به گزارش خبرگزاری ایمنا از کردستان، هنرمندان هر سرزمین بخشی از تاریخ، فرهنگ و سبک زندگی خود را با دستانشان به نسلهای بعد سپردهاند، هنرهایی که شاید از دل سادهترین مواد طبیعت شکل بگیرند، اما در دستان هنرمندان به اثری فاخر تبدیل میشوند.
در کردستان تنوع فرهنگی و پیوند دیرینه مردم با طبیعت، زمینهساز شکلگیری هنرهای دستی ارزشمندی شده است که هرکدام داستانی از زندگی و فرهنگ این دیار را روایت میکنند.
ارغوانبافی یکی از همین هنرهای بومی و ریشهدار کردستان است که در آن شاخههای ارغوان، پس از برداشت و آمادهسازی، با مهارت و حوصله دستان هنرمندان در هم تنیده میشوند و شکل سبدها و محصولات متنوعی را به خود میگیرند.
این هنر پیوندی میان طبیعت و هنر دست است، شاخههایی که از دل کوهستانهای کردستان میآیند و در دستان هنرمندان به محصولاتی کاربردی و زیبا تبدیل میشوند.
میان کوچهها و خانههای کردستان هنوز هستند زنانی که بخشی از فرهنگ و هنر بومی این دیار را با دستان خود زنده نگه داشتهاند، هنرمندانی که سالهاست با صبر، عشق و پشتکار، ساقههای ساده ارغوان را به سبدها و محصولات زیبا و کاربردی تبدیل میکنند و اجازه نمیدهند هنرهای دستی و سنتی به فراموشی سپرده شود.
دستانی که ارغوان را به هنر تبدیل میکنند
گلچین غلامویسی، یکی از ارغوانبافهای شهر سنندج است که حدود ۲۰ سال از عمر خود را صرف این هنر کرده است و با وجود مشکلات و دشواریهای این مسیر، همچنان با علاقه به کار خود ادامه میدهد؛ هنری که برای او تنها یک شغل نیست، بلکه بخشی از زندگی و علاقهمندیاش محسوب میشود.
گلچین غلامویسی، هنرمند ارغوانباف کردستانی به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: حدود ۲۰ سال است که مشغول ارغوانبافی هستم و علاقه زیادی به این کار داشتم، به همین دلیل آن را ادامه دادم و هر روز سعی کردم مهارت بیشتری در این زمینه به دست بیاورم.
وی درباره نخستین تجربههای خود در زمینه ارغوانبافی میگوید: نخستین بار نزد استاد احمد ناصری رفتم و چند محصول را از ایشان یاد گرفتم، همان آموزشهای اولیه موجب شد علاقهام به این هنر بیشتر شود، اما برای یاد گرفتن مدلها و محصولات دیگر، روش متفاوتی را انتخاب کردم.
هنرمند سنندجی ادامه میدهد: یکی از محصولاتی را که دوست داشتم خودم از بازار تهیه کردم، سپس آن را باز کردم و مرحله به مرحله بررسی کردم تا ببینم چطور درست شده است، از روی همان محصول یاد گرفتم که چگونه آن را ببافم و به این ترتیب، مدلهای مختلف را به مرور زمان خودم یاد گرفتم.
وی درباره تهیه مواد اولیه این هنر نیز توضیح میدهد: ارغوانها را از کوههای روستای دیوهزناو تهیه میکنم، هر سال یک کوه را اجاره میکنم، هزینه آن را پرداخت و ارغوانها را از همان منطقه تهیه میکنم تا مواد اولیه مورد نیاز برای کارم را داشته باشم.
غلامویسی کنار تولید محصولات ارغوانی، آموزش این هنر را نیز دنبال کرده و تلاش کرده است آموختههای خود را در اختیار دیگران قرار دهد؛ اقدامی که به گفته خودش تاکنون به آموزش رایگان بیش از ۷۰۰ نفر منجر شده است.
وی میگوید: بیشتر از ۷۰۰ نفر را به صورت رایگان آموزش دادهام بهویژه در روستاها و مناطق اطراف استان کردستان، دوست دارم این هنر فراگیر شود و افراد بیشتری بتوانند با ارغوانبافی آشنا شوند و از آن استفاده کنند.
هنرمند سنندجی میافزاید: کارگاه هم دارم و در آنجا به تولید محصولات ارغوانی و آموزش این هنر مشغول هستم.
وی درباره وضعیت بازار فروش محصولات خود نیز بیان میکند: خدا را شکر بازار فروش خوب است، چون ارغوانبافی هنری سنتی و قدیمی است و مردم از محصولات آن استقبال میکنند، این محصولات هم جنبه تزئینی دارند و هم میتوان از بسیاری از آنها در زندگی روزمره استفاده کرد.
البته مسیر فعالیت در حوزه صنایع دستی همیشه بدون مشکل نیست، غلامویسی نیز از وجود مشکلاتی در این مسیر سخن میگوید، اما معتقد است علاقه و صبر میتواند به هنرمند کمک کند تا دشواریها را پشتسر بگذارد.
وی خاطرنشان میکند: مشکلات وجود دارد، اما انسان باید صبر داشته باشد و با حوصله کارش را ادامه دهد، اگر علاقه داشته باشی و صبر کنی، میتوانی این مسیر را ادامه بدهی.
غلامویسی امروز بیش از ۱۵ مدل محصول را با ارغوان تولید میکند و حتی سفارشهای اختصاصی مشتریان را نیز میپذیرد؛ او میگوید هر فردی که محصول خاصی مدنظر داشته باشد، میتواند تصویر آن را برایش ارسال کند تا بر اساس همان نمونه، محصول مورد نظر را با ارغوان آماده کند.
۴۲ رشته صنایعدستی در استان کردستان فعال است
فرزانه فرجاللهی، معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کردستان نیز به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: در حال حاضر ۴۲ رشته صنایعدستی در استان کردستان فعال است که از این تعداد، ۲۱ رشته بومی کردستان هستند.
وی میافزاید: نازککاری سنندج، زیورآلات سنتی، گلیمبافی، ارغوانبافی دیوزناو، کلاشبافی، شالبافی آرمرده، لباس محلی، چاقوسازی، ساخت سازهای سنتی و نمدمالی از جمله رشتههای بومی صنایعدستی کردستان به شمار میروند که هر کدام بخشی از فرهنگ و هویت تاریخی این استان را نمایندگی میکنند.
معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی کردستان با اشاره به ظرفیت نیروی انسانی این حوزه، ادامه میدهد: حدود ۴۰ هزار نفر در حوزه صنایعدستی استان فعالیت میکنند که این موضوع نشاندهنده ظرفیت قابل توجه کردستان در زمینه اشتغال، تولید و توسعه صنایعدستی است.
فرجاللهی درباره برنامههای این معاونت برای حمایت از فعالان صنایعدستی عنوان میکند: بیمه هنرمندان و صنعتگران، ارائه تسهیلات کمبهره و حمایتهای مالی، رفع مشکلات و پاسخگویی به درخواستهای فعالان این حوزه، آموزش و توانمندسازی، ایجاد بازارچههای دائمی و خانههای صنایعدستی در سطح استان از مهمترین برنامههای این حوزه است.
وی اضافه میکند: احیای رشتههای فراموششده یا در حال فراموشی، توسعه صادرات و ایجاد اشتغال پایدار نیز در برنامههای معاونت صنایعدستی قرار دارد و در کنار این اقدامات، راهاندازی موزه صنایعدستی نیز دنبال میشود.
نحوه حمایت از صنعتگران کردستانی
معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی کردستان درباره نحوه حمایت از صنعتگران میگوید: صدور مجوزهای صنایعدستی شامل کارت شناسایی و پروانه تولید انفرادی و کارگاهی، اعطای تسهیلات و وامهای حمایتی، ایجاد بازار فروش و عرضه مستقیم محصولات، آموزش و توانمندسازی و پیگیری مطالبات صنفی و معیشتی از جمله اقداماتی است که برای حمایت از فعالان این حوزه انجام میشود.
فرجاللهی خاطرنشان میکند: ثبت هنرمندان و صنعتگران در بانک اطلاعاتی صنایعدستی نیز اهمیت دارد و هنرمندانی که اطلاعات آنها در این سامانه ثبت شود، میتوانند از ظرفیتهای حمایتی از جمله بیمه بهرهمند شوند.
وی با اشاره به ظرفیتهای صنایعدستی کردستان تصریح میکند: تنوع رشتهها، هویت بومی و اصالت تاریخی آنها، قدمت هنرهای سنتی و ظرفیت بالای گردشگری، اشتغال و صادرات از مهمترین مزیتهای صنایع دستی استان است و رشتههایی همچون کلاشبافی، ارغوانبافی و نازککاری از شاخصترین هنرهای دستی کردستان محسوب میشوند.
معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی کردستان اضافه میکند: ضعف زیرساختها و بازار فروش، نیاز به تبلیغات و بازاریابی بیشتر، کمرنگ شدن و فراموشی بعضی رشتهها، محدودیت در سرمایه، آموزش و عرضه مستقیم محصولات، همچنین ضرورت حمایت نهادی پایدار از جمله مهمترین چالشهای پیشروی صنایعدستی استان است.
خاستگاه ارغوانبافی روستای دیوزناو در شهرستان سروآباد است
فرجاللهی درباره رشته ارغوانبافی نیز میگوید: ارغوانبافی یکی از قدیمیترین رشتههای صنایعدستی در مناطق کردنشین است و خاستگاه شناخته شده آن روستای دیوزناو در شهرستان سروآباد است که به عنوان روستای ملی ارغوانبافی نیز شناخته میشود.
وی میافزاید: این هنر با استفاده از شاخههای گیاه ارغوان که در همان منطقه میروید انجام میشود و از آن برای ساخت انواع سبد، ظروف، وسایل تزئینی و محصولات کاربردی استفاده میشود.
معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی کردستان با بیان اینکه ارغوانبافی از ظرفیتهای مهم فرهنگی و اقتصادی استان است، عنوان میکند: بومی بودن و برخورداری از هویت فرهنگی، قابلیت جذب گردشگر و امکان اشتغالزایی در مناطق محلی، از مهمترین ظرفیتهای این رشته است و از نظر هنری و محیطزیستی نیز اهمیت ویژهای دارد.
فرجاللهی ادامه میدهد: ارغوانبافی برای تداوم تولید و حضور در بازار، نیازمند احیا، آموزش و حمایت بیشتر است و محدودیت بازار فروش، کمبود زیرساختهای عرضه و ضرورت حمایت از هنرمندان از جمله موضوعاتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت جانمایی المان ارغوانبافی در ورودی روستای دیوزناو
وی با اشاره به ظرفیتهای روستای دیوزناو، خاطرنشان میکند: نبود المان مرتبط با ارغوانبافی در ورودی روستای دیوزناو یکی از موضوعاتی است که باید برای معرفی بهتر این هنر و ظرفیت گردشگری منطقه مورد توجه قرار گیرد.
معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی کردستان تأکید میکند: ارغوانبافی تنها یک رشته صنایعدستی نیست، بلکه یکی از نمادهای فرهنگی کردستان و در عین حال ظرفیتی اقتصادی برای ایجاد اشتغال، جذب گردشگر و توسعه فعالیتهای صنایعدستی در مناطق روستایی استان به شمار میرود.
فرجاللهی عنوان میکند: ارغوانبافی در روستای دیوزناو از جلوههای ارزشمند صنایعدستی منطقه جهانی هورامان است که نقش مهمی در توسعه اشتغال، رونق گردشگری فرهنگی و صیانت از میراث ناملموس دارد.
پیگیری مطالبات فعالان صنایعدستی کردستان در دستور کار است
پویا طالبنیا، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کردستان نیز خبرنگار به ایمنا میگوید: حمایت از هنرمندان و صنعتگران و رفع مشکلات و پاسخگویی به مطالبات فعالان صنایعدستی استان در اولویت برنامههای این ادارهکل قرار دارد.
وی میافزاید: جاذبههای طبیعی و تاریخی استان در کنار هنرهای دستی صنعتگران، از مهمترین ظرفیتهای فرهنگی کردستان بهشمار میرود و خاطرهای ماندگار از سفر به این استان برای گردشگران رقم میزند.
مدیرکل میراث فرهنگی کردستان عنوان میکند: این ادارهکل حمایت از صنعتگران و هنرمندان صنایعدستی و آسان شدن کارهای مربوط به این حوزه را در اولویت قرار داده است و با تمام توان از فعالان این بخش پشتیبانی خواهد کرد.
طالبنیا با تاکید بر ضرورت توجه به مطالبات هنرمندان و صنعتگران، ابراز امیدواری میکند که با شناسایی و رفع مشکلات موجود، برنامهریزی مناسب و بهرهگیری از ظرفیتهای حمایتی، زمینه رشد و توسعه بیشتر تولید و عرضه صنایعدستی در استان فراهم شود.
وی خاطرنشان میکند: معرفی ظرفیتها، حمایتهای لازم و پاسخگویی به نیازهای هنرمندان نقش مهمی در توسعه صنایعدستی و تقویت جایگاه این هنر-صنعت در استان خواهد داشت.
ارغوانبافی بخشی از میراث فرهنگی و هنری مردم کردستان بوده که حفظ آن نیازمند حمایت از هنرمندان، آموزش نسلهای جدید و فراهم کردن زمینه مناسب برای رونق بازار محصولات آن است، در این میان، هنرمندانی که سالها با عشق و صبر پای این هنر ایستادهاند، نقش مهمی در زندهنگهداشتن و انتقال این میراث به نسلهای آینده دارند.
به گزارش ایمنا، سال ۱۳۹۹ روستای دیوزناو بەعنوان روستای ملی ارغوانبافی ثبت ملی شد.
نظر شما