به گزارش خبرگزاری ایمنا، بارشهای شدید و ناگهانی، اگرچه میتوانند شهرها را با آبگرفتگی و اختلال در تردد روبهرو کنند، اما همین روانابها در صورت مدیریت صحیح میتوانند به منبعی برای تأمین بخشی از نیازهای شهری تبدیل شوند؛ بهویژه در شرایطی که تداوم خشکسالی و محدودیت منابع آبی، شهرها را به سمت بازنگری در شیوه مدیریت آب سوق داده است.
با توجه به احتمال وقوع بارشهای قابلتوجه در بعضی مناطق در فصل پیشرو و مطرح شدن اثرگذاری الگوهای اقلیمی همچون النینو بر تغییر الگوی بارش در برخی نقاط جهان، آمادگی شهرها برای مدیریت روانابها اهمیت بیشتری پیدا میکند، البته شدت و پراکندگی بارش در ایران به عوامل متعددی وابسته است و نمیتوان هر بارش سنگینی را به طور مستقیم به النینو نسبت داد.
در شهرهای امروز، بخش زیادی از سطح زمین با آسفالت، بتن و مصالح نفوذناپذیر پوشیده شده است، در نتیجه آب باران بهجای نفوذ طبیعی در خاک، به سرعت وارد معابر و شبکههای دفع آبهای سطحی میشود. این مسئله از یک سو خطر آبگرفتگی را افزایش میدهد و از سوی دیگر فرصت تغذیه منابع زیرزمینی و ذخیره آب را از شهر میگیرد.
مدیریت شهری میتواند این روند را تغییر دهد؛ جمعآوری آب از پشتبام ساختمانها، ایجاد مخازن ذخیره، استفاده از کفپوشهای نفوذپذیر، احداث باغهای بارانی، توسعه آبراهههای سبز و هدایت بخشی از روانآبها به فضاهای نفوذپذیر از جمله اقداماتی است که میتواند بارش را از یک تهدید به یک فرصت تبدیل کند.
پارکها؛ مخازن طبیعی شهر
پارکها و فضاهای سبز شهری میتوانند بیش از محلی برای تفریح شهروندان باشند و در مدیریت آب باران نیز نقش ایفا کنند. طراحی حوضچههای تأخیر، باغهای بارانی و مسیرهای نفوذ آب در این فضاها، امکان ذخیره موقت روانآب و نفوذ تدریجی آن به زمین را فراهم میکند.
این رویکرد که در ادبیات برنامهریزی شهری با مفهوم «شهر اسفنجی» شناخته میشود، به دنبال آن است که شهر به جای دفع سریع آب، بخشی از بارش را جذب، ذخیره و دوباره استفاده کند.
آب باران برای آبیاری فضای سبز
یکی از کاربردهای مهم آب باران جمعآوریشده، استفاده برای آبیاری فضای سبز، شستوشوی معابر و برخی مصارف خدمات شهری است، البته استفاده از این آب باید متناسب با کیفیت آن و پس از تصفیه موردنیاز انجام شود و نباید آب جمعآوریشده از منابع آلوده، بدون تصفیه وارد چرخه مصرف شود.
از سوی دیگر، توسعه فضای سبز کمآببر و استفاده از گونههای متناسب با اقلیم هر شهر میتواند در کنار جمعآوری آب باران، مصرف آب شهری را نیز کاهش دهد.
تغییر نگاه در طراحی شهر
مدیریت آب باران زمانی مؤثر خواهد بود که از یک اقدام موردی به بخشی از فرایند طراحی و توسعه شهری تبدیل شود. ساختمانهای جدید، مجتمعهای بزرگ، پارکینگها، بوستانها و پروژههای عمرانی میتوانند از ابتدا با سامانههای جمعآوری و ذخیره روانآب طراحی شوند.
در این میان، شهرداریها میتوانند با تدوین ضوابط مناسب، توسعه زیرساختهای نفوذپذیر و اجرای طرحهای پایلوت در محلهها، زمینه استفاده دوباره از آب باران را فراهم کنند.
شهر آینده شهری است که بارش را مدیریت و رواناب را ذخیره میکند و بخشی از آن را دوباره به چرخه مصرف یا طبیعت بازمیگرداند. چنین رویکردی میتواند همزمان خطر آبگرفتگی را کاهش دهد، فشار بر منابع آب را کم کند و تابآوری شهرها را در برابر بارشهای شدید افزایش دهد.
نظر شما