به گزارش خبرگزاری ایمنا، نهضت ملی مسکن را دیگر نمیتوان تنها با یک شاخص ارزیابی کرد؛ تعداد واحدهای در حال احداث، پیشرفت فیزیکی، میزان پروژههای نزدیک به تحویل، تأمین تسهیلات بانکی و وضعیت زیرساختهای آب، برق، گاز و فاضلاب مجموعهای از متغیرهایی است که تصویری واقعیتر از عملکرد هر استان ارائه میکند.
در سطح کشور نیز پروژه از مرحله آغاز گسترده ساختوسازها به مرحلهای رسیده است که تکمیل واحدهای دارای پیشرفت بالا در اولویت قرار دارد؛ شهرام ملکی، مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید ایران اعلام کرده است: بیش از ۸۰۰ هزار واحد مسکن حمایتی در کشور در دست اجراست که ۱۴۲ هزار واحد آن مربوط به شهرهای جدید است.
بر اساس اطلاعات ثبتشده، میانگین پیشرفت فیزیکی همین ۱۴۲ هزار واحد از ۱۸.۷ درصد در شهریور ۱۴۰۳ به ۳۹.۴ درصد رسیده است و با لحاظ پیشرفت کارگاهی به حدود ۴۲ درصد نزدیک میشود.
این تغییر نشان میدهد مسئله اصلی نهضت ملی مسکن در سال ۱۴۰۵ بیش از آنکه آغاز پروژههای جدید باشد، رساندن پروژههای نیمهتمام به مرحله تحویل است؛ موضوعی که در سیاست تأمین مالی نیز دیده میشود. دولت تکمیل و افتتاح حدود ۱۶۰ هزار واحد مسکونی را در سال جاری در اولویت قرار داده و صندوق ملی مسکن نیز تمرکز منابع خود را به سمت پروژههای دارای پیشرفت بالا سوق داده است.
آمار استانی نیز نشان میدهد تفاوت قابل توجهی میان مناطق مختلف کشور وجود دارد؛ بعضی استانها بخش عمده پروژههای خود را به مراحل نهایی رساندهاند، برخی همچنان با پروژههای وسیع در مرحله اجرای سازه و نازککاری روبهرو هستند و گروهی دیگر همزمان با تکمیل واحدها، مسئله تأمین آب، برق، گاز، فاضلاب و خدمات شهری را دنبال میکنند.
در سطح کشور جهتگیری اجرای طرح بیش از گذشته به سمت تکمیل پروژههای دارای پیشرفت بالا و تحویل واحدها به متقاضیان رفته است. بر اساس آمار اعلامی مسئولان حوزه مسکن، صدها هزار واحد حمایتی در کشور در مراحل مختلف ساخت قرار دارند و یکی از اولویتهای اصلی، هدایت منابع مالی به سمت پروژههایی است که امکان بهرهبرداری سریعتر از آنها وجود دارد.
تهران؛ پروژههای بنیاد مسکن با پیشرفت بیش از ۷۵ درصد
در استان تهران، بخشی از واحدهایی که توسط بنیاد مسکن اجرا میشوند به پیشرفت بالایی رسیدهاند؛ حسین جنتی، مدیرکل بنیاد مسکن استان تهران از ساخت حدود ۱۵۰۰ واحد نهضت ملی مسکن توسط این مجموعه با پیشرفت بیش از ۷۵ درصد خبر داده است.
برنامه اعلامشده، تکمیل و تحویل این واحدها در بازه تعیینشده اجرایی است با این حال تهران با مانعی متفاوت از بسیاری استانها روبهرو است؛ کمبود زمین مناسب بهویژه در بعضی شهرستانها، یکی از گلوگاههای اصلی توسعه طرح عنوان شده است.
اگر چالش استانهایی همچون گیلان و اصفهان بیشتر تکمیل زیرساخت پروژههای موجود است، تهران در بخشهایی از استان هنوز با مسئله پایهای تأمین زمین نیز روبهرو است.
فارس؛ یکی از بزرگترین کارگاههای مسکن کشور
فارس از نظر حجم اجرای پروژهها جایگاه ویژهای دارد. محمدمهدی عبداللهی، مدیرکل راه و شهرسازی فارس از اجرای نزدیک به ۱۰۰ هزار واحد نهضت ملی مسکن در این استان خبر داده است؛ واحدهایی که توسط راه و شهرسازی، بنیاد مسکن و شرکت عمران شهر جدید صدرا در حال اجرا هستند.
حدود ۵۰۰۰ هکتار زمین نیز برای نهضت ملی مسکن و طرح جوانی جمعیت در استان تأمین شده است. میانگین پیشرفت این حجم گسترده از پروژهها بیش از ۳۰ درصد اعلام شده است.
مقایسه این عدد با پیشرفت بیش از ۹۳ درصدی قم در نگاه نخست فاصله زیادی را نشان میدهد، اما این دو آمار را نمیتوان بدون توجه به مقیاس پروژههامستقیم مقابل یکدیگر قرار داد، چراکه فارس با جامعهای نزدیک به ۱۰۰ هزار واحد و پروژههایی در مراحل بسیار متفاوت روبهروست.
برای سال جاری نیز تحویل چند هزار واحد در فارس هدفگذاری شده است، از این منظر میتوان گفت قم در سرعت رسیدن پروژهها به مرحله نهایی برجسته است، اما فارس از نظر حجم ساخت یکی از سنگینترین مأموریتهای نهضت ملی مسکن در کشور را بر عهده دارد.
قم؛ رتبه نخست کشور با پیشرفت بیش از ۹۳ درصد
در میان استانهای مورد بررسی، قم یکی از روشنترین نمونههای رسیدن نهضت ملی مسکن به مراحل پایانی ساخت است. حسین زنجیرانیفراهانی، مدیرکل راه و شهرسازی استان قم به خبرنگار ایمنا میگوید: پیشرفت پروژههای نهضت ملی مسکن استان از ۹۳ درصد عبور کرده و قم در ارزیابی ملی عملکرد استانها در اجرای طرحهای حمایتی مسکن، رتبه نخست کشور را به دست آورده است.
به گفته وی، این نتیجه حاصل پیگیری مدیریت استان، هماهنگی دستگاههای اجرایی، عملکرد مجموعه راه و شهرسازی و همکاری بانکهای عامل بوده است، بخش قابل توجهی از واحدهای نهضت ملی مسکن قم اکنون به مراحل پایانی رسیدهاند و اولویت مدیریت استان نیز از اجرای عملیات اصلی ساختمان به سمت تکمیل واحدهای باقیمانده، حل مسائل بانکی و اجرایی، تأمین زیرساختها و تسریع در واگذاری واحدهای آماده تغییر کرده است.
عملکرد قم در هجدهمین جلسه بازسازی واحدهای آسیبدیده از جنگ و پایش طرحهای حمایتی مسکن نیز به عنوان عملکرد برتر معرفی شد و لوح تقدیر وزیر راه و شهرسازی به استان اختصاص پیدا کرد، با این حال مدیرکل راه و شهرسازی قم تأکید میکند: کسب رتبه نخست پایان مسیر نیست و شورای تأمین مسکن استان و کمیتههای تخصصی آن همچنان تأمین تسهیلات، تکمیل زیرساختها و رفع موانع اجرایی را دنبال میکنند.
بر این اساس، چالش اصلی قم در مرحله فعلی دیگر پیشبرد اسکلت و عملیات عمده ساختمانی نیست، بلکه تبدیل پیشرفت بالای فیزیکی به تحویل واقعی و قابل سکونت واحدها است.
گیلان؛ برنامه تحویل حدود یکهزار واحد تا پایان سال
در گیلان نیز پروژهها به تدریج وارد مرحله تحویل میشوند. محمدمهدی علیزاده، مدیرکل راه و شهرسازی گیلان از هدفگذاری برای تحویل حدود یکهزار واحد نهضت ملی مسکن و مسکن حمایتی تا پایان امسال به متقاضیان خبر داده است.
به گفته وی، برای اجرای این طرح تسهیلات ۸۵۰ میلیون تومانی در نظر گرفته شده است و در پروژههای حمایتی، زمین بهعنوان آورده دولت محسوب میشود تا منابع پرداختی مردم صرف هزینه ساخت ساختمان شود.
علیزاده خاطرنشان میکند: واحدها پس از آمادهسازی به صورت بلوکبهبلوک در اختیار متقاضیان قرار میگیرند، اما تحویل آنها در گرو آمادهبودن خدمات زیربنایی همچون آب و فاضلاب، برق و گاز است.
همچنین برای هفته دولت، بهرهبرداری از حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ واحد مسکن حمایتی در استان از جمله بخشی از واحدهای مربوط به نیروهای مسلح، پیشبینی شده است. وضعیت گیلان نشان میدهد مسئله اصلی در مقطع کنونی نهتنها تکمیل ساختمانها، بلکه هماهنگی پایان عملیات ساختمانی با آمادهشدن شبکه خدمات شهری است.
مرکزی؛ ۲۳ هزار و ۵۰۰ واحد در مراحل مختلف اجرا
استان مرکزی نیز با مجموعهای متنوع از پروژههای شهری، شهرهای جدید و طرحهای بنیاد مسکن روبهرو است، بر اساس آمار اعلام شده حدود ۲۳ هزار و ۵۰۰ واحد در قالب نهضت ملی مسکن در استان در حال احداث است که نزدیک به ۱۲ هزار واحد آن در شهر جدید امیرکبیر قرار دارد.
پیشرفت پروژههای شهر جدید امیرکبیر حدود ۴۰ درصد اعلام شده و حدود ۶۵۰۰ واحد نیز در اراک، ساوه، دلیجان و نقاط دیگر و نزدیک به ۵۰۰۰ واحد در مناطق روستایی در حال احداث است؛ در بخش دیگری از طرح علی عسگری، مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان مرکزی، از اجرای ۳۵۳۲ واحد بنیادساخت در ۳۱ شهر استان با میانگین پیشرفت حدود ۵۱ درصد خبر داده است.
پروژه ۷۲ واحدی شهرک عدالت اراک نیز به پیشرفت حدود ۷۳ درصد رسیده است. این تفاوت درصدها در یک استان نشان میدهد استفاده از یک رقم واحد برای توصیف نهضت ملی مسکن همیشه دقیق نیست، چراکه پروژههای مختلف یک استان میتوانند همزمان در مراحل متفاوتی قرار داشته باشند.
قدرتالله ابک، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار مرکزی نیز اظهار میکند: تکمیل خدمات زیربنایی و تأمین انشعابات، شرط اصلی تحویل واحدهای نهضت ملی مسکن است و دستگاههای خدماترسان موظفند همزمان با پیشرفت پروژهها، زیرساختهای لازم را فراهم کنند.
وی میافزاید: تمام واحدهایی که آماده تحویل میشوند باید بهصورت کامل از خدمات زیرساختی و انشعابات لازم برخوردار باشند.
معاون استاندار مرکزی عنوان میکند: بر اساس مصوبات شورای مسکن، دستگاههای خدماترسان موظف هستند سه ماه پیش از تحویل واحدها، هزینههای مربوط به انشعابات را دریافت و ظرف مدت سه ماه نسبت به برقراری کامل خدمات آب، برق، گاز و فاضلاب اقدام کنند.
پروژه ۸۱۱۲ واحدی نهضت ملی مسکن اراک با پیشرفت فیزیکی بیش از ۵۰ درصد، در آستانه تحویل بیش از ۲۰۰۰ واحد تا پایان شهریور قرار دارد، با این حال تأمین همزمان زیرساختهای آموزشی، آب، برق، خدمات درمانی و رفاهی از مهمترین چالشهای این طرح است.
برای رفع این مشکلات، احداث سه مدرسه شامل دو مدرسه ۹ کلاسه و یک مدرسه ۱۲ کلاسه و مسجد مجموعه در دستور کار قرار گرفته است.
در کنار زیرساختها، افزایش قیمت تمامشده واحدها بهدلیل طولانی شدن فرایند ساخت، افزایش قیمت مصالح و دستمزدها، از دغدغههای اصلی متقاضیان است. برای کاهش فشار مالی، افزایش سقف تسهیلات بانکی و اختصاص تسهیلات ۲۰۰ میلیون تومانی برای دهکهای مشمول در حال پیگیری است.
مدیریت استان نیز بر تکمیل همزمان واحدهای مسکونی و خدمات زیربنایی و روبنایی تأکید دارد و اعلام کرده است هیچ واحدی نباید بدون برخورداری از خدمات ضروری به متقاضیان تحویل شود.
اصفهان؛ بهارستان در مسیر تحویل
در اصفهان، شهر جدید بهارستان یکی از کانونهای اصلی اجرای نهضت ملی مسکن است؛ مهدی احمدی، مدیرعامل شرکت عمران شهر جدید بهارستان از حدود ۱۸ هزار واحد مسکن ملی در این شهر خبر داده و اعلام کرده است ۱۰۰۰ واحد با پیشرفت بیش از ۸۰ درصد به مراحل انتخاب و تحویل نزدیک شدهاند.
بخشی از پروژههای بهارستان پیشتر بهدلیل مشکلات پیمانکار با رکود روبهرو شده بود، اما با تغییر پیمانکار و فعالشدن دوباره منابع مالی، عملیات اجرایی شتاب گرفته است؛ در کنار ساختمانها، شبکه آب، برق، فاضلاب و خدماتی همچون مدرسه و سایر فضاهای عمومی نیز باید تکمیل شود.
تجربه بهارستان بار دیگر نشان میدهد پیشرفت بالای سازهای به تنهایی برای تحویل مسکن کافی نیست و زیرساخت یکی از حلقههای تعیینکننده پایان پروژه است.
زمین، گره اصلی نهضت ملی مسکن اصفهان؛ ۱۴ هزار واحد تحویل شد
علیرضا قاریقرآن، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان با اشاره به اهمیت اجرای نهضت ملی مسکن در استان اصفهان به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: این طرح در چارچوب قانون جهش تولید مسکن به استان ابلاغ شده و سهم اصفهان در برنامههای مسکن ۲۴۳ هزار واحد تعیین شده است که از این تعداد، ۱۰۳ هزار واحد مربوط به مسکن حمایتی، ۴۵ هزار واحد مربوط به خودمالکین، ۳۵ هزار واحد مربوط به بازآفرینی شهری و ۴۰ هزار واحد نیز مربوط به مسکن روستایی است.
وی میافزاید: بخش عمده برنامه استان بر تأمین و اجرای واحدهای مسکن حمایتی متمرکز شده است و در این بخش، تأمین زمین یکی از مهمترین چالشها به شمار میرود.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان ادامه میدهد: با توجه به محدودیت شدید منابع زمین در استان، بخش قابلتوجهی از اراضی در مجاورت شهرها قرار دارد که بیشتر دارای کاربری کشاورزی هستند، از سوی دیگر، محدودیتهای مربوط به تغییر کاربری اراضی کشاورزی و ضرورت حفظ امنیت غذایی، در کنار موضوع تأمین آب، فرآیند تأمین زمین برای اجرای طرحهای مسکن را با دشواری بیشتری روبهرو کرده است.
تأمین ۲۰۰۰ هکتار زمین برای نهضت ملی مسکن
قاریقرآن با بیان اینکه طی دو سال نخست اجرای طرح، بیش از دو هزار هکتار زمین برای اجرای طرحهای مسکن در استان تأمین شده است، تصریح میکند: در مجموع بیش از ۱۰ هزار هکتار زمین پیشنهاد شده بود که از این میزان حدود ۲۰۰۰ هکتار به تصویب رسید.
وی خاطرنشان میکند: همزمان با تأمین زمین، عملیات آمادهسازی و تأمین خدمات زیربنایی نیز آغاز شد و بخش قابلتوجهی از این اراضی اکنون در مراحل مختلف آمادهسازی قرار دارد.
تغییر رویکرد اصفهان از انبوهسازی به گروهساخت
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان درباره تغییر رویکرد اجرایی استان در نهضت ملی مسکن تصریح میکند: ابتدای اجرای طرح، رویکرد استان بر انبوهسازی متمرکز بود و در این چارچوب، عملیات ساخت حدود ۵۴ هزار واحد به این روش آغاز شد، اما مشکلاتی از جمله وابستگی روند اجرای پروژهها به آورده متقاضیان و تسهیلات بانکی، موجب کندی اجرای بخشی از پروژهها شد و در بعضی موارد مدت اجرای پروژهها از برنامه زمانبندی سهساله فراتر رفت.
وی ادامه میدهد: بر همین اساس، رویکرد ادارهکل راه و شهرسازی استان اصفهان از انبوهسازی به سمت گروهساخت تغییر کرد.
قاریقرآن تاکید میکند: در روش گروهساخت، اراضی با ظرفیت ساخت واحدهای یکطبقه، دوطبقه و حداکثر چهارطبقه در اختیار متقاضیان قرار میگیرد تا خود آنها با استفاده از حمایتهای قانونی نسبت به ساخت واحدهای مسکونی اقدام کنند.
وی ادامه میدهد: این تغییر رویکرد مزایایی از جمله کوچکتر شدن مقیاس پروژهها، افزایش اختیار متقاضیان در زمینه تأمین مالی و نحوه اجرا، همچنین امکان انتخاب طراحی و کیفیت ساخت متناسب با نیاز و سلیقه مالکان را به همراه داشته است.
تحویل ۱۴ هزار واحد گروهساخت به متقاضیان
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان با اشاره به عملکرد دو سال گذشته در اجرای روش گروهساخت تاکید میکند: در این مدت بیش از ۳۰ هزار واحد به این روش آماده شده که حدود ۱۴ هزار واحد از آنها تحویل متقاضیان شده است و بخش دیگری از این واحدها نیز در مراحل پایانی آمادهسازی و تحویل قرار دارند.
وی اضافه میکند: در برخی شهرهای استان، متقاضیان در مدت زمان کوتاهی پس از واگذاری زمین، عملیات ساختوساز را آغاز کرده و موفق به تکمیل و سکونت در واحدهای خود شدهاند.
قاریقرآن با بیان اینکه روش گروهساخت در شهرهای میانی و کوچکتر استان استفاده شده است، میگوید: در شهرهای بزرگ بهدلیل محدودیت زمین، اجرای پروژهها بیشتر به صورت انبوهسازی انجام میشود؛ در مقابل، هرجا امکان تأمین زمین وجود داشته باشد، استفاده از روش گروهساخت در دستور کار قرار گرفته است.
محدودیت زمین در شهرهای بزرگ اصفهان
وی درباره چالشهای شهرهای بزرگ استان اظهار میکند: در شهرهای بزرگ اصفهان، محدودیت زمین یکی از مهمترین موانع توسعه پروژههای مسکن است و بر همین اساس، توسعه شهرهای جدید و الحاق اراضی در چارچوب ضوابط و مقررات، از جمله راهکارهایی است که برای تأمین زمین مورد نیاز طرحهای مسکن مورد توجه قرار گرفته است.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان با اشاره به آخرین وضعیت تأمین زمین برای مسکن حمایتی میگوید: برای حدود ۱۰۳ هزار واحد مسکن حمایتی در استان تأمین زمین انجام شده و این واحدها در مراحل مختلف طراحی، آمادهسازی و واگذاری قرار دارند.
ثبتنام ۴۵۴ هزار نفر در طرحهای نهضت ملی مسکن
قاریقرآن ادامه میدهد: در مجموع حدود ۴۵۴ هزار نفر در سطح استان اصفهان در طرحهای مرتبط با نهضت ملی مسکن ثبتنام کردهاند که از این تعداد، حدود ۱۰۸ هزار واحد تأیید نهایی شدهاند.
وی اضافه میکند: بخشی از متقاضیان نیز بهدلیل محدودیت تأمین زمین همچنان در حال بررسی هستند و حدود ۵۱ هزار نفر نسبت به واریز آورده اولیه اقدام کردهاند.
معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری اصفهان تصریح میکند: در برخی شهرها بهدلیل محدودیت زمین، فرایند تأمین زمین و آمادهسازی به صورت مرحلهای انجام میشود تا پس از آماده شدن زمین، متقاضیان بتوانند نسبت به واریز آورده و آغاز عملیات ساخت اقدام کنند. این موضوع بهویژه در شهرهایی که با محدودیت جدی زمین روبهرو هستند، اهمیت بیشتری دارد.
خمینیشهر درگیر محدودیت زمین؛ شاهینشهر و بهارستان در نقش پشتیبان
قاریقرآن با اشاره به وضعیت شهرهای خاص استان میگوید: در شهرهایی همچون خمینیشهر، بهدلیل محدودیت اراضی و وجود بخش قابلتوجهی از اراضی کشاورزی، تأمین زمین با دشواری بیشتری روبهرو است و در چنین شرایطی، برنامه تأمین زمین در شهرهای مجاور نیز مورد توجه قرار گرفته است.
وی تصریح میکند: شهرهایی همچون شاهینشهر و بهارستان نیز بهدلیل ظرفیتهای موجود و ارتباط با مجموعه شهری اصفهان، در تأمین مسکن مورد نیاز بخشی از جمعیت کلانشهر اصفهان نقش مؤثری ایفا میکنند.
خراسان شمالی؛ عبور پروژهها از نیمه راه
هادی زارعی، مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خراسان شمالی تعداد واحدهای مسکن ملی در دست اجرای این مجموعه را ۲۳۷۳ واحد اعلام کرده که میانگین پیشرفت آنها حدود ۶۶ درصد است. در بخش بنیادساخت نیز ۱۱۸۰ واحد با پیشرفت حدود ۸۰ درصد گزارش شده است.
علاوه بر این، زمینهایی در قالب گروهساخت به متقاضیان واگذار شده است؛ بر اساس این آمار بخش مهمی از پروژههای خراسان شمالی از نیمه مسیر عبور کردهاند و تأمین منابع مالی و تکمیل عملیات نهایی میتواند سرعت تحویل را تعیین کند.
سیستان و بلوچستان؛ بیش از ۲۴ هزار واحد با میانگین ۵۷ درصد
در سیستان و بلوچستان نیز نهضت ملی مسکن با مقیاسی قابل توجه در حال اجرا است. مهدی پارسی، مدیرکل راه و شهرسازی سیستان و بلوچستان از تخصیص پروژه برای ۲۴ هزار و ۳۷۷ واحد در نقاط شهری استان خبر داده و متوسط پیشرفت آنها را حدود ۵۷ درصد اعلام کرده است.
بیش از ۵۰۰۰ واحد نیز در شهرستانهای زیر پوشش این ادارهکل به بهرهبرداری رسیده است. ویژگی مهم این استان پراکندگی جغرافیایی پروژهها در شهرستانهای متعدد است؛ موضوعی که میتواند تأمین زیرساخت و مدیریت همزمان کارگاهها را پیچیدهتر و پرهزینهتر کند.
بیش از ۲۰ هزار واحد در هرمزگان به مرحله تحویل رسیدهاند
هرمزگان از منظر تعداد واحدهایی که تاکنون وارد مرحله بهرهبرداری شدهاند نیز آمار قابل توجهی دارد؛ حامد ذاکری، مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی هرمزگان از ادامه عملیات اجرایی بیش از ۶۷۰۰ واحد تحت مسئولیت این مجموعه خبر داده است.
در بندرعباس نیز هزاران واحد در مراحل مختلف اجرا قرار دارند که بخشی از آنها تکمیل و تحویل شدهاند و بخشی دیگر در مراحل انتخاب واحد و نازککاری هستند؛ در سطح کلانتر تعهد نهضت ملی مسکن در هرمزگان ۶۶ هزار واحد اعلام شده و طبق آمار حدود ۲۱ هزار واحد از این تعداد به متقاضیان تحویل شده است.
هرمزگان در مقایسه با بسیاری از استانهای بررسیشده، از نظر تعداد واحدهای خارجشده از چرخه ساخت و واردشده به بهرهبرداری وضعیت قابل توجهی دارد.
خوزستان؛ نزدیک ۳۲ هزار واحد، اما بخش مهمی هنوز در مراحل اولیه
خوزستان نمونهای است که شمار بالایی از پروژهها را در اختیار دارد، اما قسمت قابل توجهی از آنها هنوز در مراحل اولیه و میانی ساخت قرار دارند. روحالله عمادی، مدیرکل راه و شهرسازی خوزستان تعداد واحدهای طرح در استان را ۳۱ هزار و ۸۹۴ واحد اعلام کرده است که بخشی توسط انبوهسازان و بخشی در قالب گروهساخت اجرا میشود.
چند هزار واحد نیز به مراحل واگذاری نزدیک شدهاند، اما در عین حال هزاران واحد در مرحله فونداسیون یا آغاز عملیات قرار داشتهاند، از این منظر خوزستان نسبت به قم، بهارستان اصفهان یا بعضی طرحهای تهران، مسیر طولانیتری تا تکمیل بخش عمده پروژههای خود در پیش دارد.
آذربایجان غربی؛ تحویل مرحلهای در شهرستانها
در آذربایجان غربی نیز پروژههای نهضت ملی مسکن در چندین شهرستان به مرحله نهایی نزدیک شدهاند؛ پیمان آرامون، مدیرکل راه و شهرسازی آذربایجان غربی از اجرای ۴۷ پروژه در استان خبر داده و اعلام کرده است بیش از ۱۰۰۰ واحد برای تکمیل و واگذاری در برنامه قرار گرفتهاند.
بخش عمده این واحدها در شهرهایی همچون بوکان، مهاباد، خوی و سلماس واقع شدهاند، در مهاباد نیز حدود ۲۷۰۰ واحد در حال ساخت است. الگوی آذربایجان غربی همچون گیلان بر تحویل مرحلهای و شهرستانبهشهرستان استوار است و این مسئله ضرورت هماهنگی همزمان چندین پروژه پراکنده را افزایش میدهد.
نقدی بر یک مقایسه
کنار هم قرار دادن آمار نکته مهمی را آشکار میکند؛ نهضت ملی مسکن یک «استان برتر» بر اساس همه شاخصها ندارد. اگر معیار، ارزیابی عملکرد و درصد پیشرفت پروژهها باشد، قم با عبور از ۹۳ درصد و کسب رتبه نخست کشور در جایگاه ویژهای قرار میگیرد.
اگر معیار، مقیاس ساختوساز باشد، فارس با نزدیک به ۱۰۰ هزار واحد یکی از بزرگترین پروژههای استانی کشور را پیش میبرد و اگر معیار واحدهای تحویلشده باشد، استانهایی همچون هرمزگان به واسطه ورود دهها هزار واحد به مرحله بهرهبرداری وضعیت قابل توجهی دارند.
اصفهان، تهران، خراسان شمالی و مرکزی نیز بسته به نوع پروژه، درصدهای پیشرفت متفاوتی را ثبت و گیلان و آذربایجان غربی به سمت افزایش تحویلهای مرحلهای حرکت کردهاند.
مقایسه مستقیم درصدها بدون توجه به تعداد واحدها و دامنه آماری میتواند گمراهکننده باشد، بهعنوان مثال پیشرفت بیش از ۷۵ درصدی تهران مربوط به مجموعهای از پروژههای بنیاد مسکن است، در حالی که آمار فارس دهها هزار واحد در مراحل مختلف اجرایی را پوشش میدهد.
تسهیلات، آورده متقاضی و زیرساخت؛ سه گلوگاه مشترک
با وجود تفاوتهای استانی، مرور اظهارات مدیران محلی نشان میدهد سه مسئله در بیشتر نقاط کشور تکرار میشود؛ تأمین تسهیلات بانکی، آورده متقاضیان و خدمات زیربنایی و روبنایی.
افزایش هزینههای ساخت موجب شده است تأمین مالی پروژههایی که چند سال قبل آغاز شدهاند به یکی از مهمترین مسائل تبدیل شود؛ تسهیلات ۸۵۰ میلیون تومانی که در گیلان نیز مورد اشاره قرار گرفته، یکی از ابزارهای پیشبینیشده برای کاهش فشار مالی تکمیل پروژهها است.
از سوی دیگر، حتی پروژهای با پیشرفت ۹۰ درصدی نیز بدون شبکه آب، برق، گاز، فاضلاب و دسترسی مناسب شهری امکان تحویل کامل ندارد. همین مسئله در اظهارات مسئولان قم، گیلان، اصفهان و سایر استانها بارها تکرار شده است و نشان میدهد نهضت ملی مسکن در مرحله نهایی بیش از گذشته نیازمند هماهنگی میان وزارت راه و شهرسازی، بانکها، شهرداریها و دستگاههای خدماترسان است.
از «تعداد واحدهای شروعشده» تا «تعداد کلیدهای تحویلشده»
مجموع آمار استانها نشان میدهد نهضت ملی مسکن وارد مرحله تازهای شده است؛ در سالهای ابتدایی معیار اصلی عملکرد بیشتر بر تأمین زمین و آغاز عملیات ساختمانی متمرکز بود، اما اکنون و با افزایش تعداد پروژههای دارای پیشرفت بالا، معیار ارزیابی به سمت تکمیل، بهرهبرداری و تحویل واقعی واحدها تغییر کرده است.
قم با پیشرفت بیش از ۹۳ درصد و رتبه نخست کشور نمونه استانی است که قسمت عمده مسیر ساختمانی را طی کرده است و اکنون باید بر واگذاری واحدها تمرکز کند؛ فارس با نزدیک به ۱۰۰ هزار واحد با مسئله مدیریت یک مقیاس بسیار بزرگ روبهروست؛ گیلان تحویل حدود ۱۰۰۰ واحد را تا پایان سال هدف قرار داده است و استانهایی همچون اصفهان، آذربایجان غربی و هرمزگان نیز بخشی از پروژههای خود را وارد فاز بهرهبرداری کردهاند.
موفقیت نهضت ملی مسکن را نمیتوان تنها با بتنریزی، تعداد بلوکها یا درصد پیشرفت روی کاغذ سنجید. مهمترین شاخص از این پس تعداد واحدهایی است که با تسهیلات تعیینتکلیفشده، زیرساخت کامل و امکان سکونت واقعی، کلید آنها به دست متقاضیان میرسد.
اگر این معیار مبنا قرار گیرد، رقابت اصلی استانها در ماههای پیشرو نه بر سر آغاز پروژههای بیشتر، بلکه بر سر کوتاهکردن فاصله میان «ساخت مسکن» و «صاحبخانهشدن متقاضی» خواهد بود.
نظر شما