به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، کتابخانههای نوین با طراحی چندعملکردی، فضاهایی برای کار، یادگیری، خلاقیت و تعامل اجتماعی فراهم میکنند که بهطور مستقیم بر احساس تعلق، سلامت روان و مشارکت شهروندی اثر میگذارد. کتابخانهها با ارائه خدمات امنیت غذایی، برنامههای سلامت، مراکز سرمایش و گرمایش و شراکت با سازمانهای محلی، نقش حیاتی در تابآوری شهری ایفا میکنند. مطالعات بینالمللی تأیید کردهاند که کتابخانههای عمومی به ازای هر دلار سرمایهگذاری، بین سه تا پنج دلار ارزش اجتماعی و اقتصادی بازتولید میکنند؛ ارزشی که از طریق صرفهجویی در هزینههای خانوار، پشتیبانی از جویندگان کار، ارتقای سواد و بهزیستی جمعی محقق میشود.
هلسینکی، فنلاند؛ کتابخانه اودی بهعنوان آزمایشگاه برابری اجتماعی
کتابخانه مرکزی اودی هلسینکی در سال ۲۰۲۵ شلوغترین سال خود را پس از افتتاح تجربه کرد: بیش از ۲.۷ میلیون بازدید، ۵۷۵ هزار امانت کتاب و حدود ۱۲۰۰ رویداد رایگان که ۳۰۰ هزار مشارکتکننده را جذب کرد. این آمار نشان میدهد که اودی فراتر از یک کتابخانه عمل میکند و با ورکشاپهای شهری، استودیوهای موسیقی، اتاقهای بازی و بیش از ۶۰ هزار رزرو تجهیزات، به آزمایشگاهی برای تولید محتوا، یادگیری مهارت و تعامل بیننسلی تبدیل شده است.
در ۲۰۲۵ تعداد وامگیرندگان ۱۰ تا ۱۹ ساله در شبکه کتابخانههای هلسینکی ۵ تا ۶.۵ درصد رشد داشت و اودی رکورد امانت سالانه خود را شکست. این روند با گسترش همکاری با مدارس و کلاسهای آگاهی رسانی محیطزیستی برای دانشآموزان تقویت شد. پژوهشهای اخیر درباره کتابخانههای فنلاند نتیجه گرفتهاند که این فضاها به زیرساخت حیاتی فراگیر تبدیل شدهاند که دسترسی رایگان به ابزار، فضا و یادگیری همتا به همتا، اعتماد اجتماعی و مشارکت دموکراتیک را افزایش میدهد. اودی در یک پروژه پژوهشی و نوآوری اروپایی شرکت کرده است که از ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۸ اجرا میشود و هدف آن بازتعریف کتابخانههای عمومی بهعنوان فضاهای ساخت ماژولار و قابل تکثیر برای مد پایدار، صنایع دستی و اقتصاد دایرهای است. اودی با کارگاههای تعمیر و بازیافت لباس، نقش کتابخانه را در گذار سبز پررنگتر کرده است.
کپنهاگ، دانمارک؛ داکوان و الگوی کتابخانه بهعنوان لنگر مدنی
داکوان کپنهاگ که پیشتر بهعنوان بزرگترین کتابخانه اسکاندیناوی شناخته میشد، در مطالعات اخیر بهعنوان نمونهای از تراز کردن پایداری محیط زیست و عدالت فضایی مشهور شده است. این کتابخانه با فناوریهای سبز، فضاهای عمومی پویا و برنامههای متنوع فرهنگی نشان داده است که چگونه یک ساختمان عمومی میتواند همزمان ردپای کربن را کاهش دهد و حس تعلق محلهای را تقویت کند.
کپنهاگ در ۲۰۲۵–۲۰۲۶ چارچوب ملی برای سواد هوش مصنوعی در کتابخانهها توسعه داده و دورههای کودکانهای برای آشنایی با مفاهیم هوش مصنوعی از طریق بازی راهاندازی کرده است؛ ابتکاری که کتابخانهها را به سکوی آموزش فناوریهای نوظهور تبدیل میکند.
سنگاپور؛ شبکه کتابخانههای هوشمند با ساعات طولانیتر و خدمات دیجیتال
سنگاپور با گسترش ساعات کاری کتابخانهها و بازطراحی شعب، دسترسی شهروندان به فضاهای یادگیری و کار را افزایش داده است. کتابخانههای هاربورفرونت و ییشون از ۲۰۲۴ بهصورت آزمایشی خدمات خودکار را در بازه ۹ تا ۱۱ صبح (دو ساعت زودتر از ساعت رسمی) ارائه میدهند. در این ساعات مراجعهکنندگان بدون حضور کارکنان میتوانند از فضا، قفسهها و دستگاههای امانت کتاب استفاده کنند. این پایلوت با هدف افزایش دسترسی برای کسانی که پیش از کار یا مدرسه نیاز به کتابخانه دارند، اجرا شده و بر اساس نتایج مثبت، تعمیم آن به شعب دیگر از جمله کلمنتی در دست بررسی است.
در ژوئن ۲۰۲۶ کتابخانه انگ مو کیو به مرکز AMK منتقل شد و با الهام از فضاهای سبز، تجربهای متصلتر و مدرنتر ارائه داد؛ همزمان کتابخانه کوئینزتاون برای بازسازی موقت تعطیل شد تا با استانداردهای جدید همخوان شود. این تغییرات در چارچوب استراتژی ملی کتابخانههای سنگاپور قرار دارد که کتابخانهها را بهعنوان مراکز فرهنگیاجتماعی چندعملکردی تعریف میکند؛ فضاهایی که علاوه بر امانت کتاب، به کار اشتراکی، رویدادهای جامعهمحور و آموزش مهارتهای دیجیتال میپردازند. گزارشهای رسمی نشان میدهد که چنین رویکردی موجب افزایش بازدید، تنوع کاربران و تقویت پیوند بین کتابخانهها با مدارس، سازمانهای سالمندی و گروههای محلی شده است.
سیدنی، استرالیا؛ کتابخانههای محلهای بهعنوان کانونهای یادگیری مادامالعمر
سیدنی در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ با بازگشایی و نوسازی چندین کتابخانه محلهای، رویکردی نوین در ادغام کتابخانه با مراکز جامعهمحور به کار گرفت. کتابخانه هنلی نگوتونگا در شهر چارلز استرت که در ۲۰۲۵ افتتاح شد، نمونهای از این تحول است. این فضا با طراحی پایدار، سیستمهای انرژی کارآمد و برنامههای متنوع آموزشی به کانونی برای یادگیری بیننسلی و مشارکت شهروندی تبدیل شده است. این کتابخانه با دریافت گواهینامههای طراحی پایدار از پنلهای خورشیدی، سیستمهای بازیافت آب باران و مصالح کمکربن در ساخت استفاده کرده و بهعنوان الگویی برای ساختمانهای عمومی سبز در استرالیا معرفی شده است.
برنامههای این کتابخانه فراتر از امانت کتاب عمل میکند؛ کارگاههای هفتگی سواد دیجیتال برای سالمندان، کلاسهای زبان انگلیسی برای مهاجران تازهوارد، جلسات مشاوره شغلی رایگان و فضاهای کار اشتراکی برای کارآفرینان محلی، تنها بخشی از خدمات آن است. گزارشهای محلی نشان میدهد که پس از افتتاح، تعداد شرکتکنندگان در این برنامهها ماهانه بیش از ۳۰ درصد رشد داشته و کتابخانه به فضایی برای کاهش انزوای اجتماعی سالمندان و جوانان تبدیل شده است. همکاری با مدارس محله برای برنامههای بعدازظهر دانشآموزان، با سازمانهای غیرانتفاعی برای حمایت از خانوادههای کمدرآمد و با مراکز سلامت برای ارائه خدمات مشاورهای، نشان میدهد که کتابخانه به یک مرکز خدمات اجتماعی تبدیل شده است.
این مدل با الهام از استانداردهای طراحی پایدار استرالیا نشان میدهد که کتابخانههای جدید میتوانند همزمان به اهداف محیط زیستی، آموزشی و اجتماعی پاسخ دهند. شهرداری چارلز استرت اعلام کرده است که قصد دارد این الگو را به سه کتابخانه دیگر در منطقه تعمیم دهد و بودجهای معادل ۴.۵ میلیون دلار استرالیا برای نوسازی و گسترش خدمات کتابخانههای محلهای تا ۲۰۲۷ اختصاص داده است.
ادینبرو، اسکاتلند؛ کتابخانههای دانشگاهی بهعنوان فضاهای عمومی مشترک
شهر ادینبرو و منطقه لسترشر در اسکاتلند از ۲۰۲۵ با اجرای طرحی پیشرو، دسترسی عمومی به کتابخانههای دانشگاهی را گسترش دادند؛ ابتکاری که هزاران عضویت جدید و افزایش قابلتوجه استفاده از فضاهای مطالعه و منابع دیجیتال را به دنبال داشت. این طرح که از فوریه ۲۰۲۵ آغاز شد، با حذف مرزهای سنتی بین کتابخانههای دانشگاهی و عمومی نشان داد که چگونه میتوان از زیرساختهای موجود برای تقویت عدالت فضایی و دسترسی عادلانه به دانش استفاده کرد.
سه کتابخانه دانشگاهی در لسترشر درهای خود را به روی عموم باز کردند و امکان استفاده از بیش از ۵۰۰ هزار جلد کتاب، پایگاههای داده آنلاین، اتاقهای مطالعه گروهی و آزمایشگاههای کامپیوتری را برای شهروندان عادی فراهم کردند. در شش ماه اول اجرا، بیش از ۲۵۰۰ عضویت جدید ثبت شد که ۴۰ درصد آنها افراد بالای ۵۰ سال، ۳۰ درصد جویندگان کار و ۲۰ درصد دانشآموزان دبیرستانی بودند. این آمار نشان میدهد که کتابخانههای دانشگاهی میتوانند شکاف بین آموزش عالی و یادگیری مادامالعمر را پر کنند.
گزارشهای رسمی تأیید کردهاند که این همکاری بین دانشگاهها و شهرداریها، نهتنها استفاده از کتابخانهها را افزایش داده، بلکه به تقویت پیوند بین جامعه آکادمیک و شهروندان عادی، ایجاد فرصتهای یادگیری غیررسمی و کاهش شکاف دیجیتالی کمک کرده است. برنامههای ویژهای همچون «روز درهای باز» برای آشنایی خانوادهها با منابع دانشگاهی، کارگاههای پژوهشی برای معلمان مدارس و دورههای کوتاهمدت مهارتآموزی برای بزرگسالان از جمله ابتکارات موفق این طرح بوده است.
این مدل برای شهرهای اروپایی که با محدودیت بودجه برای ساخت کتابخانههای جدید روبهرو هستند، الگویی کمهزینه و پربازده محسوب میشود. دانشگاه لستر اعلام کرده است که قصد دارد این همکاری را تا ۲۰۲۷ گسترش دهد و دو کتابخانه دیگر را نیز به شبکه عمومی متصل کند. شهرداری ادینبرو در حال مذاکره با دانشگاه ادینبرو برای اجرای مشابه این طرح است و انتظار میرود که تا پایان ۲۰۲۶، حداقل دو کتابخانه دانشگاهی در این شهر نیز به روی عموم باز شوند.
باندونگ، اندونزی؛ کتابخانه آرشیو شهری با ادغام اصول بیوفیلیک
کتابخانه و آرشیو شهری باندونگ در اندونزی که در ۲۰۲۵ بازطراحی و افتتاح شد، نمونهای از ادغام طراحی بیوفیلیک در شهرهای در حال توسعه با چالشهای تراکم و آلودگی است. این پروژه با هدف پاسخ به نیاز فضاهای عمومی ترمیمکننده در شهری با تراکم بالا و کیفیت پایین هوای داخلی، از استراتژیهای بیوفیلیک در لابی، اتاق مطالعه کودکان و فضاهای مطالعه نوجوانان و بزرگسالان استفاده کرده است.
طراحی این کتابخانه بر سه اصل استوار است: استفاده از رنگهای خنثی و روشن الهامگرفته از طبیعت همچون سبز ملایم، بژ و آبی آسمانی که آرامش بصری ایجاد میکنند؛ بهکارگیری مصالح طبیعی همچون چوب بامبو، حصیر و سنگهای محلی که ردپای کربن را کاهش میدهند و حس اصالت مکانی را منتقل میکنند و افزودن پوشش گیاهی داخلی و خارجی شامل باغهای عمودی، گلدانهای معلق و درختچههای سایهانداز که کیفیت هوا را بهبود میبخشد و دمای داخلی را تا سه درجه سانتیگراد کاهش میدهد.
حداکثرسازی نور طبیعی از طریق پنجرههای بزرگ سقفی، نورگیرهای جانبی و شیشههای کمتابش، نیاز به روشنایی مصنوعی را در ساعات روز تا ۶۰ درصد کاهش داده و همزمان ریتم شبانهروزی کاربران را تنظیم کرده است. گزارشهای اولیه پس از افتتاح در اواخر ۲۰۲۵ نشان میدهد که رضایت کاربران از محیط مطالعه ۴۰ درصد افزایش یافته، مدت زمان اقامت در کتابخانه ۳۰ درصد بیشتر شده و شکایات مربوط به خستگی چشم و سردرد ناشی از نور مصنوعی بهطور محسوسی کاهش یافته است.
این کتابخانه همچنین بهعنوان فضای تفریحیآموزشی محله عمل میکند و با برگزاری کارگاههای هنری با مصالح طبیعی، جلسات داستانخوانی در باغ داخلی و کلاسهای یوگا در تراس سبز، به کانونی برای بهزیستی جسمی و روانی جامعه تبدیل شده است. شهرداری باندونگ اعلام کرده است که این مدل را برای پنج کتابخانه دیگر در مناطق پرترافیک شهر الگوبرداری خواهد کرد و بودجهای معادل ۱.۲ میلیون دلار برای گسترش طراحی بیوفیلیک در کتابخانههای عمومی تا ۲۰۲۷ اختصاص داده است.
نظر شما