به گزارش خبرگزاری ایمنا، زحل بار دیگر دانشمندان را با یکی از عجیبترین پدیدههای جوی منظومه شمسی شگفتزده کرده است. گروهی از اخترشناسان موفق به شناسایی یک الگوی هندسی ۱۰ ضلعی یا «دهضلعی» در نزدیکی قطب جنوب این سیاره شدهاند؛ ساختاری که به ششضلعی مشهور قطب شمال زحل شباهت دارد و یافته آن در نشریه Science Advances منتشر شده است.
این ساختار برخلاف ظاهر منظمش، یک جسم جامد نیست، بلکه الگویی در ابرهای جو زحل است. هر ضلع آن حدود ۱۶ هزار و ۸۰۰ کیلومتر طول دارد؛ یعنی چند هزار کیلومتر بیشتر از قطر زمین.
در نزدیکی این ساختار، جریان جوی بسیار قدرتمندی با سرعت حدود ۱۱۶ متر بر ثانیه، معادل نزدیک به ۲۶۰ مایل بر ساعت، جریان دارد. برای مقایسه، سرعت باد در طوفانهای دریایی رده پنج زمین از حدود ۱۵۷ مایل بر ساعت آغاز میشود. با این حال، خود الگوی دهضلعی با سرعت بسیار کمتری، حدود ۲.۵ متر بر ثانیه، جابهجا میشود.
نخستین نشانهها از طریق رصدهای زمینی، از جمله مشاهدات برخی اخترشناسان آماتور، به دست آمد. بررسی تصاویر تلسکوپ فضایی هابل نشان داد این الگو دستکم در تصاویر سال ۲۰۲۳ قابل ردیابی بوده و تا سال ۲۰۲۵، ۱۰ رأس آن به شکل واضحتری نمایان شده است.
دانشمندان دههها بهدنبال یافتن ساختاری مشابه ششضلعی معروف قطب شمال زحل در نیمکره جنوبی بودند، اما شرایط مشاهده این بخش از سیاره و شیب محور زحل، بررسی آن را دشوار کرده بود.
یکی از فرضیههای اصلی این است که این اشکال حاصل امواج عظیم جوی هستند که توسط جریانهای جتی قدرتمند در جو زحل محصور میشوند. سرعت چرخش بالای زحل، شدت بادها و تغییرات جریانهای جوی نیز میتوانند در شکلگیری این هندسه نقش داشته باشند.
بر اساس یکی از مدلهای پیشنهادی، جریانی که چندین بار به دور سیاره میپیچد، میتواند الگوهای چندضلعی ایجاد کند؛ همانطور که یک جریان با آرایش ششگانه میتواند به شکل ششضلعی و آرایشی دهگانه به شکل دهضلعی دیده شود.
با وجود این، پرسشهای مهمی همچنان بیپاسخ مانده است؛ از جمله اینکه این ساختار تا چه عمقی از جو امتداد دارد، چه مدت باقی خواهد ماند و آیا شکلگیری آن با فصلهای زحل ارتباط دارد یا خیر. پژوهشگران قصد دارند با ادامه رصد توسط هابل و جیمز وب و استفاده از مدلهای پیشرفته جوی، راز این دهضلعی غولپیکر را بررسی کنند.
نظر شما