به گزارش خبرگزاری ایمنا از خراسان شمالی، زمین و زمان اگر به هم بریزد، خانه خدا همچنان پناه دلهای بیقرار است؛ همان جایی که وقتی دلها میگیرد، گوشهای دنج از مسجد میتواند مرهمی بر زخمهای آدمی باشد. مسجد تنها دیوار و محراب نیست؛ بخشی از هویت و پناه مردم است؛ جایی که در روزهای سخت، مردم به آن پناه میبرند و در روزهای خطر، برای دفاع از آن میایستند.
در هیاهوی یک سال پرالتهاب، مساجد همچنان سنگر امن مردم بودند، اما دشمن این بار قداست خانههای خدا را نشانه رفت. در یکی از خونینترین روزهای دی سال گذشته، دستهای اجیرشده دشمن به ساحت مسجد و کلام وحی اهانت کردند و آتش را به خانهای کشاندند که قرنها مأمن دلهای مؤمنان بوده است.
دشمنان گمان کردند با به آتش کشیدن مسجد میتوانند اراده یک ملت را بسوزانند و با ایجاد رعب و وحشت، راهی برای سلطه بر این سرزمین باز کنند؛ غافل از اینکه برای ایرانیان، دفاع از مسجد تنها دفاع از یک بنا نیست، بلکه دفاع از ایمان، هویت و وطن است.
در اسفراین، شهری که به مهد قرآن شهرت دارد، این تعرض معنایی عمیقتر پیدا کرد. آتش به مسجد و کلام نورانی خدا رسید، اما شعلههای آن نتوانست ایمان مردم را خاموش کند. آنچه در ۱۸ دی بر این شهر گذشت، تنها یک حادثه نبود؛ روایتی تلخ از روزی بود که مسجد، قرآن و امنیت مردم همزمان هدف قرار گرفتند.
واقعه تکاندهنده ۱۸ دیماه اسفراین در نهایت به شهادت دادستان مظلوم و مقتدر این شهرستان و جمعی از نیروهای امنیتی و اطلاعاتی انجامید؛ مردانی که در لحظهای که آتش و تهدید به خانه خدا نزدیک شده بود، برای دفاع از مردم و امنیت سرزمینشان ایستادند.
آن روز، دشمن شاید تصور میکرد با آتش میتواند مسجد را خاموش کند، اما تاریخ اسفراین روایت دیگری را ثبت کرد؛ روایت مردانی که جانشان را سپر کردند تا خانه خدا بماند، قرآن بر جای بماند و امنیت این سرزمین پابرجا باشد.
مسجدی که سوخت، اما چراغش خاموش نشد
اگر نگاهی به زندگی شهید «علیاکبر حسینزاده»، دادستان اسفراین، بیندازیم، پیوند عمیق او با مسجد را از همان سالهای کودکی میتوان دید؛ مردی که در خانوادهای مسجدی رشد کرد و پدرش خادم مسجد بود.
او بخش مهمی از دوران کودکی و نوجوانی خود را در مسجد روستای جابوز شهرستان کاشمر گذراند و شاید همین انس دیرینه با خانه خدا بود که طاقت دیدن هتک حرمت به مسجد و سوزاندن کلام وحی را از او گرفت.
هجدهم دی برای مردم اسفراین تنها یک روز تلخ در تقویم نیست؛ خاطرهای است که پس از گذشت هفت ماه همچنان تازه مانده است، در جریان حوادث آن شب، حدود ۱۳ مسجد در خراسان شمالی آسیب دیدند که سهم اسفراین از این خسارتها قابل توجه بود؛ مساجدی که برای مردم تنها یک مکان مذهبی نبودند، بلکه بخشی از خاطرات، زندگی اجتماعی و هویت محلههایشان به شمار میرفتند.
مردم اسفراین هنوز وقتی از شب هجدهم دی سخن میگویند، بغض و اندوه در کلامشان پیداست؛ شبی که برایشان سخت و تلخ گذشت و هتک حرمت به خانههای خدا زخمی بر دلشان گذاشت که هنوز التیام نیافته است.
مسجدی با سه قرن خاطره
در میان مساجد آسیبدیده، مسجد جامع اسفراین جایگاه ویژهای دارد؛ مسجدی تاریخی که قدمت آن به حدود سه قرن میرسد و از قدیمیترین مساجد خراسان شمالی به شمار میرود. این مسجد طی سالها تنها محل اقامه نماز نبوده، بلکه پناه مردم در مناسبتهای مذهبی و محلی برای خدمترسانی و گرهگشایی از مشکلات شهروندان بوده است.
مهدی استیری، رئیس هیئت امنای مسجد جامع اسفراین از آن شب به عنوان یکی از تلخترین شبهای تاریخ مسجد یاد میکند و به خبرنگار ایمنا میگوید: مسجد و حسینیه در دو طبقه احداث شده است و سال ۱۳۹۲ نیز بازسازی شده بود.
وی ادامه میدهد: آن شب پس از اقامه نماز مغرب و عشا، دعای کمیل و پایان برنامههای مسجد به منزل رفتیم، اما حدود ساعت ۲۱ با ما تماس گرفتند و خبر دادند که به ساحت مقدس خانه خدا هتک حرمت شده است.
رئیس هیئت امنای مسجد جامع اسفراین با اشاره به نقش مسجد جامع در زندگی مردم اسفراین عنوان میکند: چراغ این مسجد همیشه روشن بوده است؛ از برگزاری مراسم عزاداری اهلبیت (ع) و مجالس خطابه گرفته تا کمک به نیازمندان، تهیه بستههای معیشتی، اهدای جهیزیه به نوعروسان نیازمند و گرهگشایی از مشکلات مردم، مسجد جامع همواره محل حضور و خدمت مردم بوده است.
استیری درباره شکلگیری «محمدیه» در کنار مسجد نیز روایت دیگری از پیوند این مکان با مردم عنوان میکند و میگوید: پدربزرگم، حاج حسنعلی محمدی، معروف به «کاکا حسن»، زمینی را در کنار مسجد خریداری و وقف مسجد کرد. او در سال ۱۳۵۷ از دنیا رفت و در همان زمین به خاک سپرده و بعدها محمدیه در آنجا احداث شد.
به گفته وی، محمدیه سال ۱۴۰۲ به وصیت و با هزینه مادر مرحومش به طور کامل بازسازی شد و مجموعه مسجد و محمدیه با دو طبقه، آشپزخانه و ظرفیت حدود ۲۰۰۰ نفر، سالها میزبان مردم بوده است، اما آن شب، همه این خاطرات در معرض هجوم قرار گرفت.
رئیس هیئت امنای مسجد جامع اسفراین با اشاره به شدت تخریبها میگوید: چارچوب در مسجد دستکم ۲۷۰ کیلوگرم وزن داشت و هنوز نمیدانیم چگونه مهاجمان توانستند درها را از جا بکنند.
استیری ادامه میدهد: قرآنها، ادعیه و منبر مسجد را از جای خود خارج کردند، در خیابان به آتش کشیدند و بلندگوها و سیستم صوتی مسجد نیز به سرقت رفت.
مسجدی که صدای اذان و نماز در آن خاموش نشد
خسارت واردشده به مسجد جامع اسفراین، تنها خسارت به یک ساختمان تاریخی نبود؛ بخشی از سرمایه معنوی و اجتماعی شهر آسیب دید. رئیس هیئت امنای مسجد جامع اسفراین میزان خسارت واردشده به مسجد را حدود ۱۵ میلیارد تومان اعلام میکند و میگوید: از روز نوزدهم دی و به درخواست مردم ولایتمدار اسفراین، نماز جماعت در همین مسجد آسیبدیده و سوخته دوباره برپا شد.
استیری تاکید میکند: این شاید مهمترین تصویر از روزهای پس از حادثه باشد؛ مسجدی که هنوز آثار سوختگی و تخریب را بر تن داشت، اما صدای اذان و نماز در آن خاموش نشد.
کمک ۴ میلیارد تومانی مردم و طلای بانوان برای بازسازی مسجد
وی از همراهی مردم اسفراین برای بازسازی مسجد جامع میگوید و با اشاره به کمک حدود چهار میلیارد تومانی مردم و اهدای طلا از سوی بانوان، اظهار میکند: بنیاد علوی تأمین فرش مسجد را برعهده گرفت، اما مردم نیز دلسوزانه پای کار آمدند. از صبح روز نوزدهم دی مردم خواستار برگزاری دوباره نماز جماعت در مسجد بودند و پس از آغاز بازسازی نیز مراسم مختلف مذهبی در آن برگزار شد.
رئیس هیئت امنای مسجد جامع اسفراین ادامه میدهد: در ماههای محرم و صفر، مردم با حضوری پرشور در مسجد حضور پیدا کردند و قرار است همزمان با هفدهم ربیعالاول نیز جشنی باشکوه به مناسبت بازسازی مسجد برگزار شود.
زخم بر پیکر نیمقرن ندبهخوانی اسفراین
در جریان اغتشاشات سال گذشته مسجد جامع تنها مکان مذهبی نبود که آسیب دید. «مهدیه صاحبالزمان (عج)» اسفراین نیز که سابقه برگزاری محفل ندبهخوانی آن به حدود ۵۰ سال پیش، حتی پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، بازمیگردد، از خشم مهاجمان در امان نماند.
اغتشاشگران پس از هتک حرمت به مساجد شهر و وقوع حوادث تلخ میدان امام خمینی (ره)، به مهدیه صاحبالزمان (عج) هجوم بردند و بخشی از این محل معنوی را به آتش کشیدند؛ مکانی که سالها میزبان ندبههای مردم مؤمن اسفراین و محل گردهمایی آنان در صبحهای جمعه بود.
صفایی، عضو هیئت امنای مهدیه صاحبالزمان (عج) اسفراین با اشاره به خسارتهای واردشده میگوید: بخشی از فرشها، آبدارخانه، سیمهای برق و تجهیزات مهدیه در آتش سوخت و دیوارهای دو طبقه این مجموعه نیز به طور کامل سیاه شد. برآورد اولیه، میزان خسارت واردشده به مهدیه را حدود هشت تا ۱۰ میلیارد تومان نشان میدهد.
وی ادامه میدهد: مردم مؤمن اسفراین حدود ۱۱۰ میلیون تومان برای بازسازی مهدیه اختصاص دادند و با وجود تخریبهای گسترده، محفل ندبه تعطیل نشد و پرچم خونخواهی سیدالشهدا (ع) همچنان در ندبههای جمعه برپا ماند.
سرمای دی نتوانست مردم را از قرارهای هفتگیشان جدا کند. مهدیه اگرچه دیوارهای سوخته و فرشهای از بینرفته را به خود میدید، اما مردم در همان فضای آسیبدیده گرد هم آمدند و ندبه خواندند؛ گویا میخواستند ثابت کنند آتش میتواند سقف و دیوار را بسوزاند، اما نمیتواند یک باور را خاکستر کند.
مردم اسفراین در روزهای پس از حادثه، دست در دست یکدیگر گذاشتند و برای بازسازی مسجد و مهدیه پای کار آمدند؛ عدهای با کمک مالی، گروهی با اهدای طلا و پسانداز و برخی نیز با حضور جهادی در عملیات بازسازی، سهم خود را در احیای خانههای خدا ادا کردند.
مسجدی که از خاکستر برخاست
روایت هجدهم دی اسفراین، روایت آتش و ویرانی است، اما اگر تنها به خسارتها و تصاویر تلخ آن شب نگاه کنیم، بخش مهمی از ماجرا را ندیدهایم. روایت کاملتر، از صبح نوزدهم دی آغاز میشود؛ از مردمی که نگذاشتند نماز در مسجد متوقف شود، از بانوانی که طلاهای خود را برای بازسازی خانه خدا بخشیدند، از مؤمنانی که ندبههای جمعه را در میان دیوارهای سوخته ادامه دادند و از جوانان و مردمی که آستین بالا زدند تا مسجد دوباره به جایگاه همیشگی خود بازگردد.
آنچه در اسفراین رخ داد، نشان داد مسجد برای مردم این شهر تنها یک ساختمان نیست؛ بخشی از حافظه جمعی، هویت دینی و زندگی اجتماعی آنها است؛ شاید آتش بتواند فرش و در و دیوار را از بین ببرد، اما نمیتواند پیوند مردم با خانه خدا را بسوزاند.
هجدهم دی برای اسفراینیها روزی تلخ و فراموشنشدنی است؛ روزی که بر پیکر مساجد و اماکن مذهبی شهر زخم نشست و جانهایی نیز از دست رفت. اما در سوی دیگر این روایت، مردمی ایستادهاند که از میان خاکسترها دوباره چراغ مسجد را روشن کردند؛ مردمی که ثابت کردند مسجد را میتوان به آتش کشید، اما نمیتوان آن را از دل مردم بیرون کرد.
نظر شما