به گزارش سرویس شهرهای جهان خبرگزاری ایمنا، هفته جهانی آب هر سال فرصتی برای توجه دوباره به یکی از حیاتیترین منابع زمین و بررسی چالشهایی است که شهرها، کشورها و جوامع در مدیریت آن با آن روبهرو هستند. این رویداد بینالمللی که از سال ۱۹۹۱ با عنوان «سمپوزیوم آب استکهلم» آغاز شد و از آن زمان سالانه برگزار میشود، موضوعاتی همچون بحران اقلیمی، فقر، امنیت آب، از دست رفتن تنوع زیستی و آینده منابع آبی جهان را مورد توجه قرار میدهد.
آب نهتنها برای ادامه حیات انسان و اکوسیستمها ضروری است، بلکه یکی از پایههای اصلی اقتصاد، کشاورزی، صنعت، انرژی و شکلگیری شهرها بهشمار میرود. حدود ۷۰ درصد از آب شیرین مورد استفاده انسان در بخش کشاورزی مصرف میشود و بسیاری از فعالیتهای صنعتی و اقتصادی نیز به دسترسی پایدار به منابع آب وابسته هستند. با این حال، تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت شهری، افزایش تقاضا، خشکسالیهای طولانیمدت و کاهش منابع آب شیرین، شهرهای جهان را با یکی از پیچیدهترین چالشهای قرن حاضر روبهرو کرده است.
در چنین شرایطی، مدیریت آب شهری دیگر تنها به تأمین منابع جدید محدود نمیشود و جلوگیری از هدررفت آب موجود به یکی از مهمترین محورهای سیاستگذاری شهری تبدیل شده است. بخش قابلتوجهی از آب تصفیهشده در بعضی شهرهای جهان پیش از رسیدن به شهروندان بهدلیل نشتی، فرسودگی شبکه و شکستگی لولهها از چرخه مصرف خارج میشود؛ آبی که برای تولید و انتقال آن انرژی و هزینه صرف شده است.
در میان شهرهایی که تلاش کردهاند این مسئله را بهصورت نظاممند مدیریت کنند، کپنهاگ در دانمارک نمونهای قابل توجه است. این شهر نشان داده است که مقابله با بحران آب فقط به معنای ساخت منابع جدید نیست و میتوان با شناسایی نشتیها، پایش مستمر شبکه، مدیریت فشار و استفاده از داده و فناوری، مقدار قابل توجهی از آب موجود را حفظ کرد.
در منطقه کپنهاگ، شرکت خدمات شهری HOFOR سالانه حدود ۵۲ میلیون متر مکعب آب را به حدود یک میلیون مشترک میرساند و مدیریت بیش از چهار هزار کیلومتر شبکه آب و فاضلاب را بر عهده دارد. این مجموعه توانسته است میزان هدررفت آب خود را از حدود ۹ درصد به حدود ۵ درصد کاهش دهد؛ تجربهای که نشان میدهد مدیریت دقیق شبکه میتواند به اندازه توسعه زیرساختهای جدید در افزایش تابآوری آبی شهرها اهمیت داشته باشد.
در کپنهاگ، یکی از اصول اساسی مدیریت آب، شناسایی نشتی پیش از آن است که به یک مشکل آشکار در سطح شهر تبدیل شود. در بسیاری از موارد، آب از لولههای زیرزمینی خارج میشود، بدون آنکه نشانهای در سطح خیابان دیده شود. به همین دلیل، مدیران شهری با استفاده از دادههای مربوط به فشار و جریان آب، تجهیزات صوتی و پایش الگوهای مصرف تلاش میکنند نشانههای اولیه نشتی را شناسایی کنند.
یکی از روشهای مورد استفاده، بررسی جریان آب در ساعات کممصرف شبانه است. فاصله ساعت ۲ تا ۴ بامداد بهطور معمول زمانی است که مصرف آب در پایینترین سطح قرار دارد. اگر در این ساعات جریان آب در یک بخش از شبکه بیش از حد انتظار باشد، میتواند نشانهای از وجود نشتی باشد. تقسیم شبکه به بخشهای مختلف نیز به مدیران اجازه میدهد تغییرات جریان و فشار را در مناطق مشخص بررسی و محل احتمالی مشکل را سریعتر شناسایی کنند.
کپنهاگ همچنین از تجهیزات صوتی برای شنیدن نشتیهای پنهان استفاده میکند. این تجهیزات میتوانند صدای ایجادشده در اثر خروج آب از ترکها و نقاط آسیبدیده لولهها را ثبت کنند. پس از شناسایی یک نقطه مشکوک، بررسیهای دقیقتر انجام میشود تا محل نشتی با دقت بیشتری مشخص شود و حفاری تنها در نقطه مورد نیاز انجام گیرد.
در کنار این روشها، فناوریهای جدید نیز در مدیریت شبکه آب مورد آزمایش قرار گرفتهاند. یکی از نمونهها استفاده از تجهیزات مجهز به حسگرهای صوتی است که میتوانند درون خطوط انتقال حرکت کنند و اطلاعاتی درباره وضعیت لولهها ارائه دهند. چنین فناوریهایی این امکان را فراهم میکنند که بخشی از مشکلات شبکه پیش از تبدیل شدن به شکستگیهای بزرگ شناسایی شود.
مدیریت فشار نیز بخش دیگری از این راهبرد است. فشار بیش از حد میتواند آسیبپذیری لولهها را افزایش دهد و میزان آب خارجشده از نقاط ضعیف شبکه را بیشتر کند، بنابراین کنترل فشار در کنار پایش جریان و شناسایی نشتی، به یکی از ابزارهای مهم برای کاهش هدررفت آب تبدیل شده است.
تجربه کپنهاگ نشان میدهد که مقابله با هدررفت آب لزوماً به معنای تعویض یکباره تمام شبکه شهری نیست. اطلاعات مربوط به سن لولهها، محل شکستگیهای قبلی، میزان مصرف و الگوهای نشتی میتواند به مدیران کمک کند تا منابع مالی و عملیات تعمیر و نوسازی را به مناطقی اختصاص دهند که بیشترین نیاز را دارند.
در سطح ملی نیز سیاستهای دانمارک نقش مهمی در کاهش هدررفت آب داشته است. از سال ۱۹۹۴، شرکتهای آبرسانی این کشور در صورت عبور هدررفت آب از ۱۰ درصد با جریمه روبهرو میشوند و این سیاست انگیزهای اقتصادی برای کاهش نشتی و بهبود عملکرد شبکه ایجاد کرده است.
اهمیت این تجربه در شرایطی بیشتر میشود که شهرهای جهان با افزایش همزمان جمعیت، تقاضای آب و آثار تغییرات اقلیمی روبهرو هستند؛ در چنین شرایطی، هر متر مکعب آبی که در شبکه حفظ میشود، میتواند به معنای کاهش نیاز به برداشت، تصفیه و انتقال آب بیشتر باشد.
نظر شما