به گزاش خبرگزاری ایمنا از کرمان، حسین حاتمینژاد در پیشنشست دوم همایش ملی «حکمرانی خردمندانه توسعه پایدار شهری»، با اشاره به رویکردهای جدید برنامهریزی شهری در جهان، اظهار کرد: محلهمحوری و جامعهمحوری از مهمترین الزامات مدیریت نوین شهری است.
وی افزود: جدیدترین رویکرد برنامهریزی شهری در جهان، حرکت به سمت محلمحوری و برنامهریزی مبتنی بر جامعه است که مدیریت محلهمحور را تقویت میکند و میتواند مدیریت شهری را از حکمرانی به سمت حکمروایی سوق دهد.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با بیان اینکه در بسیاری از ساختارهای مدیریتی، تصمیمات به صورت متمرکز و از بالا به پایین اتخاذ میشوند، گفت: حکمروایی شهری زمانی شکل میگیرد که دولت، مردم و نهادهای اجتماعی در کنار یکدیگر در فرآیند اداره شهر نقش داشته باشند.
وی سازمانهای مردمنهاد، نهادهای محلمحور، گروههای داوطلب و تشکلهای اجتماعی را از اجزای مهم حکمروایی شهری دانست و تصریح کرد: این نهادها میتوانند به عنوان واسطه و ضربهگیر میان جامعه و ساختار حاکمیت عمل کنند و زمینه مشارکت واقعی شهروندان در اداره شهر را فراهم سازند.
ضرورت بازگشت گفتوگو به مدیریت شهری
حاتمینژاد با اشاره به سابقه تاریخی شهرنشینی و اهمیت فضاهای عمومی برای تعامل میان مردم و حاکمیت، بیان کرد: در گذشته فضاهایی مانند آگورا محل گفتوگو و تعامل اجتماعی بودند، اما در بسیاری از نظامهای مدیریتی، به مرور زمان این فضاهای گفتوگو کمرنگ شدهاند.
وی ادامه داد: امروز نیز باید متناسب با تحولات فناوری، شبکههای ارتباطی، شهر هوشمند و شهر اطلاعاتی، امکان ارتباط و گفتوگوی واقعی میان شهروندان و مدیریت شهری فراهم شود.
این استاد دانشگاه با اشاره به گسترش فناوریهای نوین و هوش مصنوعی در مدیریت شهرها، هشدار داد: هوشمندسازی نباید به معنای حذف انسان از فرآیند تصمیمگیری باشد؛ چرا که خرد و اندیشه انسانی همچنان باید در مرکز تصمیمات شهری قرار داشته باشد.
وی افزود: اگر تصمیمگیری صرفاً به دست ساختارهای فناورانه و هوش مصنوعی سپرده شود و نقش انسان و خرد انسانی نادیده گرفته شود، ممکن است پیامدهایی ایجاد شود که کنترل آنها دشوار باشد.
برنامهریزی شهری به جای برنامهروزی شهری
حاتمینژاد یکی از مشکلات اساسی مدیریت شهری در ایران را فقدان نگاه بلندمدت و راهبردی دانست و گفت: ما در ایران به جای برنامهریزی شهری، گاهی گرفتار برنامهروزی شهری هستیم؛ یعنی هر مدیری در دوره مسئولیت خود بیشتر به دنبال حفظ شرایط موجود و اداره امور روزمره است و آینده شهر کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
وی با تأکید بر ضرورت تدوین راهبرد توسعه شهری، افزود: اگر شهرها دارای راهبرد توسعه شهری باشند، میتوانند برای آینده خود هدفگذاری کنند و به سمت شکوفایی شهری حرکت کنند.
این استاد دانشگاه با اشاره به مفهوم شکوفایی شهری در ادبیات جدید برنامهریزی شهری، اضافه کرد: پنج محور مهم شکوفای شهری، شامل برابری فرصتها و شمول اجتماعی، کیفیت زندگی، زیرساختها، بهرهوری و پایداری زیستمحیطی است.
هشدار درباره کاهش کیفیت زندگی و پایداری زیستمحیطی
حاتمینژاد با اشاره به مفهوم کیفیت زندگی، اظهار کرد: کیفیت زندگی زمانی محقق میشود که شهروندان امکان برخورداری از امکانات، خدمات، آموزش، درمان و سایر نیازهای اساسی زندگی را داشته باشند.
وی با بیان اینکه مسائل اقتصادی تأثیر مستقیمی بر کیفیت زندگی شهروندان دارد، ادامه داد: توسعه پایدار بدون توجه به اقتصاد و تولید امکانپذیر نیست و اقتصاد شهری باید به سمت فعالیتهای مولد و پایدار حرکت کند.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران همچنین پایداری زیستمحیطی را یکی دیگر از ارکان اصلی توسعه پایدار شهری دانست و گفت: کاهش منابع آب، خشکشدن رودخانهها و پیامدهای تغییرات اقلیمی، ضرورت توجه جدی به پایداری زیستمحیطی را نشان میدهد.
وی تأکید کرد: شهرها نمیتوانند نسبت به ظرفیتهای طبیعی و زیستمحیطی خود بیتفاوت باشند و توسعه شهری باید با حفظ منابع و ظرفیتهای محیطی همراه باشد.
درآمد پایدار شهری از مسیر تولید میگذرد
حاتمینژاد با انتقاد از برخی شیوههای تأمین درآمد در مدیریت شهری، اظهار کرد: درآمد پایدار شهری باید بر پایه توسعه و تولید شکل بگیرد، نه بر درآمدهایی که از فعالیتهای غیرمولد، تراکمفروشی و تغییر کاربری حاصل میشود.
وی افزود: اقتصادی که صرفاً بر فعالیتهای سوداگرانه و غیرمولد استوار باشد، نمیتواند مبنای توسعه پایدار شهر قرار گیرد و مدیریت شهری باید به سمت منابع درآمدی سالم، پایدار و مبتنی بر تولید حرکت کند.
این استاد دانشگاه همچنین بر ضرورت پاسخگویی، شفافیت و سلامت مالی در مدیریت شهری تأکید کرد و گفت: مدیریت شهری باید به مردم پاسخگو باشد و شهروندان باید بدانند منابع و درآمدهای شهر چگونه هزینه میشود.
وی با اشاره به ضرورت اخلاق حرفهای در مدیریت شهری، خاطرنشان کرد: مدیران و کارکنان دستگاههای مختلف باید خود را خدمتگزار جامعه بدانند و سلامت و پاکدستی را به عنوان یک اصل اساسی در مدیریت عمومی مورد توجه قرار دهند.
حاشیهنشینی؛ نتیجه نابرابری در شهر
حاتمینژاد بخش دیگری از سخنان خود را به مسئله فقر شهری و سکونتگاههای غیررسمی اختصاص داد و گفت: بیش از آنکه صرفاً درباره فقر نسبی صحبت کنیم، باید نسبت به فقر مطلق و پیامدهای آن در شهرها حساس باشیم.
وی با اشاره به اینکه توسعه شهری بدون عدالت اجتماعی میتواند به گسترش سکونتگاههای غیررسمی منجر شود، افزود: بسیاری از حاشیهنشینان، مهاجرانی هستند که با امید دستیابی به زندگی بهتر از روستاها و مناطق کمبرخوردار به شهرها میآیند، اما به دلیل پایین بودن درآمد، نداشتن شغل مناسب و محدودیتهای اقتصادی، امکان ورود آنها به اقتصاد رسمی شهر فراهم نمیشود.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران با اشاره به تجربههای میدانی خود در تهران و دیگر شهرهای کشور، نسبت به پیامدهای فقر شدید شهری و شکلگیری اشکال مختلف سکونت غیررسمی هشدار داد و گفت: مسئله مسکن و اسکان اقشار کمبرخوردار باید در مرکز سیاستگذاری شهری قرار گیرد.
بازآفرینی شهری نباید نسخهای یکسان برای همه شهرها باشد
وی با اشاره به سیاستهای بازآفرینی شهری، با تأکید بر ضرورت توجه به ویژگیهای بومی و اجتماعی هر شهر، گفت: نمیتوان یک مدل برنامهریزی یا بازآفرینی را بدون توجه به زمینه تاریخی، فرهنگی و اجتماعی آن، از یک کشور یا شهر به شهر دیگر منتقل و اجرا کرد.
حاتمینژاد ادامه داد: برنامههای بازآفرینی باید متناسب با شرایط هر شهر طراحی شوند و پیش از اجرای آنها، آثار و پیامدهای احتمالی برای ساکنان محلات به طور شفاف توضیح داده شود.
وی هشدار داد: اگر اجرای طرحهای بهسازی و نوسازی در بافتهای فرسوده بدون توجه به ساکنان اصلی انجام شود، ممکن است به خروج و جابهجایی آنها از محله منجر شود؛ بنابراین حفظ سکونت و منافع ساکنان اصلی باید یکی از اصول اساسی بازآفرینی شهری باشد.
رفسنجان میتواند شهری زیستپذیر و هوشمند باشد
این استاد دانشگاه در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به ظرفیتهای شهر رفسنجان اظهار کرد: رفسنجان ظرفیت آن را دارد که به شهری زیستپذیر، هوشمند و شاد تبدیل شود، اما تحقق این هدف نیازمند برنامهریزی بلندمدت، مشارکت شهروندان، استفاده از فناوریهای نوین و توجه همزمان به ابعاد اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی توسعه است.
وی تأکید کرد: اگر مدیریت شهری به سمت حکمروایی، مشارکت مردم، پاسخگویی و برنامهریزی راهبردی حرکت کند، میتوان برای آینده شهرها چشماندازی متفاوت ترسیم کرد.
حاتمینژاد در پایان با تأکید بر ضرورت پیوند میان دانش دانشگاهی و مدیریت شهری، گفت: برنامههای توسعه شهری زمانی موفق خواهند بود که بر اساس شناخت واقعی از شهر، ظرفیتهای بومی، نیازهای مردم و تجربههای جهانی طراحی و اجرا شوند.
نظر شما