به گزارش خبرگزاری ایمنا از مازندران، لاریجان تنها یک بخش در مسیر جاده هراز نیست؛ سرزمینی است گسترده در دامنه دماوند که مجموعهای از ظرفیتهای طبیعی، تاریخی، فرهنگی، کشاورزی و گردشگری را در خود جای داده است. منطقهای با نزدیک به ۹۰ روستا و ۴۰ دهیاری که میتواند یکی از قطبهای مهم گردشگری و اقتصاد روستایی مازندران باشد، اما همزمان با چالشهایی مواجه است که بخشی از ظرفیتهای آن را بلااستفاده گذاشته و در سالهای گذشته به کاهش جمعیت و مهاجرت روستایی منجر شده است.
لاریجان در نقطهای قرار گرفته که مسیر عبور میلیونها مسافر از جاده هراز، آن را به یکی از دروازههای ارتباطی مازندران تبدیل کرده است. از یک سو قله دماوند بهعنوان نماد طبیعی ایران، از سوی دیگر روستاهای تاریخی و مناطق گردشگری، آبگرم و طبیعت کوهستانی، مجموعهای از داشتههایی است که میتواند اقتصاد منطقه را متحول کند.
با این حال، مسئله اساسی اینجاست که برخورداری از ظرفیت، بهتنهایی به معنای توسعهیافتگی نیست. برای تبدیل این ظرفیتها به فرصت اقتصادی، برنامهریزی، زیرساخت، سرمایهگذاری و مهمتر از همه، یک نقشه راه مشخص مورد نیاز است؛ موضوعی که به اعتقاد بخشدار لاریجان، نبود آن یکی از موانع جدی توسعه گردشگری این منطقه است.
لاریجان در جستوجوی نقشه راه گردشگری
سید محمد حسنی، بخشدار لاریجان از آمل، در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به ظرفیتهای گسترده این بخش، یکی از مهمترین نیازهای منطقه را تدوین «طرح جامع گردشگری لاریجان» بیان میکند و میگوید: اگر چنین طرحی تدوین شود، ظرفیت گردشگری هر روستا بهصورت جداگانه شناسایی و برای آن برنامه مشخصی تعریف خواهد شد؛ اتفاقی که میتواند مسیر ورود سرمایهگذاران را نیز روشنتر کند.
حسنی میافزاید: سرمایهگذار زمانی میتواند وارد یک منطقه شود که بداند چه ظرفیتی در اختیار دارد و چه طرحی برای آن منطقه تعریف شده است. در صورت مشخص بودن طرحهای گردشگری، سرمایهگذاران نیز به جای طی کردن مسیرهای نامشخص، میتوانند بر اساس ظرفیت هر روستا برای سرمایهگذاری اقدام کنند.
این نگاه در شرایطی مطرح میشود که بسیاری از روستاهای لاریجان از جاذبههایی برخوردارند که هنوز به شکل مناسب معرفی یا بهرهبرداری نشدهاند؛ جاذبههایی که در صورت برنامهریزی میتوانند گردشگری را از یک فعالیت فصلی به یک فعالیت اقتصادی پایدار تبدیل کنند.
وقتی روستاهای پرجمعیت، خلوت شدند
یکی از جدیترین نگرانیها در لاریجان، کاهش جمعیت روستاهاست؛ مسئلهای که بخشدار لاریجان آن را نتیجه مستقیم ضعف زیرساختها و فراهم نبودن فرصتهای اقتصادی کافی میداند.
بخشدار لاریجان با اشاره به وضعیت جمعیتی برخی روستاهای منطقه میگوید: روستاهایی وجود دارند که در سالهای پیش از انقلاب و سالهای ابتدایی انقلاب صدها دانشآموز داشتند، اما امروز با کاهش شدید جمعیت مواجه شدهاند.
این تغییر تنها یک عدد آماری نیست؛ پشت آن، داستان روستاهایی قرار دارد که زمانی مدرسههای شلوغ، فعالیت کشاورزی و زندگی اجتماعی پررونق داشتند، اما به مرور بخشی از جمعیت خود را از دست دادهاند.
مهاجرت روستاییان به شهر آمل، به اعتقاد مسئولان محلی، تنها ناشی از تمایل مردم به زندگی شهری نیست، بلکه بخشی از آن به نبود امکانات، فرصتهای شغلی و زیرساختهای مورد نیاز برای ماندگاری در روستا باز میگردد.
از همین رو توسعه گردشگری و تقویت کشاورزی میتواند علاوه بر ایجاد درآمد، نقش مهمی در جلوگیری از ادامه این روند داشته باشد.
کشاورزی؛ ظرفیتی که نیازمند احیاست
لاریجان تنها به گردشگری متکی نیست. کشاورزی نیز یکی از ظرفیتهای اقتصادی این بخش محسوب میشود، اما این ظرفیت نیز در سالهای گذشته با مشکلاتی مواجه بوده است.
حسنی تاکید میکند: باید از ظرفیتهای موجود در حوزه کشاورزی، متناسب با شرایط منطقه استفاده شود. حمایت از کشاورزان، افزایش صرفه اقتصادی تولید و ایجاد زنجیره ارزش میتواند کشاورزی را دوباره به یکی از پایههای اقتصاد روستاهای لاریجان تبدیل کند.
اگر تولیدکننده روستایی بتواند از محل فعالیت خود درآمد پایدار داشته باشد، انگیزه ماندگاری در روستا افزایش پیدا میکند و به دنبال آن، مدرسه، خدمات، کسبوکارهای محلی و سایر فعالیتهای اقتصادی نیز امکان رونق بیشتری خواهند داشت.
آبگرم؛ نمونهای از تغییر یک چهره گردشگری
یکی از نمونههایی که حسنی به آن اشاره میکند، منطقه آبگرم است؛ منطقهای که سالها در انتظار ساماندهی و توسعه قرار داشت.
بخشدار لاریجان یادآور میشود: طی سالهای اخیر اقدامات عمرانی در این منطقه انجام شده و چهره آبگرم نسبت به گذشته تغییر کرده است؛ آبگرم میتواند نمونهای از این واقعیت باشد که اگر ظرفیتهای محلی با برنامهریزی و زیرساخت مناسب همراه شوند، امکان تبدیل یک منطقه روستایی به مقصد گردشگری وجود دارد.
اما مسئله فقط اجرای چند پروژه عمرانی نیست؛ آنچه میتواند چنین مناطقی را به مقصد پایدار گردشگری تبدیل کند، مجموعهای از اقدامات شامل ساماندهی، خدماترسانی، تبلیغات، سرمایهگذاری، ایجاد اقامتگاه و تعریف فعالیتهای اقتصادی مرتبط با گردشگری است.
گازرسانی؛ زیرساختی برای ماندگاری جمعیت
در کنار گردشگری، توسعه زیرساختهای خدماتی نیز یکی از محورهای مورد توجه در لاریجان است.
حسنی از پیشرفت عملیات گازرسانی در روستاهای این بخش خبر میدهد و میگوید: بخش قابل توجهی از عملیات انجام شده و در برخی روستاها کار در مراحل پایانی قرار دارد؛ در بخش امیری نیز عملیات اجرای خطوط اصلی گاز در روستاها در حال انجام است و پس از انجام تستهای لازم، روند نصب علمک و گازرسانی به خانوارها دنبال خواهد شد.
گاز، آب، راه، برق و سایر خدمات عمومی شاید در نگاه نخست پروژههای عمرانی معمولی به نظر برسند، اما برای روستاهای کوهستانی، همین زیرساختها یکی از مهمترین عوامل ماندگاری جمعیت محسوب میشوند.
آب؛ مسئلهای که با افزایش جمعیت خود را نشان میدهد
در حوزه آب آشامیدنی نیز طی سالهای گذشته برخی روستاهای لاریجان با مشکلاتی مواجه بودهاند.
حسنی میافزاید: بخشی از این مشکلات با پیگیریهای انجامشده برطرف شده و روند اصلاح و توسعه شبکه آب ادامه دارد؛ با این حال، یک مسئله دیگر نیز وجود دارد؛ افزایش جمعیت در روزهای پایانی هفته و حضور مسافران در روستاها.
لاریجان در پنجشنبهها و جمعهها با افزایش قابل توجه جمعیت شناور روبهرو میشود و همین موضوع فشار بیشتری بر منابع و شبکههای خدماتی وارد میکند. بنابراین برنامهریزی برای زیرساختها تنها نباید بر اساس جمعیت ثابت روستاها انجام شود، بلکه جمعیت شناور و گردشگران نیز باید در محاسبات توسعهای منطقه لحاظ شوند.
جغرافیای لاریجان، همزمان که یکی از مهمترین مزیتهای گردشگری آن است، در زمان بروز حوادث طبیعی به یک چالش جدی تبدیل میشود. وسعت منطقه، پراکندگی روستاها، کوهستانی بودن مسیرها و بارش برف و باران باعث میشود خدماترسانی در شرایط بحرانی با دشواری بیشتری انجام شود.
بخشدار لاریجان با اشاره به گستردگی جغرافیایی لاریجان و شرایط کوهستانی آن، تأکید میکند: برای قضاوت درباره عملکرد دستگاههای خدماترسان باید فاصله روستاها و شرایط مسیرها نیز مورد توجه قرار گیرد؛ ممکن است در پی بارش سنگین برف یا وقوع طوفان، برق یک روستا قطع شود و نیروهای خدماترسان برای رسیدن به منطقه و رفع مشکل چند ساعت در مسیر باشند.
این موضوع درباره راههای دسترسی، برق، آب و سایر خدمات نیز صدق میکند؛ جایی که یک مشکل کوچک در یک منطقه شهری ممکن است در مدت کوتاهی برطرف شود، اما در یک روستای کوهستانی لاریجان، رسیدن نیرو و تجهیزات به محل حادثه خود به یک عملیات زمانبر تبدیل میشود.
جاده هراز؛ شاهراهی که توسعه لاریجان به آن گره خورده است
نام لاریجان بدون جاده هراز کامل نمیشود. این محور تنها مسیر دسترسی به روستاهای منطقه نیست؛ یکی از مهمترین شریانهای ارتباطی تهران و مازندران است و وضعیت آن مستقیماً بر زندگی مردم محلی، گردشگری و اقتصاد منطقه تأثیر میگذارد.
حسنی تصریح میکند: با پیگیری استاندار مازندران، فرماندار آمل و حمایت نماینده مردم آمل در مجلس، اعتبارات قابل توجهی برای محور هراز، بهویژه پلهای کابلی، در نظر گرفته شده است.
وی با ابراز امیدواری خاطرنشان میکند: با تخصیص این اعتبارات، تا پایان سال شاهد اتفاقات جدیدی در مسیر اجرای پروژهها و بازگشایی بخشهایی از محور هراز باشیم.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم هر اختلال در محور هراز میتواند همزمان بر تردد مسافران، حملونقل کالا، دسترسی روستاییان و فعالیت اقتصادی منطقه اثر بگذارد.
بنابراین توسعه لاریجان تنها با ساخت یک پروژه گردشگری یا اجرای یک طرح عمرانی محقق نمیشود؛ مجموعهای از زیرساختها باید همزمان تقویت شوند.
همدلی مسئولان؛ حلقهای برای حل مشکلات
وی بر همکاری میان دستگاههای اجرایی، نمایندگان مجلس، مدیریت شهرستان، نیروهای نظامی و انتظامی و مردم تأکید میکند و میگوید: پروژههای منطقه حاصل فعالیت یک دستگاه یا یک مدیر نیست و زمانی میتوان مشکلات بزرگ لاریجان را حل کرد که مجموعه مسئولان در کنار یکدیگر حرکت کنند؛ این همدلی، خصوصا در منطقهای با وسعت زیاد، روستاهای متعدد و شرایط جغرافیایی خاص، اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چراکه بسیاری از مشکلات لاریجان در محدوده اختیارات یک دستگاه قرار ندارد و حل آنها نیازمند همکاری چند مجموعه است.
به گزارش ایمنا، به نظر میرسد مهمترین نیاز امروز لاریجان، عبور از مدیریت روزمره و حرکت به سمت یک برنامه توسعهای جامع است؛ برنامهای که در آن گردشگری، کشاورزی، زیرساخت، راه، آب، گاز، برق و سرمایهگذاری در کنار یکدیگر دیده شوند.
طرح جامع گردشگری لاریجان میتواند یکی از مهمترین حلقههای این زنجیره باشد؛ طرحی که اگر با شناسایی ظرفیت تکتک روستاها، تعریف پروژههای اقتصادی و تسهیل سرمایهگذاری همراه شود، میتواند بخشی از ظرفیتهای مغفول این منطقه را فعال کند؛ این بخش، با همه دشواریهایش، همچنان ظرفیت آن را دارد که از یک مسیر عبوری برای مسافران، به مقصدی برای گردشگری و سرمایهگذاری تبدیل شود؛ اما رسیدن به این نقطه نیازمند تصمیمی فراتر از پروژههای مقطعی و حرکت به سوی یک نقشه راه مشخص برای آینده این بخش است.
نظر شما