به گزارش خبرگزاری ایمنا، بسیاری از بیماریهای تنفسی دوران کودکی با نشانههایی آغاز میشوند که برای خانوادهها آشناست؛ آبریزش بینی، سرفه و گاهی احساس ناخوشی عمومی، علائمی هستند که با سرماخوردگی یا عفونتهای ویروسی ساده ارتباط داده میشوند. همین شباهت میتواند باعث شود برخی بیماریها در روزهای ابتدایی کمتر مورد توجه قرار گیرند و خانواده تصور کند کودک با یک بیماری گذرا مواجه است که بهتدریج برطرف خواهد شد.
سیاهسرفه یکی از بیماریهایی است که روند آن میتواند چنین تصوری را ایجاد کند. بیماری ممکن است در ابتدا با شدت پایین آغاز شود، اما الگوی سرفهها به مرور تغییر کند و از یک سرفه معمولی به حملاتی طولانی و متوالی برسد. این تغییر تدریجی اهمیت توجه به روند بیماری را نشان میدهد، زیرا تنها نوع یک علامت مهم نیست، بلکه مدت ماندگاری و چگونگی تغییر آن نیز میتواند اطلاعات مهمی درباره وضعیت کودک در اختیار خانواده و پزشک قرار دهد.
در مراحل شدیدتر، سرفههای مکرر میتوانند فعالیتهای عادی کودک را تحت تأثیر قرار دهند. فاصله کوتاه میان حملات سرفه ممکن است فرصت کافی برای تنفس ایجاد نکند و در نتیجه کودک هنگام غذا خوردن، نوشیدن یا حتی خواب با دشواری بیشتری مواجه شود. برای شیرخواران نیز این شرایط اهمیت بیشتری دارد، زیرا فعالیتهایی مانند مکیدن شیر میتواند با تحریک حملات سرفه همراه شود و روند تغذیه را تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، طولانی بودن دوره بیماری یکی از ویژگیهایی است که سیاهسرفه را از بسیاری از عفونتهای تنفسی معمول متمایز میکند. سرفهها ممکن است پس از فروکش کردن مرحله شدید نیز برای مدتی ادامه داشته باشند و به تدریج کاهش پیدا کنند، بنابراین شناخت روند بیماری و توجه به تغییر الگوی علائم، بهویژه در کودکانی که سرفه آنها به جای بهبود، شدیدتر و طولانیتر میشود، اهمیت قابل توجهی دارد.
از یک سرفه معمولی تا حملات نفسگیر؛ سیاهسرفه چگونه شدت میگیرد؟
سید ناصرالدین مصطفوی، فوق تخصص بیماریهای عفونی کودکان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه بیماری سیاهسرفه که با عنوان سرفه صدروزه نیز شناخته میشود، در مراحل اولیه شباهت زیادی به سایر عفونتهای ویروسی دستگاه تنفسی دارد و به همین دلیل ممکن است تشخیص آن با تأخیر انجام شود، اظهار کرد: به طور معمول در یکی دو هفته نخست بیماری، کودک دچار آبریزش بینی و سرفه میشود، اما شدت سرفهها در ابتدا زیاد نیست.
وی با بیان اینکه یکی از نکاتی که میتواند در این مرحله مورد توجه قرار گیرد، طولانی شدن آبریزش بینی است، افزود: در عفونتهای ویروسی آبریزش بینی پس از سه تا چهار روز رو به بهبود میرود، در حالی که در سیاهسرفه ممکن است یک تا دو هفته ادامه داشته باشد، به تدریج سرفهها بیشتر و شدیدتر میشوند و وارد مرحلهای میشویم که حملات سرفه به صورت پشت سر هم اتفاق میافتد و بیمار فرصت بسیار کمی برای نفس کشیدن بین سرفهها پیدا میکند.
فوق تخصص بیماریهای عفونی کودکان با بیان اینکه در این مرحله، کودک ممکن است به دلیل شدت و تداوم سرفهها دچار قرمزی و برافروختگی شدید صورت و حتی کبودی شود، تصریح کرد: علت نامگذاری بیماری به عنوان سیاهسرفه نیز تا حدی به همین تغییر رنگ صورت مربوط است و کودک ممکن است احساس خفگی داشته باشد، از چشمهایش اشک جاری شود و حملات سرفه به گونهای باشد که به راحتی متوقف نشود.
حملات سرفه در سیاهسرفه میتواند با فعالیتهای مختلف تشدید شود
مصطفوی ادامه داد: شدت این حملات گاهی به حدی است که پس از سرفههای مکرر، استفراغ نیز اتفاق میافتد و در برخی موارد، کودک تلاش میکند پس از یک دوره سرفه شدید دوباره نفس عمیقی بکشد و این دم عمیق صدایی ایجاد میکند که در منابع انگلیسی به آن «هوپ» گفته میشود و این صدای مشخص به طور معمول در فاصله میان حملات سرفه ایجاد میشود.
وی با بیان اینکه حملات سرفه در سیاهسرفه میتواند با فعالیتهای مختلف تشدید شود، گفت: غذا خوردن و نوشیدن آب ممکن است باعث تحریک سرفه شود و در شیرخواران حتی مکیدن شیر نیز میتواند حمله سرفه را ایجاد یا تشدید کند. این وضعیت در هنگام خواب نیز آزاردهندهتر است و کودک ممکن است احساس خفگی پیدا کند، زیرا در فاصله میان سرفههای متوالی نمیتواند به اندازه کافی نفس بکشد.
فوق تخصص بیماریهای عفونی کودکان اضافه کرد: مرحله شدید بیماری میتواند یک تا دو ماه ادامه داشته باشد و پس از آن، اگر بیماری دچار عارضه جدی نشده باشد، سرفهها به تدریج طی چند ماه کاهش پیدا میکنند و بیمار بهبود مییابد، بنابراین سیاهسرفه بیماری بسیار آزاردهنده است که دوره آن میتواند طولانی باشد و نباید فقط به دلیل شباهت علائم اولیه آن با سرماخوردگی یا سایر عفونتهای تنفسی، نادیده گرفته شود.
سیاهسرفه میتواند با علائمی آغاز شود که تفاوت چندانی با بسیاری از عفونتهای تنفسی شایع ندارند، اما مسیر بیماری در ادامه تغییر میکند و شدت و تداوم سرفهها به نشانهای مهم تبدیل میشود. همین روند تدریجی باعث میشود توجه به سیر علائم، در کنار خود علائم، اهمیت داشته باشد و طولانی شدن وضعیت کودک بدون روند مشخص بهبود، با بیتوجهی روبهرو نشود.
حملات شدید سرفه تنها باعث ناراحتی کودک نمیشوند، بلکه میتوانند بخشهایی از زندگی روزمره او را نیز مختل کنند. دشوار شدن تنفس در فاصله میان سرفهها، اختلال در خواب و تحریک سرفه هنگام خوردن و نوشیدن، شرایطی ایجاد میکند که برای کودک و خانواده فرساینده است. در شیرخواران نیز تأثیر این حملات بر تغذیه اهمیت بیشتری پیدا میکند و نیازمند توجه دقیقتر به وضعیت کودک است.
یکی دیگر از نکات قابل توجه، طولانی بودن روند بیماری است. حتی پس از عبور از مرحله شدید، ممکن است سرفهها برای مدتی ادامه داشته باشند و بهتدریج کاهش پیدا کنند. همین ویژگی نشان میدهد که پایان حملات شدید به معنای بازگشت فوری کودک به شرایط عادی نیست و روند بهبودی میتواند زمانبر باشد.
آگاهی خانوادهها از الگوی پیشرفت سیاهسرفه میتواند به تشخیص زودتر علائم غیرمعمول کمک کند. هرچه سرفهها طولانیتر، شدیدتر و متفاوتتر از یک عفونت تنفسی معمولی شوند، اهمیت ارزیابی پزشکی بیشتر میشود. شناخت این نشانهها به خانواده کمک میکند تغییرات وضعیت کودک را جدیتر دنبال کند و در صورت مشاهده علائم نگرانکننده، مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازد.
نظر شما