به گزارش خبرگزاری ایمنا، سرمایهگذاری و اجرای پروژههای مشارکتی، امروز یکی از مهمترین مسیرهای توسعه پایدار شهرها به شمار میرود؛ مسیری که میتواند در شرایط محدودیت منابع مالی مدیریتهای شهری، ظرفیتهای اقتصادی بخش خصوصی را در کنار امکانات و داراییهای عمومی قرار دهد و زمینه اجرای پروژههایی را فراهم کند که شاید با اتکا به بودجههای جاری، سالها به تعویق بیفتد.
شهرهای بزرگ برای پاسخگویی به نیازهای روزافزون شهروندان دیگر نمیتوانند تنها بر منابع سنتی درآمدی تکیه کنند؛ توسعه زیرساختها، نوسازی بافتهای ناکارآمد، ایجاد فضاهای فرهنگی و گردشگری، رونق اقتصادی و افزایش کیفیت خدمات شهری، نیازمند تعریف مدلهای جدید تأمین مالی و مشارکت فعال سرمایهگذاران است.
در این میان، پروژههای مشارکتی زمانی موفق خواهند بود که مدیریت شهری بتواند میان منافع عمومی و منافع اقتصادی سرمایهگذار، توازن مناسبی برقرار کند؛ سرمایهگذار بهدنبال امنیت، شفافیت، ثبات در تصمیمگیری و کوتاه شدن مسیرهای پیچیده اداری است و شهر نیز انتظار دارد نتیجه این سرمایهگذاری به خلق ارزش افزوده، افزایش کیفیت زندگی، رونق اقتصادی و حل مسائل واقعی شهر منجر شود. نقطه تلاقی این دو نگاه، همان جایی است که یک پروژه مشارکتی میتواند از یک قرارداد اقتصادی صرف، به موتور محرک توسعه شهری تبدیل شود.
تجربه بسیاری از شهرهای جهان نشان داده است که سرمایهگذاری بخش خصوصی در پروژههای شهری، تنها به معنای ساخت یک مجتمع تجاری یا اجرای یک پروژه ساختمانی نیست. اگر پروژهها بر اساس نیاز واقعی شهر، مطالعات دقیق و چشمانداز توسعهای تعریف شوند، میتوانند همزمان چند مسئله را حل کنند؛ از فعالسازی داراییهای راکد گرفته تا ایجاد اشتغال، رونق گردشگری، توسعه اقتصاد دانشبنیان، ارتقای کیفیت محیط شهری و کاهش هزینههای تحمیلشده به منابع عمومی.
اصفهان نیز بهعنوان یکی از مهمترین کلانشهرهای ایران و پایتخت فرهنگ و تمدن ایران اسلامی، در سالهای اخیر با چنین رویکردی تلاش کرده است مسیر تازهای را در حوزه سرمایهگذاری و پروژههای مشارکتی دنبال کند. شهری با ظرفیتهای گسترده تاریخی، فرهنگی، گردشگری، اقتصادی و انسانی که بهرهگیری درست از آنها میتواند فرصتهای بزرگی برای توسعه و پیشرفت ایجاد کند.
با این حال، مسیر سرمایهگذاری شهری همواره هموار نیست؛ پیچیدگیهای اداری، تعدد دستگاههای تصمیمگیر، تغییر رویهها، طولانی شدن فرایند صدور مجوزها و گاه نبود نگاه مشترک میان بخشهای مختلف، میتواند حتی بزرگترین پروژهها را با چالش مواجه کند. از همین رو، یکی از مهمترین وظایف مدیریت شهری در دوره جدید، ایجاد فضایی امن و قابل پیشبینی برای سرمایهگذاران و اصلاح فرایندهایی است که سالها بهعنوان مانع فعالیت اقتصادی شناخته میشدند.
راهاندازی پنجره واحد سرمایهگذاری، بازنگری در فرایندهای اداری، استفاده از فناوری اطلاعات و تلاش برای کاهش زمان تصمیمگیری، از جمله اقداماتی است که میتواند مسیر ورود سرمایههای جدید به شهر را هموار کند. در واقع، سرمایهگذار پیش از آنکه به دنبال مشوقهای مالی باشد، به دنبال اطمینان از ثبات، شفافیت و امکان پیشبینی مسیر فعالیت خود است؛ موضوعی که تحقق آن نیازمند تغییر نگرش مدیران و عبور از ساختارهای سنتی و بروکراتیک است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر نمایان میشود که به پروژههایی نگاه کنیم که سالها به دلایل مختلف بلاتکلیف ماندهاند. پروژههای نیمهتمام و داراییهای راکد شهری، علاوه بر آنکه منابع اقتصادی را بلااستفاده نگه میدارند، میتوانند در ذهن شهروندان به نمادی از ناکارآمدی تبدیل شوند، اما همین پروژهها، اگر با مدل اقتصادی مناسب و حضور سرمایهگذار توانمند همراه شوند، قابلیت تبدیل شدن به فرصتهای بزرگ توسعهای را دارند.
مجتمع ارگ جهاننما یکی از نمونههای قابل توجه این تجربه در اصفهان است؛ پروژهای که بیش از دو دهه با چالشهای مختلف مالکیتی، اقتصادی و اجرایی روبهرو بود و سرنوشت آن به یکی از مسائل مهم شهری تبدیل شده بود. اکنون اما با ورود بخش خصوصی و پیگیری مدیریت شهری، این پروژه وارد مرحلهای تازه شده و سرمایهگذاری گسترده در آن، نگاهها را به ظرفیتهای جدید مشارکت اقتصادی در شهر معطوف کرده است.
اهمیت این تجربه تنها در رقم سرمایهگذاری یا بهرهبرداری از یک پروژه خلاصه نمیشود؛ بلکه میتواند الگویی برای حل مسائل مشابه در آینده باشد؛ تجربه جهاننما نشان میدهد که اگر مدیریت شهری، شورا، سرمایهگذار و دستگاههای مختلف بتوانند با درک مشترک از منافع شهر حرکت کنند، پروژههایی که سالها گرفتار پیچوخمهای اداری بودهاند، میتوانند در زمانی کوتاهتر از پیشبینیها به نتیجه برسند.
از سوی دیگر، اجرای پروژههای مشارکتی موفق میتواند نقش مهمی در کاهش وابستگی شهرداریها به درآمدهای ناپایدار داشته باشد. در شرایطی که فروش داراییها یا اتکا به منابع محدود شهری نمیتواند پاسخگوی همه نیازهای توسعهای باشد، فعالسازی سرمایههای بخش خصوصی و استفاده از ظرفیتهای اقتصادی شهروندان، نخبگان و فعالان اقتصادی، میتواند مسیر جدیدی پیش روی مدیریت شهری قرار دهد.
البته این مسیر نیازمند یک تغییر جدی در نگاه مدیریتی است؛ تغییری که سرمایهگذار را نه صرفاً یک طرف قرارداد، بلکه شریک توسعه شهر بداند. چنین نگاهی مستلزم اصلاح قوانین و فرایندها، افزایش شفافیت، کاهش موانع غیرضروری و ایجاد سازوکارهایی برای حمایت واقعی از سرمایهگذاریهای مولد است.
امروز اصفهان در نقطهای قرار دارد که میتواند با تکیه بر تجربه پروژههای بزرگ مشارکتی، فصل تازهای از توسعه اقتصادی و شهری را آغاز کند؛ فصلی که در آن سرمایههای مردم و بخش خصوصی در خدمت حل مسائل شهر قرار گیرد و پروژههای شهری، علاوه بر ایجاد ارزش اقتصادی، پاسخگوی نیازهای فرهنگی، اجتماعی، گردشگری و زیستمحیطی نیز باشند.
در همین راستا، بررسی تجربه پروژههایی همچون هتل آیریک در ارگ جهاننما و رویکرد مدیریت شهری اصفهان در حوزه سرمایهگذاری، میتواند تصویری روشنتر از مسیر طیشده و افق پیشرو ارائه دهد؛ مسیری که از حل پروندههای قدیمی و فعالسازی داراییهای راکد آغاز شده و میتواند به تعریف نسل جدیدی از پروژههای تحولآفرین در اصفهان منتهی شود.
سرمایهگذاری ۶ هزار میلیارد تومانی جهاننما، نماد تحول در مدیریت شهری اصفهان است
علی صالحی، عضو کمیسیون اقتصادی، سرمایهگذاری و گردشگری شورای اسلامی شهر اصفهان به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: در کمیته تحول اقتصادی ذیل کمیسیون اقتصادی، چارچوبهایی را برای ترسیم مسیرهای نوین در حوزه سرمایهگذاری و حمایت همهجانبه از سرمایهگذاران در برابر چالشها و بوروکراسیهای پیچیده اداری دنبال کردیم، یکی از مهمترین این اقدامات، راهاندازی «پنجره واحد سرمایهگذاری» بهمنظور بازنگری فرایندها، کوتاه کردن مسیرها و بهرهگیری هوشمندانه از فناوری اطلاعات بود که همچنان با جدیت تداوم دارد.
وی میافزاید: بخشی از این برنامهها ناظر بر ابرپروژهها و طرحهای مسئلهدار شهری بود که سالها بلاتکلیف رها شده بودند تا بتوان با بهرهگیری از ظرفیت بخش خصوصی، چالشهای کهنه شهر را مرتفع کرد.
عضو کمیسیون اقتصادی، سرمایهگذاری و گردشگری شورای اسلامی شهر اصفهان ادامه میدهد: در همین راستا، یکی از بزرگترین و کلیدیترین تصمیمات مدیریت شهری در این دوره که نتایج ارزندهای به همراه داشت، حل پرونده مجتمع ارگ جهاننما بود؛ پروژهای با بیش از دو دهه چالش پیشروی مردم اصفهان در ابعاد مالکیتی، رکود اقتصادی و بخش مربوط به احداث هتل که به فرصتی بیبدیل تبدیل شد.
صالحی میگوید: ورود هوشمندانه سرمایهگذار بخش خصوصی در جهاننما چند رویداد بزرگ را رقم زد؛ نخست آنکه پروژهای که سالها در منظر عمومی نماد ناکارآمدی مدیریتی بود، امروز به آیینه افتخار بدل شد، دوم اینکه این تحول ساختاری با سرمایهگذاری قریب به ۶ هزار میلیارد تومانی بخش خصوصی بر اساس ارزش روز محقق گشت؛ اقدامی بزرگ که موجب شد بدون اتکا به منابع جاری، داراییهای عمومی و راکد سالیان گذشته شهری، فعال و مولدسازی شده و در خدمت شهروندان قرار گیرد.
وی خاطرنشان میکند: ویژگی بارز سوم این طرح، انطباق کامل آن با نقشه جامع پیشرفت شهر اصفهان بود؛ بهگونهای که با هدفگذاری «یک تیر و سه نشان»، الزاماتی نظیر پرهیز از مشاغل مزاحم و صنایع آلاینده، تمرکز بر اقتصاد دانشبنیان، تقویت زنجیره گردشگری، پیشگیری از بارگذاری مضاعف ترافیکی و جلوگیری از تحمیل هزینههای سنگین تراکم به بافت مرکزی شهر کاملاً مراعات شد.
وی میافزاید: بهرهبرداری از پروژه جهاننما حدود یک سال زودتر از موعد مقرر در قرارداد محقق شد که در پروژههای مشارکتی بزرگمقیاس شهرداری اصفهان امری کمنظیر و حتی بینظیر محسوب میشود؛ چراکه معمولاً پروژهها با اطاله زمان و تعلل در تعهدات طرفین روبهرو میشوند، اما در این طرح همت سرمایهگذار بخش خصوصی و همراهی و آرامشبخشی همهجانبه شورا و شهرداری نشان داد با درک متقابل میتوان زودتر از برنامه به نتیجه رسید.
نزدیک به ۳۰ هزار میلیارد تومان پروژه مشارکتی در اصفهان به بهرهبرداری رسید
عضو کمیسیون اقتصادی، سرمایهگذاری و گردشگری شورای اسلامی شهر اصفهان میگوید: این تجربه ثابت کرد حوزه سرمایهگذاری و مدیران ارشد نیازمند یک «پوستاندازی فکری» و بازنگری اساسی هستند، اگر به دنبال تحقق اقتصاد مردمپایه و تحقق منویات امامین انقلاب در رونق تولید داخل و اصالت دادن به بخش خصوصی هستیم، با ساختار کهنه بوروکراسی اداری، موانع تودرتو و ناآشنایی برخی متولیان با ابزارها و روشهای جدید مالی و اقتصادی نمیتوان کار را پیش برد.
صالحی اظهار میکند: ارگ جهاننما نیز از تنگنظریها و ناآگاهی نسبت به شیوه تعامل نظام حاکمیتی با فعالان اقتصادی مصون نبود؛ با این حال، با تکیه بر پشتوانه غنی حقوقی و قانونی مدیریت شهری و پیگیریهای مؤثر در پایتخت، طرح به سرانجام رسید.
وی میافزاید: برخی که مشتاقانه در آیین افتتاح هتل آیریک در ارگ جهان نما حضور یافته بودند و آن را سند افتخار خواندند، در پیچوخمهای مسیر دشوار این پروژه هیچ حمایتی از سرمایهگذار و مدیریت شهری به عمل نیاورده بودند.
عضو کمیسیون اقتصادی، سرمایهگذاری و گردشگری شورای اسلامی شهر اصفهان میافزاید: عبور از بافت ناکارآمد و اجرای پروژههای تحولآفرین فقط به لحظه افتتاح ختم نمیشود، بلکه فرایندی از صفر تا صد همراه با هزینه، صبوری، عزم جدی و به تعبیر سیدالشهدای خدمت، نیازمند تلاش مضاعف است؛ امروز وقت گلایهگذاری نیست، بلکه زمان درسآموزی از تجارب است تا تحولی بنیادین در نگرش، روشها و رویکردهای متولیان رقم بخورد، زیرا اقتضائات امروز و نسل جدید را نمیتوان با سازوکارهای کهنه دو دهه قبل پاسخ داد.
صالحی میگوید: امیدواریم با گامهای بلندی نظیر بهرهبرداری از حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان پروژه مشارکتی طی ماههای اخیر در مدیریت شهری، این حرکت روبه جلو شتاب تصاعدی بگیرد و بتوانیم با بهکارگیری سرمایهها و ظرفیتهای شهروندان، نخبگان و اصفهانیهای مقیم سراسر کشور و خارج از مرزها، پایتخت فرهنگ و تمدن ایران اسلامی را بهمثابه نگین انگشتری ایران و جهان اسلام در تراز واقعی خود رشد داده، به جهان معرفی کنیم و خدمتی شایسته را به همشهریان تقدیم کنیم.
سرمایهگذاری شهری؛ آزمون توان مدیریتها برای ساختن آینده اصفهان
آنچه از تجربه پروژههای مشارکتی در اصفهان میتوان دریافت، فراتر از افتتاح چند پروژه یا اعلام ارقام میلیاردی سرمایهگذاری است؛ مسئله اصلی، تغییر نگاه به شیوه اداره شهر و استفاده از ظرفیتهایی است که سالها در اقتصاد شهری مغفول مانده بود. شهرهای امروز با مسائل پیچیدهای روبهرو هستند؛ از محدودیت منابع مالی و افزایش هزینههای توسعه گرفته تا نیاز روزافزون شهروندان به خدمات باکیفیتتر، زیرساختهای مدرنتر و محیط شهری مطلوبتر. پاسخ به این حجم از نیازها، بدون ورود سرمایههای جدید و تعریف سازوکارهای اقتصادی کارآمد، دشوار و در بسیاری موارد غیرممکن خواهد بود.
سرمایهگذاری زمانی به یک جریان پایدار در اقتصاد شهری تبدیل میشود که سرمایهگذار احساس کند شهر برای حضور او برنامه دارد. طولانی شدن فرایندهای اداری، تغییر تصمیمها در میانه مسیر و نبود هماهنگی میان دستگاههای مختلف، میتواند بزرگترین فرصتهای اقتصادی را از شهر دور کند؛ در مقابل، مدیریت هوشمندانه فرایندها میتواند حتی داراییهایی را که سالها بلااستفاده ماندهاند، به فرصتی برای تولید ثروت و ارائه خدمات عمومی تبدیل کند.
اصفهان از نظر ظرفیتهای انسانی و اقتصادی، شهری کمبرخوردار از سرمایه نیست؛ مسئله مهمتر فراهمکردن بستری برای هدایت این سرمایهها به سمت نیازهای واقعی شهر است. سرمایههای شهروندان، توان اقتصادی فعالان بخش خصوصی، ظرفیت نخبگان و حتی اصفهانیهای مقیم دیگر نقاط ایران و جهان، میتواند در صورت ایجاد سازوکارهای مطمئن، به نیرویی بزرگ برای تحول شهری تبدیل شود.
پروژههای مشارکتی باید از نگاه تنها ساختمانی و تجاری خارج شود، زیرا پروژهای موفق است که بتواند علاوه بر بازده اقتصادی، یک مسئله از مسائل شهر را نیز حل کند؛ گرهی از حملونقل باز کند، یک دارایی راکد را فعال سازد، به رونق گردشگری کمک کند، فضای شهری را ارتقا دهد یا زمینه ایجاد فرصتهای جدید اقتصادی و شغلی را فراهم آورد.
آینده شهرهایی همچون اصفهان تنها در گرو ساخت پروژههای جدید نیست؛ آینده زمانی ساخته میشود که مدیریت شهری بتواند میان سرمایه، تخصص، اعتماد و نیازهای واقعی مردم پیوند برقرار کند. پیوندی که اگر بهدرستی شکل گیرد، میتواند پروژههای بزرگ را از مرحله ایده و نقشه خارج کند و آنها را به بخشی ملموس از زندگی روزمره شهروندان تبدیل سازد؛ مسیری که اصفهان با اتکا به ظرفیتهای کمنظیر خود، توانایی تبدیل شدن به یکی از نمونههای موفق سرمایهگذاری و مشارکت شهری در کشور را دارد.
نظر شما