به گزارش خبرگزاری ایمنا، تحولات میدانی در یمن پس از ماهها ثبات نسبی و حاکمیت وضعیت «نه جنگ و نه صلح»، بار دیگر دستخوش تنشهای شدید شد و با آغاز دور تازهای از تقابلها، جبهههای نبرد در اقصی نقاط این کشور از شمال تا جنوب و از پهنه خشکی تا آبهای راهبردی دریای سرخ فعال شده و نشانههای پایان قطعی دوره کاهش تنش را به نمایش گذاشتهاند.
پایان دوران رکود و آغاز مرحله جدیدی از تقابل
بر اساس گزارشهای میدانی رسیده، معادلات امنیتی یمن که از آوریل ۲۰۲۲ میلادی در قالب یک آتشبس شکننده مدیریت میشد، با شعلهور شدن همزمان درگیریها در اوت ۲۰۲۶ میلادی فروپاشید. تحلیلگران مسائل منطقه معتقدند این تحولات گواهی بر آغاز فصلی تازه از تنشها است که در آن انصارالله یمن تلاش میکند با گشودن جبهههای گوناگون، جنگی پیشدستانه را با شروط خود به طرف مقابل تحمیل کند؛ در حالی که ائتلاف سعودی و دولت عدن نیز در تلاشاند تا زمان لازم را برای تکمیل توان رزمی و استراتژیک خود بخرند.
تشریح آخرین وضعیت جبههها و محورهای درگیری
۱- محور راهبردی مأرب و حضرموت
مأرب به عنوان کانون اصلی ثقل تحولات نظامی، شاهد خطوط تماسی است که از مناطق شمالغربی (شامل جبهههای رغوان، مدغل، کساره و مشجح در صرواح) تا بخشهای جنوبشرقی (حریب، الجوبه و البلق الشرقی) امتداد یافته است. در واکنش به عملیات امنیتی پیشدستانه نیروهای ائتلاف در صحرای حضرموت، مأرب، شبوه و جوف، انصارالله دست به حملات موشکی و پهپادی سنگینی زد. در این پاسخ متقابل، با شلیک حدود ۱۷ فروند موشک بالستیک و چندین فروند پهپاد انتحاری، اردوگاههای کلیدی «الرویک» و «الثنیه» در مأرب و «العبر» در حضرموت هدف قرار گرفتند. این تنشها همچنین به مناطق مسکونی شهر مأرب و اردوگاههای آوارگان نظیر «جو النسیم»، «السویداء» و «الجفینه» نیز سرایت کرده است.
۲- محور جوف و نوار صحرایی شمال
در نوار صحرایی و صعبالعبور میان جوف، مأرب و مرزهای شمالی، درگیریها در محورهای شرقی از جمله قناو، النضود و العلم جریان دارد. در بخشهای جنوبی این منطقه نیز مدیریتهای «خب و الشعف» و «الحزم» صحنه تلاشهای مکرر انصارالله برای نفوذ به خطوط پدافندی نیروهای دولتی بوده که با پاسخ و تبادل آتش توپخانه مواجه شده است.
۳- محورهای غربی و جنوبی (تعز، بندر المخا و حدیده)
حلقه محاصره شهر تعز از سمت شمال، شرق و غرب همچنان حفظ شده و درگیریهای متناوب با سلاحهای سنگین و سبک در جبهههای الضباب و غراب گزارش میشود. تنشها همچنین به مناطق غربی (مقبنه) و جنوبی (الصلو) کشیده شده است. در بندر راهبردی «المخا» و مناطق مسکونی نزدیک به تنگه بابالمندب، حملات موشکی، پهپادی و قایقهای انفجاری انصارالله از نهم اوت آغاز شد که بنا بر اعلام دولت عدن، تلفات جانی و خسارات سنگینی به زیرساختها و ایستگاههای برق وارد کرده است. در استان حدیده نیز خطوط تماس در شرق «حیس» و شمال «الخوخه» فعال بوده و نیروهای دولتی در هشتم اوت مواضع و مراکز فرماندهی انصارالله را هدف حملات خود قرار دادند.
۴- جبهههای جنوب و مناطق مرزی (ضالع، لحج و صعده)
استان ضالع: درگیریهای مستقیم زمینی در مناطق شمالی و در امتداد مرز با استان إب، به ویژه در جبهههای مریس، باب گلوگ و الفاخر در جریان است.
استان لحج: تحرکات و تنشهای نظامی در جبهههای کرش و الحد یافع در شمال لحج گزارش شده است.
مناطق مرزی: استانهای صعده (به عنوان دژ اصلی انصارالله) و حجه نیز شاهد تبادل آتش با شدت کمتری نسبت به سایر محورهای کلیدی هستند.
گسترش ابعاد فرامرزی و چالشهای دریای سرخ
علاوه بر جبهههای زمینی، ابعاد فرامرزی این مناقشه نیز تشدید شده است. از اواخر ژوئیه، با اعلام ممنوعیت دریانوردی برای کشتیهای مرتبط با عربستان سعودی، آبهای دریای سرخ و خلیج عدن به صحنه تنشهای اقتصادی و نظامی بدل گشتهاند. حملات به تانکر نفتی سعودی «وفا» در نزدیکی ینبع، هدف قرار گرفتن یک فروند تانکر دیگر در خلیج عدن و غرق شدن کشتی باری هندی «ویز نور اولیا» بر اثر حمله قایق انفجاری در نزدیکی حدیده، بخشی از این پازل فشار دریایی است. کارشناسان مسائل راهبردی، این اقدامات را در راستای پیوند دادن امنیت ترانزیت دریایی با معادلات کلان منطقه ارزیابی میکنند.
تحلیل و بازتاب رسانههای بینالمللی از مناقشه یمن
نشریه «میدل ایست آی» در مقالهای با استناد به نظریه استراتژیک «بنبست نامحدود» ادوارد لوتواک به بررسی جنگ یمن پرداخته و یادآور میشود که قدرتهای بزرگ و منطقهای تمایلی به پیروزی مطلق هیچیک از طرفین ندارند؛ چرا که تسلط کامل انصارالله یا فروپاشی کامل آن، توازن ژئوپلیتیک دریای سرخ و امنیت انرژی جهان را به خطر میاندازد. در این نشذیه آمده است که جنگ یمن به آزمونی برای مدیریت توازن قوا میان بازیگران منطقهای و فرامنطقهای بدل شده است.
از سوی دیگر، روزنامه آمریکایی «واشنگتنپست» نیز در گزارش تحلیلی خود اذعان کرده است که یمنیها با اتکا به موقعیت جغرافیایی استراتژیک و تسلیحات نامتقارن، الگویی نوین از قدرت دریایی را به نمایش گذاشتهاند. این روزنامه تأکید دارد که محاصره دریایی اعمالشده علیه عربستان سعودی و حملات به بنادر حیاتی نظیر ینبع، مسیر نفتکشها را تغییر داده و امنیت انرژی عربستان را به چالش کشیده است.
واشنگتنپست یمنیها را شریکی راهبردی برای ایران میداند که با ساختارهای فرماندهی مستقل، توانستهاند آبراههای حیاتی جهان را به دغدغهای درجهیک برای واشنگتن و ریاض تبدیل کنند.
نگاهی به مجموع تحولات میدانی و تحلیلی نشان میدهد که مناقشه یمن از چارچوب یک درگیری داخلی صرف خارج شده و به گرهگاهی پیچیده در امنیت انرژی و تجارت جهانی تبدیل گشته است. در شرایطی که نه ائتلاف سعودی و نه دولت عدن توان حذف کامل انصارالله را ندارند، استمرار این وضعیت شکننده و فرسایشی محتملترین برآیند پیشرو خواهد بود.
با این حال، ورود متغیرهای فرامرزی، تشدید تنشها در آبراههای حیاتی نظیر بابالمندب و دریای سرخ، و تغییر الگوهای موازنه قوا از سوی یمنیها، گویای آن است که هرگونه تلاش برای تغییر این وضعیت با هزینههای سنگینی برای بازیگران منطقهای و فرامنطقهای همراه خواهد بود. افق پیشروی این مناقشه بیش از پیش به محاسبات شکننده بازیگران گره خورده است؛ محاسباتی که در صورت دست نیافتن به راهکاری دیپلماتیک، میتواند منطقه را به سوی دور تازهای از بحرانهای عمیقتر سوق دهد.
نظر شما