به گزارش خبرگزاری ایمنا از مازندران، استان مازندران در حوزه گردشگری طبیعی حرفهای زیادی برای گفتن دارد. برخورداری از جنگلهای کهن و سرسبز هیرکانی، ارتفاعات زیبا، دشتهای وسیع و از همه مهمتر، ساحل و دریای مازندران، ظرفیتهای بالقوهای هستند که همچنان بهصورت سنتی بهرهبرداری میشوند و این کار، علاوه بر تخریب و فرسایش طبیعت زیبای استان، به چرخه اقتصاد گردشگری مازندران نیز لطمه میزند.
در میان حوزههای مختلف گردشگری در سراسر جهان، گردشگری ساحلی از جمله عرصههایی است که ظرفیت بسیار خوبی برای جذب گردشگر دارد و اگر نگاهی به صنعت توریسم در کشورهای توسعه یافته بیندازیم، متوجه عقبماندگیهای قابل ملاحظهمان در این زمینه خواهیم شد.
اما سواحل مازندران در همه این سال ها به حال خود رها شدهاند و غیر از بخش خصوصی که قسمتهایی از آن را در اختیار گرفته و بنا بر بودجه خود، وسایل رفاه و آسایش مشتریان وفادار را تامین کرده است، دولت تاکنون هیچ طرح و برنامه خاصی برای گردشگرپسندتر شدن سواحل مازندران نداشته و طرحی هم اگر بوده، فقط در حد حرف بوده و روی کاغذ مانده است.
ساخت و سازهای غیراصولی، چهرهای نازیبا در سواحل خزر مازندران
عباس مهدوی، فعال صنعت گردشگری در مازندران با اشاره به حوزه اقتصاد گردشگری در بخش سواحل مازندران به خبرنگار ایمنا میگوید: در سراسر دنیا مناطق ساحلی مختلفی وجود دارد که علاوه بر زیبایی طبیعی، چرخ صنعت توریسم را نیز میچرخاند. بهطور نمونه در آنتالیای ترکیه و اسپانیا تمام منافع مادی تاسیسات گردشگری نظیر هتلها، متلها یا هتلآپارتمانها بهطور کامل وابسته به ساحل است؛ گردشگری آبی نیز فقط به شنا در دریا خلاصه نمیشود و بیشتر ورزشهای آبی در این سواحل جایی برای خود باز کردهاند.
وی بیان میکند: یک مدل بهنسبت موفق طی سالهای اخیر در کیش اجرا شد که تا حدودی رضایتبخش نیز بود، اما ساحل دریای مازندران بهویژه در سواحل غرب استان که جنگل و دریا همآغوش یکدیگر است، میتوانست از بهرهبردای بهتری در این زمینه برخوردار باشد که بهدلیل آلودگی آب دریا و رهاسازی انواع زبالههای خانگی، کشاورزی و صنعتی در سواحل، در حال حاضر، حتی برای قدم زدن و پیادهروی نیز مناسب و مطلوب نیست، چه برسد به شنا و سایر ورزشهای آبی و اجرای طرحهای گردشگری پرهزینه.
فعال و پژوهشگر گردشگری با بیان اینکه مشکل، تنها به زباله و آلودگی دریا منتهی نمیشود، مطرح میکند: ساختوسازهای غیراصولی، نامتناسب و نامتوازن نیز سیمای زیبا و طبیعی ساحل را بههم ریخته و آشفته کرده است، البته باید بگویم، دریای کاسپین در حال احتضار است و آلودگیهای محیط زیستی، چیزی از زیباییهای آن باقی نگذاشته است.
مهدوی که سابقه برگزاری جشنواره مجسمههای شنی در ساحل کاسپین را نیز داشته است، میافزاید: هنرمندان و علاقهمندان در چنین جشنوارهای از شنهای به ظاهر بیارزش، آثار هنری زیبایی خلق میکنند و در معرض دیدِ گردشگران قرار میدهند. همین جشنواره و جشنوارههایی از این دست، فضایی مفرح و دلنشین برای گردشگران و خانوادهها فراهم میکنند تا برای ساعاتی از هیاهوی شهر و شهرنشینی فاصله بگیرند و یک روز خاطرانگیز را کنار دریا سپری کنند.
فعال عرصه گردشگری مازندران یادآور میشود: گردشگری ساحلی ما بیشباهت به طرح دریا نیست که با وجود گذشتِ چهار دهه از اجرای این طرح همچنان به استقرار میلههای آهنی و نصبِ برزنتهای نازیبا خلاصه شده است، بیآنکه به مسائل زیباییشناختی و اقلیمی آن توجه شود.
وی خاطرنشان میکند: اگر همچنان در روی همین پاشنه بچرخد، تا ۱۰ سال آینده، همین میزان گردشگر را نیز در سواحل از دست خواهیم داد، زیرا سایر کشورهای مجاور دریای کاسپین، در این زمینه بهشدت فعال شدهاند، از جمله ترکمنستان که در ساحلی با نام ساحل آوازه، برنامهای برای ساخت دهها هتل در دستور کار دارد، در ساحلی زیبا و آرام و بدون هرگونه آلودگی محیط زیستی و بصری. برای آنکه بتوانیم به نتایج درخشانی در حوزه گردشگری آبی برسیم، بهطور قطع پیش از هر چیز نیازمند هماهنگی و انسجام بخشهای مختلف تصمیمساز و تصمیمگیر هستیم.
ضرورت ایجاد کارگروه تخصصی در حوزه گردشگری اقتصاد دریامحور در مازندران
حسن هاشمی، رئیس گروه گردشگری دانشگاه مازندران با اشاره به اینکه موضوع گردشگری آبی (ساحل و دریا)، همچون هر حوزه دیگری، ابتدا نیازمند اجماع جدی فرابخشی در منطقه، استان و حتی در سطح ملی است، به خبرنگار ایمنا بیان میکند: ضرورت ایجاد یک کارگروه تخصصی متشکل از تمام دستگاههای مربوط، از جمله میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری، محیط زیست، منابع طبیعی، استانداری و دریانوردی بهعنوان پیشنیازِ این اجماع، اجتنابناپذیر است.
وی میگوید: در کشورهایی نظیر ترکیه و قبرس که دارای خط ساحلی طولانی هستند، در بسیاری نقاط، ساحل بدون هیچ مانع و اغتشاش بصری خودنمایی میکند، اما در سواحل دریای مازندران، دیدِ گردشگر نسبت به ساحل بسیار تحت تاثیر ساختوسازهای ناهمگون، ویلاها، برجهای مرتفع تجاری و تفریحی قرار گرفته است، بهطور مثال، در رادیودریای چالوس، پروژهای گردشگری با نظارت شهرداری تعریف شد که در آن کافههایی بدون مدنظر قرار دادن مباحث زیباییشناسی و پیوستهای گردشگری کنار یکدیگر قرار گرفتند و دیدِ گردشگر نسبت به ساحل را بهکلی قطع کردند.
رئیس گروه گردشگری دانشگاه مازندران آلودگی محیط زیست و فرسایش سواحل را از مهمترین چالشها در این زمینه میداند و مطرح میکند: بسیاری از آلودگیهایی که در حال حاضر گریبانگیر رودخانههاست، در نهایت به دریا سرازیر میشود و ورود فاضلابها به دریای مازندران، امروز به بحران محیط زیست تبدیل شده است.
هاشمی با بیان اینکه تا امروز، هنوز طرح جامع گردشگری ساحلی یا اطلس گردشگری دریایی در استان تدوین نشده و تعدد نهادهای تصمیمگیر و ضعف هماهنگیها از دیگر مشکلات این حوزه است، میافزاید: با این شرایط اگر سرمایهگذار هم بخواهد اقدامِ شایستهای برای رونق گردشگری ساحلی انجام دهد، آنقدر به موانع و محدودیتهای قانونی و اداری برخورد میکند که در نهایت، عطای کار را به لقایش میبخشد.
استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه از مبحثِ آموزش و فرهنگسازی نباید غافل باشیم. آموزشِ راهنمایان طبیعتگردی و گردشگری و آگاهیبخشی به جوامع محلی، بهترین روش برای حُسن استفاده از ساحل و دریاست، خاطرنشان میکند: اینطور به نظر میرسد که اگر در چند نقطه از ساحل مازندران، میز گردشگری ساحلی تعریف شود تا صاحبنظران بتوانند ایدهها و راهکارهای خود را برای حل چالشها و توسعه اقتصاد دریامحور ارائه دهند، میتوانیم تا حدی به آینده این حوزه از گردشگری در مازندران امیدوار باشیم.
تشکیل شورای اقتصاد دریامحور در کشور
اما بهواقع چرا هنوز نتوانستهایم از ساحل و دریای مازندران آنچنان که باید و شاید بهره لازم را ببریم؟ مشکل اصلی را کجا باید جستوجو کرد؟!
حسین ایزدی، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری مازندران با تاکید بر اینکه ما هنوز مدیریت واحد و منسجمی برای سواحل نداریم و موازیکاریها موجب شده است تا طرحهای گردشگری به نتیجه نرسد، به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: مازندران جزو نخستین استانهایی بوده که برای ساماندهی و تجمیعِ گردشگری آبی (آببندانها، رودخانهها و دریای مازندران)، شورای اقتصاد دریامحور را در کشور کلید زده است.
وی یادآور میشود: این شورا بهتازگی به ریاست استاندار، قائممقامیِ معاونت اقتصادی استاندار و دبیری ادارهکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران، آغاز به کار کرد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی مازندران میگوید: این شورا به منظور تسهیلگری سرمایهگذاری و جلوگیری از طولانی شدن روند گرفتن مجوزها، تشکیل شده است تا سرمایهگذار بدونِ سردرگمی و در کوتاهترین زمانِ ممکن، طرح مدنظر خود را اجرا کند که نماینده اداره کل حفاظت محیط زیست، نماینده اداره کل منابع طبیعی، نماینده سازمان بنادر و دریانوردی، از دیگر اعضای این شورا هستند.
ایزدی با بیان اینکه صدور موافقت اصولی و پروانه بهرهبرداری در پایانِ روند بررسیها و گرفتن مجوزها، بر عهده اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری است، میافزاید: در این راستا یک کشتی تفریحی توسط یک سرمایهگذار خریداری شده و در بندر فریدونکنار برای تعمیرات و بررسیهای نهایی پهلو گرفته است تا پس از سنجشِ دبی آب دریای کاسپین و استقرار چند اسکله در بعضی نقاط ساحلی، برای بهرهبرداری و خدماتدهی به گردشگران مهیا شود.
نارضایتی سرمایهگذار اقتصاد دریامحور از وعدههای توخالی مدیران دولتی
برای آنکه بدانیم با تشکیل شورای اقتصاد دریامحور در مازندران، اوضاع برای سرمایهگذاران، این سربازان خط مقدمِ عرصه گردشگری تا چه اندازه بهبود یافته است، پای صحبتهای یکی از فعالان و چهرههای شناخته شده عرصه گردشگری نشستیم.
محمد معقولی، یکی از فعالان عرصه گردشگری و سرمایهگذار بخش اقتصادی در مازندران با اشاره به اینکه اقتصاد دریاپایه چند سالی است که بهعنوان یکی از محوریترین مباحث در حوزه گردشگری دریا و ساحل، جای خود را در جلسات مختلف این عرصه باز کرده است، به خبرنگار ایمنا بیان میکند: من بهعنوان فعال و سرمایهگذار در این حوزه به شما میگویم که هنوز خروجی و نتیجه قابل ملاحظهای از این جلسات بهدست نیامده است.
وی میافزاید: نخستین اتوبوس تفریحی دریایی را با هزینه شخصی به دریای کاسپین آوردم و قرار بود از سال ۱۴۰۱، خط ساحلی مشخصی برای عبور و مرور این اتوبوس دریایی طراحی و اجرا شود، اما از آن زمان تاکنون، هیچ اقدامی در این رابطه نشده است.
فعال اقتصادی بیان میکند: مشکل اساسی اینجاست که در نبودِ زیرساختهای مناسبِ گردشگری، چرا شاهد و ناظرِ شعارهای پرطمطراق مسئولان هستیم؛ بدیهی است آنچه در وهله نخست یک سرمایهگذار را برای اجرای طرح گردشگری ترغیب میکند، اعلامِ همین شعارهای حمایتی است.
معقولی با تاکید بر اینکه این شعارها نهتنها هیچ پشتوانه حقیقی ندارد، بلکه مانعتراشیها و سنگاندازیها نیز از همان روز نخست آغاز میشود، اظهار میکند: این اتوبوس دریایی پنج سال پیش با ارزش تقریبی دو میلیارد تومان خریداری شد و سال ۱۴۰۱ نیز اخبار بهرهبرداری آن منتشر شد، اما از آن تاریخ تاکنون بهدلیل نداشتن زیرساختهای لازم بهویژه نبود چند اسکله و تلختر از آن، ناهماهنگی بین اداراتی نظیر حفاظت محیط زیست، منابع طبیعی، وزارت نیرو، بنادر و دریانوردی و بازرسی کل کشور، برای کسب مجوز ساخت اسکله، در عمل از فعالیت دریایی بازماند و تا امروز از هیچکدام از خبرنگاران و اصحاب رسانهای که با قلمها و دوربینهایشان برای ثبت آن لحظات مهم به میدان آمده بودند، خبری نیست.
وی سوءاستفاده از برند اتوبوس دریایی برای مطرح شدن نام عدهای از مسئولان را خارج از عرف و اخلاق میداند و تصریح میکند: سرمایهگذار با هزار امید و آرزو و صرف هزینههای هنگفت، طرحی را کلید میزند تا سهمی در رونق گردشگری استان داشته باشد، نه آنکه با شعار حمایت از سرمایهگذار، همهچیز به نامِ مسئولانی تمام شود که کمترین همکاری و مساعدتی برای اجرای طرح نداشتهاند.
سرمایهگذار بخش خصوصی در حوزه اقتصاد دریامحور با بیان اینکه حتی استانداران بعدی نیز کمترین توجهی به موضوع نشان ندادند، تاکید میکند: استاندار کنونی با وجود آنکه در روزهای نخستِ ورود به استانداری، برای تسریع در فراهم کردن زیرساختهای لازم وعده داد، هنوز شاهد هیچ اقدام شایستهای از سوی وی برای برطرف کردن چالشها و مشکلات نبودهایم.
معقولی ادامه میدهد: از سر ناچاری و برای حفاظت از شناور، اتوبوس را از دریای مازندران به دریاچه آویدر نوشهر انتقال دادیم و سپس برای آنکه این شناور، تا حدی مفید واقع شود، از آن برای خدمترسانی رایگان به مسافرانِ جنگزده استفاده شد تا مردمی که با کولهباری از استرس و نگرانی، راهیِ مازندران شده بودند و اینجا را پناهگاه امن خود میدانستند، حداقل برای دقایقی، از افکار منفی و اضطراب رها شوند و به آرامش برسند.
وی خاطرنشان میکند: تا زمانی که زیرساختهای مناسب برای پهلوگیری شناورها و کشتیهای تفریحی و مسافربری در دریا وجود نداشته باشد، نباید شعار اقتصاد دریاپایه و حمایت از سرمایهگذار سر داده شود.
مازندران در مسیر توسعه اقتصاد دریا و توازنبخشی به زیرساختهای گردشگری
محمدابراهیم تولایی، معاون هماهنگی امور اقتصادی و گردشگری استانداری مازندران در پاسخ به پرسشها درباره وضعیت گردشگری ساحلی استان، از عملیات اجرایی پروژههای متعدد در حوزه گردشگری ساحلی خبر میدهد و به خبرنگار ایمنا میگوید: با دستور صریح استاندار، مجوز احداث ماریناها در فواصل ۲۵ کیلومتری از یکدیگر صادر شده است تا از تمرکز سرمایهگذاری در یک نقطه جلوگیری شود. در حال حاضر نیز بعضی از این پروژهها به بهرهبرداری رسیدهاند، بعضی در هفته دولت افتتاح میشوند و بخشی نیز در مرحله ساخت قرار دارند.
وی با اشاره به برنامههای توسعهای استان میافزاید: در حوزه سرمایهگذاری کروز، قراردادی میان استانداری و سازمان بنادر و کشتیرانی بسته شده است که شامل ایجاد زیرساختهای بندری و نوسازی ناوگان کشتیها میشود.
معاون هماهنگی امور اقتصادی و گردشگری استانداری مازندران با تأکید بر اینکه با حمایت مستقیم استاندار و پیگیری از نهاد ریاستجمهوری، این پروژه در مسیر اصلی خود قرار دارد و کشتیهای مربوط به آن بهطور تقریبی آماده بهرهبرداری هستند تا گردشگری دریایی استان را رونق برسانند، اظهار میکند: استان مازندران از ظرفیتهای بسیار بالایی برخوردار است؛ از جمله نزدیکی و درهمتنیدگی بینظیر جنگل و دریا که جذابیتهای ویژهای برای سرمایهگذاران داخلی و خارجی ایجاد میکند.
تولایی یادآور میشود: با توجه به شرایط ناامنی برخی کشورهای منطقه، شاهد تمایل سرمایهگذاران ایرانی برای بازگشت و فعالیت در استان هستیم که این موضوع خود فرصتی استراتژیک محسوب میشود.
معاون اقتصادی استانداری مازندران با اشاره به اینکه استان در حوزه اقتصاد دریا محور به دستاوردهای مهمی دست یافته است، مطرح میکند: در حوزه پرورش آبزیان در دریا و تولید خاویار، رتبه نخست کشور را در اختیار داریم.
تولایی تاکید میکند: تلاشها برای احیای سند توسعه اقتصاد دریا از طریق کمیسیونهای علمی دانشگاه نوشیروانی در جریان است تا بر پایه سند علمی، فرایند جذب سرمایه را ساماندهی کنیم، همچنین برنامههایی برای ایجاد خطوط دریایی برای حمل بار و مسافر در دستور کار است تا علاوه بر رونق اقتصادی، از ترافیک سنگین جادههای استان نیز کاسته شود.
به گزارش ایمنا، طبیعی است که تا وقتی اراده بخشهای مختلف دولت، با یکدیگر پیوند نخورد و شعارها تبدیل به عمل نشود، هرگونه تلاش برای سرمایهگذاری در حوزه گردشگری دریایی و ساحلی بیثمر خواهد ماند و سرمایهگذاران نیز هرگز حاضر نخواهند بود سرمایه خود را جایی معطل نگه دارند که هیچ امیدی به سودآوریِ آن نیست. در چنین شرایطی فرارِ سرمایه و خروج گردشگر از سواحل و دریای مازندران بدیهی و خسارتبار است.
نظر شما