به گزارش خبرگزاری ایمنا، صنایعدستی ایران تنها مجموعهای از هنرهای سنتی نیست، هر محصول، بخشی از هویت یک منطقه، روایت زندگی مردم و حاصل مهارتی است که نسلبهنسل منتقل شده است. از کارگاههای قلمکار و میناکاری اصفهان تا سفال لالجین، پته کرمان، ملیله زنجان و سوزندوزی بلوچ، استانهای مختلف کشور هر کدام سهمی از این میراث رنگارنگ دارند.
ایران با برخورداری از تنوع فرهنگی، قومی و اقلیمی، یکی از کشورهای شاخص جهان در حوزه صنایعدستی به شمار میرود و شمار زیادی از رشتههای صنایعدستی در مناطق مختلف کشور همچنان فعال است؛ رشتههایی که علاوهبر ارزش فرهنگی، ظرفیت قابل توجهی برای اشتغال، گردشگری و صادرات دارند.
اصفهان؛ پایتخت صنایعدستی ایران
در میان استانهای کشور، اصفهان جایگاه ویژهای در صنایعدستی دارد. میناکاری، قلمکار، خاتمکاری، منبت، مشبک، فیروزهکوبی و هنرهای فلزی تنها بخشی از رشتههایی است که در این استان رواج دارد.
اصفهان علاوهبر تنوع رشتهها، از نظر جایگاه بینالمللی نیز اهمیت دارد و در شبکه شهرهای خلاق یونسکو در حوزه صنایعدستی و هنرهای بومی قرار گرفته است؛ موضوعی که ظرفیت این شهر را برای پیوند میان صنایعدستی، گردشگری و بازارهای جهانی افزایش داده است.
فارس؛ روایت عشایر در تار و پود
در فارس، صنایعدستی با زندگی روستایی و عشایری پیوند عمیقی دارد. گبه، گلیم، جاجیم و دیگر دستبافتههای عشایری در کنار منبت و خاتم، بخشی از هویت هنری این استان را شکل دادهاند.
بسیاری از این محصولات، علاوهبر ارزش هنری، بازتابی از فرهنگ و سبک زندگی جوامع محلی هستند و همین ویژگی، صنایعدستی فارس را به یکی از ظرفیتهای مهم گردشگری فرهنگی تبدیل کرده است.
آذربایجان شرقی؛ هنر ماندگار فرش تبریز
آذربایجان شرقی نیز یکی از قطبهای مهم صنایعدستی کشور است. فرش دستباف تبریز شناختهشدهترین هنر این استان محسوب میشود و در کنار آن، ورنی، گلیم، سفال و سرامیک و برخی هنرهای سنتی دیگر نیز در مناطق مختلف استان تولید میشود.
فرش تبریز با سابقه طولانی در تولید و تجارت، یکی از شناختهشدهترین نامهای فرش ایران در بازارهای داخلی و خارجی است.
لالجین؛ شهری که با سفال شناخته میشود
همدان نیز به واسطه لالجین، جایگاه ویژهای در نقشه صنایعدستی ایران دارد. لالجین که در سال ۲۰۱۶ عنوان «شهر جهانی سفال» را از شورای جهانی صنایعدستی دریافت کرد، یکی از مهمترین مراکز تولید سفال و سرامیک کشور است.
کارگاههای سفالگری این شهر، طیف متنوعی از ظروف و محصولات تزئینی را تولید میکنند و سفال همچنان بخش مهمی از هویت اقتصادی و فرهنگی لالجین را تشکیل میدهد.
زنجان؛ ظرافت در سیم و فلز
ملیلهکاری زنجان از دیگر هنرهای شاخص صنایعدستی ایران است. ظرافت و پیچیدگی این هنر فلزی موجب شده است ملیله زنجان بهعنوان یکی از شناختهشدهترین صنایعدستی این استان مطرح باشد.
در کنار ملیله، مسگری و چاقوسازی نیز از هنرهای سنتی شناختهشده زنجان هستند که بخشی از ظرفیت صنایعدستی این استان را تشکیل میدهند.
کرمان؛ پتهای که هویت یک منطقه را روایت میکند
در کرمان نیز پتهدوزی، قالی، گلیم و برخی دیگر از هنرهای سنتی جایگاه ویژهای دارند. پته، یکی از شناختهشدهترین رودوزیهای سنتی ایران، با نقشها و طرحهای خاص خود بخشی از هویت فرهنگی کرمان را به نمایش میگذارد.
بلوچستان؛ هنرهایی که جهانی شدند
در جنوب شرق کشور، سیستان و بلوچستان با هنرهایی همچون سوزندوزی بلوچ، حصیربافی و سفال کلپورگان شناخته میشود. کلپورگان در شهرستان سراوان، بهدلیل شیوه سنتی سفالگری خود در سطح جهانی شناخته شده و در سال ۲۰۱۷ عنوان «روستای جهانی صنایعدستی» را به دست آورد. سوزندوزی بلوچ نیز از مهمترین هنرهای سنتی منطقه است که بخش قابل توجهی از آن توسط زنان تولید میشود.
یزد، گیلان و هرمزگان؛ تنوعی از کویر تا ساحل
صنایعدستی یزد نیز بخشی از هویت تاریخی این استان است. زیلوبافی میبد، ترمه، داراییبافی و سفال و سرامیک از جمله هنرهای شناختهشده این منطقه هستند.
در گیلان، رشتیدوزی، حصیربافی، بامبوبافی و چادرشببافی از رشتههای شاخص به شمار میروند و در هرمزگان نیز گلابتوندوزی، خوسدوزی و حصیربافی، بخشی از هنرهای سنتی مردم این استان را تشکیل میدهد.
صنایعدستی؛ ظرفیتی فراتر از یک سوغات
گستردگی صنایعدستی در استانهای مختلف نشان میدهد این حوزه تنها به حفظ میراث فرهنگی محدود نمیشود و میتواند در ایجاد اشتغال، رونق گردشگری و توسعه اقتصاد محلی نقشآفرین باشد.
با این حال، فعالان این حوزه همچنان با چالشهایی همچون ضعف بستهبندی، بازاریابی، دسترسی محدود به بازارهای بینالمللی، فروش سنتی و نبود برندهای قدرتمند روبهرو هستند. عبور از این چالشها میتواند محصولات بومی استانها را از یک کالای محلی و گردشگری به محصولی رقابتپذیر در بازارهای ملی و جهانی تبدیل کند.
صنایعدستی ایران، در واقع نقشهای زنده از فرهنگ این سرزمین است؛ نقشهای که در آن هر استان با یک هنر، یک رنگ و یک روایت شناخته میشود و اگر مسیر تولید تا بازار به درستی تکمیل شود، همین میراث فرهنگی میتواند به یکی از پیشرانهای اقتصاد محلی و گردشگری کشور تبدیل شود.
نظر شما