به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بسیاری از شهرهای جهان در پاسخ به تغییر الگوهای زندگی، افزایش تقاضا برای تفریح و خدمات خارج از ساعات اداری و ضرورت تنوعبخشی به منابع درآمدی، بیش از گذشته به اقتصاد شبانه روی آوردهاند. فعالیتهای شبانه با فعالکردن فضاهای کماستفاده، ایجاد فرصتهای شغلی، حمایت از کسبوکارهای محلی و افزایش هزینهکرد گردشگران، میتوانند به ابزاری برای تقویت رقابتپذیری و بازآفرینی شهری تبدیل شوند. شهرهای ۲۴ ساعته اقتصاد شبانه را نهتنها حوزهای تفریحی، بلکه بخشی از راهبرد توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی خود میدانند.
اقتصاد شبانه مجموعهای از فعالیتهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است که از ساعات پایانی روز تا نیمهشب یا حتی ساعات ابتدایی صبح در شهر جریان دارد. رستورانها، کافهها، بازارهای شبانه، مراکز فرهنگی، سالنهای نمایش، گالریها، فضاهای اجرای موسیقی، تورهای گردشگری شبانه و بعضی خدمات خردهفروشی، مهمترین عناصر این اقتصاد را تشکیل میدهند. این فعالیتها میتوانند فضاهای شهری را از حالت سکون و کمتحرکی خارج و به محیطهایی پویا، جذاب و چندمنظوره تبدیل کنند.
تقویت اقتصاد شبانه، فرصتهای اقتصادی متنوعی برای شهروندان ایجاد میکند. کسبوکارهای کوچک و محلی میتوانند با فعالیت در ساعات طولانیتر، مشتریان بیشتری جذب کنند و درآمد خود را افزایش دهند. توسعه رستورانها، مراکز تفریحی و برنامههای فرهنگی به ایجاد فرصتهای شغلی مستقیم و غیرمستقیم در حوزههایی همچون خدمات، حملونقل، گردشگری، امنیت، تولید محصولات فرهنگی و مدیریت رویدادها منجر میشود. افزون بر این، شهرهایی که زندگی شبانه سازمانیافته و متنوعی دارند، برای گردشگران جذابتر هستند و میتوانند مدت اقامت و میزان هزینهکرد آنان را افزایش دهند.
از سوی دیگر، اقتصاد شبانه به ارتقای هویت شهری کمک میکند. برگزاری رویدادهای فرهنگی، نمایشگاههای شبانه، جشنوارههای غذا و بازارهای محلی میتواند فرهنگ بومی و ظرفیتهای تاریخی شهر را به شیوهای متفاوت معرفی کند. این روند در صورت برنامهریزی مناسب، به بازآفرینی فضاهای کماستفاده، فعالسازی بافتهای تاریخی و تقویت تعاملات اجتماعی میان گروههای مختلف شهروندان نیز کمک خواهد کرد.
الزامات مدیریت و تعادل در شهرهای ۲۴ ساعته
گسترش فعالیتهای شبانه بدون سیاستگذاری و نظارت مناسب ممکن است پیامدهای منفی به همراه داشته باشد. آلودگی صوتی، افزایش ترافیک، تولید پسماند، مصرف بیشتر انرژی و ایجاد مزاحمت برای ساکنان از مهمترین چالشهای این حوزه است. در بعضی موارد نبود امنیت کافی یا حضور فعالیتهای غیررسمی و کنترلنشده نیز میتواند احساس ناامنی را در میان ساکنان و بازدیدکنندگان افزایش دهد، بنابراین اقتصاد شبانه نباید فقط به معنای افزایش تعداد واحدهای تجاری یا طولانیترشدن ساعت فعالیتها تلقی شود، بلکه باید بخشی از سیاست جامع مدیریت شهری باشد.
شهرداریها میتوانند با تعیین محدودههای مشخص برای فعالیتهای شبانه، از تمرکز نامتوازن این فعالیتها در مناطق مسکونی جلوگیری کنند. این محدودهها باید بر اساس ظرفیت زیرساختی، دسترسی حملونقل عمومی، ویژگیهای جمعیتی، حساسیتهای محیطی و میزان پذیرش اجتماعی انتخاب شوند. تنظیم ساعت فعالیت نیز باید متناسب با نوع کاربری باشد؛ برای مثال، سالنهای فرهنگی و رستورانها میتوانند شرایط متفاوتی از بازارهای شبانه یا فضاهای اجرای موسیقی داشته باشند.
ارائه مجوزهای شفاف، قابل پیشبینی و بر پایه معیارهای مشخص، از شکلگیری فعالیتهای غیرقانونی و رقابت نابرابر جلوگیری میکند. شهرداریها باید صاحبان کسبوکارها را به رعایت استانداردهای کاهش صدا، مدیریت پسماند، کنترل روشنایی و حفظ نظم محیطی ملزم کنند. تقویت حملونقل عمومی شبانه، ایجاد مسیرهای پیاده ایمن، افزایش روشنایی و پیشبینی خدمات تاکسی و دوچرخه اشتراکی نیز برای کاهش وابستگی به خودروهای شخصی ضروری است.
گفتوگوی مستمر با ساکنان، صاحبان کسبوکار، نهادهای فرهنگی و سازمانهای خدماتی، شرط اصلی موفقیت اقتصاد شبانه است. تشکیل شوراهای محلی، برگزاری نشستهای مشارکتی و ایجاد سامانههای دریافت شکایت میتواند به شناسایی سریع مشکلات و حل تعارضها کمک کند. اقتصاد شبانه زمانی به عاملی برای توسعه پایدار تبدیل میشود که منافع آن میان شهر، کسبوکارها، گردشگران و ساکنان بهصورت عادلانه توزیع شود.
فعالیت شبانه شهرها نباید به قیمت آسیبدیدن سلامت شهروندان یا محیطزیست تمام شود. نور شدید و نامناسب میتواند خواب ساکنان را مختل کند و بر پرندگان و دیگر گونههای جانوری اثر بگذارد. همچنین افزایش رفتوآمد شبانه ممکن است مصرف انرژی و انتشار آلایندهها را افزایش دهد. استفاده از چراغهای کممصرف، کاهش نورهای غیرضروری، کنترل تبلیغات نوری و توسعه حملونقل پاک از راهکارهای مهم در این زمینه است. افزون بر این، شهر ۲۴ ساعته نباید فقط برای مناطق گردشگری و تجاری طراحی شود. محلههای کمبرخوردار نیز باید به روشنایی، حملونقل، خدمات درمانی و امکانات عمومی دسترسی داشته باشند.
نقش مدیران شب در مدیریت اقتصاد شبانه
مدیر شب یا شهردار شب یک مقام اجرایی مستقل با اختیارات شهردار نیست، بلکه بهعنوان هماهنگکننده، میانجی و نماینده اقتصاد شبانه در ساختار مدیریت شهری فعالیت میکند. این مدیر میان ساکنان، صاحبان کسبوکار، مراکز فرهنگی، پلیس، سازمان حملونقل، دستگاههای صدور مجوز و بخشهای مختلف شهرداری ارتباط برقرار میکند تا مسائل مربوط به ساعات شب بهصورت یکپارچه مدیریت شود. در بسیاری از شهرها، این نقش بهجای مداخله مستقیم، بر ایجاد همکاری بین نهادها و یافتن راهحلهای مشترک استوار است.
مهمترین وظیفه مدیر شب، تدوین و پیگیری یک راهبرد جامع برای فعالیتهای شبانه است؛ راهبردی که هم از رونق اقتصادی و فرهنگی حمایت کند و هم موضوعاتی همچون امنیت، حملونقل عمومی، کنترل آلودگی صوتی، پاکیزگی، روشنایی، مدیریت پسماند و حفظ کیفیت زندگی ساکنان را دربرگیرد. او میتواند با شناسایی مناطق پرتنش، پایش مستمر فضاهای شبانه و تحلیل شکایتها و دادههای شهری، زمینه تصمیمگیری دقیقتر و پیشگیرانه را فراهم کند.
مدیران شب نقش مهمی در کاهش تعارضهای اجتماعی دارند. برای مثال، در صورت بروز اختلاف میان یک سالن موسیقی و ساکنان محله، مدیر شب میتواند طرفین را گرد هم آورد و درباره ساعت فعالیت، عایقبندی صوتی، مسیر ورود و خروج مشتریان یا نحوه مدیریت پسماند به توافق برسد. از سوی دیگر، این مدیر با تسهیل فرایندهای اداری، ارائه اطلاعات به کسبوکارها و دفاع از نیازهای بخشهای فرهنگی و خلاق، به ایجاد محیطی شفافتر و حمایتکنندهتر برای فعالیتهای قانونی کمک میکند.
اثربخشی این جایگاه به تعریف دقیق مسئولیتها و دسترسی آن به اطلاعات، بودجه و مدیران ارشد شهری وابسته است. مدیر شب نباید نقش تبلیغاتی داشته باشد، بلکه باید اختیار هماهنگی میان سازمانها، امکان ارائه پیشنهادهای سیاستی و سازوکار مشخصی برای گزارشدهی عمومی داشته باشد. شهردار شب مدیر مستقیم همه فعالیتهای شبانه نیست، بلکه حلقه اتصال میان اقتصاد، فرهنگ، امنیت و مدیریت شهری است و وظیفه دارد میان سرزندگی شهر و آسایش شهروندان تعادل برقرار کند.
سئول؛ استفاده از حملونقل هوشمند و فضاهای شبانه
سئول، پایتخت کره جنوبی، یکی از نمونههای برجسته شهرهایی است که مدیریت شبانه را با فناوری، حملونقل عمومی و گردشگری شهری پیوند داده است. این شهر بهدلیل جمعیت زیاد، فعالیت اقتصادی گسترده و وابستگی شهروندان به حملونقل عمومی، از سالها پیش با نیاز جدی به خدمات شبانه روبهرو بوده است. در سالهای اخیر، مدیریت شهری سئول تلاش کرده است با توسعه برنامههای شبانه، همزمان نیاز ساکنان را پاسخ دهد و شهر را به مقصد جذابتری برای گردشگران تبدیل کند.
یکی از اقدامات مهم سئول توسعه و اصلاح خدمات حملونقل شبانه است. خطوط اتوبوس شبانه که در بسیاری از نقاط شهر فعال هستند، مسیرهای اصلی و مناطق پرتردد را به یکدیگر متصل میکنند. این خطوط برای کارگران شیفت شب، دانشجویان، کارکنان مراکز خدماتی و افرادی که پس از پایان فعالیت مترو قصد بازگشت دارند، اهمیت زیادی دارند. استفاده از دادههای مربوط به تراکم جمعیت، الگوی سفر و میزان تقاضا به مدیریت شهری کمک کرده است مسیرها و زمانبندی خدمات را بهتر تنظیم کند.
سامانههای دیجیتال نیز در این فرایند نقش مهمی دارند. شهروندان میتوانند از طریق برنامههای تلفن همراه، زمان حرکت اتوبوس، وضعیت ایستگاهها و مسیرهای جایگزین را مشاهده کنند. این اطلاعات موجب کاهش زمان انتظار و افزایش اطمینان مسافران میشود. ایستگاهها به تجهیزات روشنایی، دوربین و امکانات اطلاعرسانی مجهز شدهاند تا امنیت و آسایش کاربران افزایش یابد.
سئول برای تقویت گردشگری شبانه و استفاده اجتماعی از فضاهای شهری، مجموعهای از رویدادها و برنامههای شبانه را توسعه داده است. بازارهای شبانه، جشنوارههای نور، برنامههای فرهنگی در کنار رودخانه هان و فعالیتهای شبانه در محدودههای تاریخی به افزایش حضور مردم در ساعات پس از غروب کمک کرده است. این برنامهها موجب شده است بعضی فضاهایی که در گذشته پس از تاریکی خلوت میشدند، به مکانهایی فعال و قابل استفاده تبدیل شوند.
در کنار برنامههای فرهنگی، ایمنی نیز مورد توجه قرار گرفته است. روشنایی مسیرهای پیاده، نظارت بر فضاهای عمومی، ایجاد مسیرهای امن برای بازگشت و اطلاعرسانی اضطراری بخشی از سیاستهای مدیریت شبانه سئول محسوب میشود. در بعضی مناطق، طراحی شهری بهگونهای اصلاح شده است که دیدپذیری افزایش و نقاط تاریک و کماستفاده کاهش پیدا کند. این اقدامات در کنار حضور بیشتر شهروندان به تقویت احساس امنیت کمک کردهاند.
استفاده از فناوریهای هوشمند برای کنترل روشنایی و مدیریت ترافیک از دیگر ویژگیهای سئول ۲۴ ساعته است. چراغهای شهری میتوانند بر اساس میزان رفتوآمد و شرایط محیطی تنظیم شوند. سامانههای تحلیل داده، اطلاعات مربوط به ترافیک، مصرف انرژی و حضور جمعیت را بررسی میکنند و در اختیار مدیران قرار میدهند. این اطلاعات امکان تصمیمگیری سریعتر در زمان رویدادهای بزرگ یا افزایش ناگهانی جمعیت را فراهم میکند.
نتایج این اقدامات شامل بهبود دسترسی شبانه، افزایش استفاده از حملونقل عمومی، رونق گردشگری پس از غروب و فعالشدن بیشتر فضاهای عمومی است. تجربه سئول نشان میدهد که شهر ۲۴ ساعته تنها با افزایش فعالیت اقتصادی شکل نمیگیرد، بلکه به شبکه حملونقل قابلاعتماد، اطلاعات لحظهای، روشنایی مناسب، برنامههای فرهنگی و مدیریت هوشمند نیاز دارد. ترکیب این عوامل، امکان استفاده ایمنتر و عادلانهتر از شهر را در ساعات شب فراهم میکند.
نظر شما