنوبی؛ همکاری بینالمللی و مرکز شهر هوشمند در نوسانتارا
کره جنوبی در سال ۲۰۲۶ همکاری استراتژیکی با اندونزی برای توسعه مرکز همکاری شهر هوشمند در نوسانتارا آغاز کرد. این پروژه که در ژوئن ۲۰۲۶ در محل ساخت نوسانتارا کلنگزنی شد، نشاندهنده علاقه کره جنوبی به صادرات فناوریهای شهر هوشمند و مشارکت در مگاپروژههای منطقهای است.
مرکز همکاری شهر هوشمند نوسانتارا با هدف انتقال دانش فنی، آموزش نیروی انسانی و توسعه راهکارهای شهر هوشمند برای نوسانتارا طراحی شده است. کره جنوبی در زمینههایی همچون مدیریت ترافیک هوشمند، سیستمهای انرژی پایدار، ساختمانهای هوشمند و پلتفرمهای دیجیتال خدمات شهری، تخصص قابلتوجهی دارد و میتواند این دانش را به اندونزی منتقل کند. این همکاری، بخشی از استراتژی گستردهتر کره جنوبی برای تقویت روابط اقتصادی با کشورهای آسیای جنوبشرقی است. کره جنوبی پیشتر نیز در پروژههای زیرساختی در ویتنام، فیلیپین و تایلند مشارکت داشته است، اما نوسانتارا بزرگترین و بلندپروازانهترین پروژه آن در منطقه محسوب میشود.
مرکز همکاری شهر هوشمند نوسانتارا بر چند فناوری کلیدی تمرکز دارد: نخست، سیستمهای مدیریت ترافیک هوشمند که با استفاده از دادههای بیدرنگ و هوش مصنوعی، ترافیک را بهینه میکنند و زمان سفر را کاهش میدهند. دوم، شبکههای انرژی هوشمند که مصرف برق را مدیریت و از منابع تجدیدپذیر همچون خورشید و باد استفاده میکنند. سوم، ساختمانهای هوشمند با سیستمهای تهویه، روشنایی و امنیتی خودکار که مصرف انرژی را کاهش میدهند.
مرکز همکاری شهر هوشمند نوسانتارا علاوه بر انتقال فناوری، برنامههای آموزشی برای مهندسان، معماران و مدیران شهری اندونزیایی ارائه میدهد. این آموزشها شامل کارگاههای عملی، دورههای تخصصی و تبادل نیروی انسانی بین دو کشور است. هدف آن است که اندونزی بتواند بهتدریج به خودکفایی در توسعه و نگهداری شهر هوشمند برسد.
اگرچه این مرکز هنوز در مراحل اولیه است، اما نتایج اولیه امیدوارکننده بوده است. همکاری بینالمللی در نوسانتارا نهتنها به انتقال فناوری کمک میکند، بلکه اعتماد سرمایهگذاران خارجی را نیز افزایش میدهد. حضور کره جنوبی بهعنوان یک شریک معتبر بینالمللی نشان میدهد که نوسانتارا فقط یک پروژه داخلی اندونزی نیست، بلکه یک ابتکار منطقهای با پتانسیل جذب سرمایهگذاری بیشتر است. این همکاری میتواند بهعنوان الگویی برای سایر کشورهای آسیایی باشد که میخواهند شهرهای هوشمند بسازند، اما دانش فنی لازم را ندارند. با انتقال دانش از کشورهای پیشرفتهتر همچون کره جنوبی، این کشورها میتوانند از اشتباهات رایج در پروژه اجتناب کنند و شهرهایی پایدارتر و کارآمدتر بسازند.
نظر شما