به گزارش خبرگزاری ایمنا، انتصاب سردار احمد وحیدی به فرماندهی کل سپاه پاسداران، بار دیگر نگاهها را به سوابق و دیدگاههای او در حوزه دفاعی و امنیتی معطوف کرده است؛ دیدگاههایی که بخشی از آن را میتوان در گفتوگویی که حدود شش سال گذشته با پایگاه اطلاعرسانی KHAMENEI.IR انجام داده بود، بازخوانی کرد؛ گفتوگویی درباره تجربه دفاع مقدس، نظریههای دفاعی ایران، بازدارندگی، مقاومت منطقهای، مقابله با داعش و ضرورت شناخت تهدیدهای آینده.
سردار احمد وحیدی در زمان انجام این گفتوگو ریاست دانشگاه عالی دفاع ملی را برعهده داشت؛ دانشگاهی که به گفته او تلاش میکرد تجربههای دفاع مقدس را از سطح خاطره و تجربه عملی به حوزه نظریه و دانش نظامی منتقل کند.
وحیدی در این گفتوگو تأکید داشت که بسیاری از تجربههای موفق دفاع مقدس، برآمده از مبانی و الگوهایی بودهاند که اگرچه گاهی در ذهن فرماندهان و رزمندگان وجود داشته است، اما در همان زمان به شکل مدون و علمی بیان نشده بودند. از نگاه او، یکی از مسیرهای نظریهپردازی، استخراج همین مبانی از تجربههای موفق گذشته است.
بیشتر بخوانید: فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منصوب شد + سردار وحیدی کیست؟
دفاع مقدس؛ میدان تولید نظریههای جدید
وحیدی دفاع مقدس را «آوردگاه تولید حرفهای جدید» توصیف کرده و دلیل شکلگیری بسیاری از نظریههای جدید را نیازهای آن دوران دانسته بود.
او توضیح داده بود که جمهوری اسلامی ایران در شرایطی وارد جنگ شد که از نظر امکانات و سازماندهی در برابر یک جریان گسترده جهانی قرار داشت و همین محدودیتها موجب شد نیروهای ایرانی به سمت ابتکار، خلاقیت و طراحی روشهای جدید حرکت کنند.
به گفته وحیدی، این نوآوریها تنها در یک سطح اتفاق نیفتاد، بلکه از سطح عالی جنگ و هدایت سیاسی تا سطوح راهبردی، عملیاتی و تاکتیکی امتداد داشت.
او در این زمینه به حوزههایی همچون تاکتیک، عملیات مهندسی، اطلاعات و شناسایی، جنگهای نامنظم، دفاع موضعی و موضوعی و سطوح راهبردی و عملیاتی اشاره کرده بود و معتقد بود جمهوری اسلامی ایران در بسیاری از این حوزهها به سبک و نظریه مستقل خود دست یافته است.
ریشه نظریه موشکی ایران در دفاع مقدس
یکی از بخشهای قابل توجه این گفتوگو، توضیحات وحیدی درباره پیوند میان تجربه دفاع مقدس و توانمندیهای دفاعی امروز ایران است.
او معتقد بود مفاهیمی همچون بازدارندگی، دفاع همهجانبه، دفاع موشکی، قدرت دریایی و قدرت هوایی ریشه در همان تجربههایی دارند که در دوران دفاع مقدس شکل گرفتند.
وحیدی تأکید کرده بود که اگر امروز جمهوری اسلامی ایران از یک نظریه موشکی خاص خود برخوردار است، این نظریه را باید در تجربههای دفاع مقدس جستوجو کرد؛ همانگونه که در حوزه دریایی و سایر عرصههای دفاعی نیز تجربههای آن دوران به شکلهای جدید ادامه پیدا کردهاند.
او «جنگهای ناهمطراز» را از دیگر نمونههایی دانسته بود که از تجربیات نیروهای مسلح در دفاع مقدس شکل گرفته و بعدها چارچوبهای مشخصتری پیدا کرده است.
دانشگاه دفاع ملی چگونه تجربه جنگ را به نظریه تبدیل میکند؟
وحیدی در زمان این گفتوگو، دانشگاه عالی دفاع ملی را یکی از مراکز مهم تبدیل تجربههای دفاع مقدس به دانش و نظریه معرفی کرده بود.
به گفته او، دروس مختلفی همچون تجزیه و تحلیل دفاع مقدس، صحنههای جنگ، مدیریت راهبردی صحنههای عملیاتی و ژئوپلیتیک دفاع مقدس در این دانشگاه ارائه میشد و بخشی از استادان نیز خود از فرماندهان و نیروهای مؤثر دوران دفاع مقدس بودند.
او از فعالیت یک کمیته نظریهپردازی در این مجموعه خبر داده بود که مأموریت آن استخراج نظریههای علمی از تجربیات مختلف دفاع مقدس عنوان شده بود.
از نگاه وحیدی، این روند موجب میشد تجربههای جنگ تنها در قالب خاطرات باقی نمانند، بلکه به دانش، نظریه و الگوی قابل استفاده در ساختار دفاعی کشور تبدیل شوند.
دفاع مقدس چگونه به مقاومت منطقهای رسید؟
بخش دیگری از گفتوگوی وحیدی به تأثیر تجربه دفاع مقدس بر تحولات منطقه اختصاص داشت.
او معتقد بود دفاع مقدس تنها یک تجربه داخلی برای ایران نبود و توانسته است بر جریانهای مقاومت و حرکتهای آزادیخواهانه در منطقه نیز اثر بگذارد.
وحیدی در این بخش به شکلگیری و رشد حزبالله لبنان اشاره کرده و تجربه دفاع مقدس را یکی از عوامل الهامبخش جریان مقاومت دانسته بود.
او درباره فلسطین و تجربه گروههای مقاومت در برابر رژیم صهیونیستی سخن گفته و تأکید کرده بود که تجربه ایران نشان داد محدودیت امکانات بهطور قطع به معنای ناتوانی در برابر یک دشمن قدرتمند نیست و میتوان با اتکا به تفکر، خلاقیت، اخلاص و شجاعت، معادلات متفاوتی ایجاد کرد.
روایت وحیدی از نقش حاج قاسم در مقابله با داعش
وحیدی در این گفتوگو از شهید حاج قاسم سلیمانی یاد کرده و او را نماد قدرت، وحدت و استحکام ملی ایران دانسته بود.
او تجربه مقابله با داعش را نمونهای از انتقال تجربیات دفاع مقدس به میدانهای جدید معرفی کرده بود و معتقد بود بخشی از تجربیات عملیاتی و تاکتیکی دفاع مقدس در مقابله با گروه تروریستی داعش استفاده شد.
به گفته وحیدی، این تجربه تنها در سطح نظامی خلاصه نمیشد، بلکه دفاع مقدس در سطوح فکری، اندیشه نظامی، دکترین و الهامبخشی عمومی نیز آثار خود را در منطقه نشان داده است.
چرا ایران در عراق و سوریه حضور پیدا کرد؟
وحیدی در پاسخ به یکی از پرسشهای مطرح درباره حضور ایران در عراق و سوریه، امنیت منطقه را «بههمتنیده» توصیف کرده بود.
استدلال او این بود که ناامنی در کشورهای منطقه نمیتواند از مرزهای آن کشورها فراتر نرود و در نهایت بر امنیت ایران نیز اثر خواهد گذاشت.
او دفاع از اماکن مقدس و ارزشهای مورد اعتقاد جمهوری اسلامی را از دیگر دلایل حضور ایران در منطقه عنوان کرده بود.
از نگاه وحیدی، مقابله با داعش در عراق و سوریه علاوهبر جنبه امنیت ملی، بخشی از رویارویی با تهدیدی بود که میتوانست دامنه خود را به دیگر کشورهای منطقه گسترش دهد.
رمز موفقیت دفاع مقدس از نگاه احمد وحیدی
اما شاید یکی از مهمترین بخشهای این گفتوگو، جایی باشد که وحیدی درباره منشأ توانمندیهای ایران در دفاع مقدس صحبت میکند.
او «خودباوری» را یکی از مهمترین عوامل موفقیت رزمندگان ایرانی میدانست، اینکه نیروهای مسلح و مردم باور کردند توانایی مقابله با دشمن را دارند و سپس برای پیدا کردن راههای تحقق این توانایی تلاش کردند.
وحیدی معتقد بود همین خودباوری موجب شد استعدادها و خلاقیتهایی که پیش از آن کمتر فرصت بروز داشتند، در میدان جنگ شکوفا شوند.
او نقش ارتش جمهوری اسلامی ایران را در این فرایند مورد توجه قرار داده و ترکیب استقلال نیروهای مسلح پس از انقلاب و شکوفایی ظرفیتهای انسانی و خلاقیت رزمندگان را از عوامل شکلگیری تجربیات موفق دفاع مقدس دانسته بود.
برای تهدیدهای آینده باید چه کرد؟
وحیدی در بخش پایانی این گفتوگو درباره آیندهپژوهی دفاعی و ضرورت شناسایی تهدیدهای جدید سخن گفته بود؛ موضوعی که با گذشت چند سال همچنان یکی از محورهای مهم سیاست دفاعی کشور محسوب میشود.
او تأکید داشت که برای رویارویی با تهدیدهای جدید، تنها شناخت روندهای گذشته کافی نیست و باید از طریق آیندهپژوهی، رصد تحولات، شناسایی تهدیدها و شناخت ظرفیتهای داخلی برای آینده آماده شد.
به اعتقاد وحیدی، مسئله مهمتر از شناخت تهدید، داشتن یک «دستگاه محاسباتی سالم» برای تحلیل درست آن است؛ زیرا ممکن است یک تهدید وجود داشته باشد، اما بهدلیل تحلیل نادرست، جدی گرفته نشود یا برعکس، یک فرصت مهم دیده نشود.
او در همان گفتوگو هشدار داده بود که اختلال در محاسبات میتواند موجب شود فرصتها از دست بروند یا تهدیدها دیر شناسایی شوند.
بازخوانی یک گفتوگو در زمان انتصاب جدید
اکنون با گذشت حدود شش سال از این گفتوگو و قرار گرفتن احمد وحیدی در جایگاه فرماندهی کل سپاه، بخشهایی از آنچه او درباره دفاع مقدس، نظریهپردازی دفاعی، بازدارندگی، توان موشکی و دریایی، مقاومت منطقهای، مقابله با داعش، خودباوری و آیندهپژوهی دفاعی گفته بود، دوباره مورد توجه قرار گرفته است.
اهمیت این بازخوانی بیش از آنکه تنها به قدمت یک مصاحبه مربوط باشد، به این واقعیت بازمیگردد که بسیاری از موضوعاتی که وحیدی در آن زمان درباره آنها سخن گفته بود، اکنون در چارچوب مسئولیت جدید او در فرماندهی یکی از مهمترین ارکان دفاعی جمهوری اسلامی ایران قرار میگیرد.
نظر شما