به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بر اساس دادههای سال ۲۰۲۴، چین با اختلافی قابلتوجه در صدر فهرست بزرگترین تولیدکنندگان سوختهای معدنی جهان قرار گرفته و ایران نیز با تولید بیش از ۴۵۷ میلیون تن در جایگاه نهم قرار دارد.
این رتبهبندی که بر اساس مجموع تولید فیزیکی سوختهای معدنی و بر مبنای «تن» انجام شده است، توسط وزارت دارایی اتریش تهیه شده است و انواع مختلفی از سوختهای معدنی شامل زغالسنگ حرارتی، زغالسنگ ککشو، زغالسنگ قهوهای یا لیگنیت، نفت، سنگهای نفتی، گاز طبیعی و اورانیوم را در بر میگیرد.
در این روش، میزان تولید هر سوخت بر اساس وزن آن محاسبه شده است و ارزش اقتصادی یا میزان انرژی تولیدشده از هر ماده در نظر گرفته نمیشود. همین موضوع باعث میشود کشورهایی که اقتصاد انرژی آنها بهشدت به زغالسنگ وابسته است، در رتبهبندی جایگاه بالاتری نسبت به برخی کشورهای بزرگ نفت و گاز به دست آورند؛ زیرا زغالسنگ از نظر حجم فیزیکی، در مقایسه با سوختهای مایع و گازی، مقدار بسیار بیشتری تولید میشود.
چین در سال ۲۰۲۴ با تولید ۴ میلیارد و ۸۱۲.۶ میلیون تن سوخت معدنی، بزرگترین تولیدکننده جهان بوده است. این میزان معادل ۲۸.۶ درصد از کل تولید جهانی است؛ به این معنا که از حدود هر ۱۰ تن سوخت معدنی تولیدشده در جهان، نزدیک به سه تن در چین تولید شده است.
بخش عمده تولید چین را زغالسنگ تشکیل میدهد. این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۳ میلیارد و ۸۸۳.۵ میلیون تن زغالسنگ حرارتی و ۵۱۹ میلیون تن زغالسنگ ککشو تولید کرده است. تولید نفت چین نیز ۲۱۲.۹ میلیون تن و تولید گاز طبیعی آن ۱۹۷.۲ میلیون تن بوده است. تولید اورانیوم چین در این سال حدود ۱.۹ هزار تن گزارش شده است.
ایالات متحده آمریکا با تولید ۲ میلیارد و ۲۷۷.۲ میلیون تن در جایگاه دوم قرار دارد و ۱۳.۵ درصد از تولید جهانی را به خود اختصاص داده است. حجم تولید آمریکا کمتر از نصف تولید چین است، اما ترکیب منابع تولیدی دو کشور تفاوت چشمگیری دارد. برخلاف چین که تولید آن عمدتاً بر زغالسنگ متمرکز است، بخش بزرگی از تولید سوخت معدنی آمریکا از نفت و گاز طبیعی تشکیل میشود.
آمریکا در سال ۲۰۲۴ حدود ۹۴۸.۸ میلیون تن نفت و ۸۵۴.۶ میلیون تن گاز طبیعی تولید کرده است. در کنار این منابع، تولید زغالسنگ حرارتی آمریکا ۳۷۲.۷ میلیون تن، زغالسنگ ککشو ۶۴.۸ میلیون تن و لیگنیت ۳۶.۳ میلیون تن بوده است. تولید اورانیوم این کشور نیز حدود ۰.۳ هزار تن گزارش شده است.
روسیه با تولید یک میلیارد و ۴۵۹ میلیون تن سوخت معدنی، سومین تولیدکننده بزرگ جهان محسوب میشود و ۸.۷ درصد از تولید جهانی را در اختیار دارد. ترکیب تولید روسیه برخلاف چین بیشتر به نفت و گاز متکی است. این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۵۲۳ میلیون تن نفت و ۵۰۹.۴ میلیون تن گاز طبیعی تولید کرده است. تولید زغالسنگ حرارتی روسیه نیز ۲۱۸ میلیون تن، زغالسنگ ککشو ۱۱۰ میلیون تن و لیگنیت ۹۸.۶ میلیون تن بوده است. روسیه همچنین حدود ۳.۲ هزار تن اورانیوم تولید کرده است.
هند با تولید یک میلیارد و ۱۴۲.۸ میلیون تن در جایگاه چهارم قرار دارد و ۶.۸ درصد از تولید جهانی سوختهای معدنی را به خود اختصاص داده است. همانند چین، زغالسنگ بخش اصلی تولید هند را تشکیل میدهد. این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۹۷۳.۹ میلیون تن زغالسنگ حرارتی تولید کرده است. تولید زغالسنگ ککشو هند ۶۵.۷ میلیون تن و تولید لیگنیت ۴۵.۵ میلیون تن بوده است. در مقابل، سهم نفت و گاز در سبد تولید هند بسیار کمتر است و بهترتیب ۲۸.۹ و ۲۸.۸ میلیون تن گزارش شده است.
اندونزی نیز با تولید ۹۲۱.۴ میلیون تن سوخت معدنی در جایگاه پنجم جهان قرار گرفته و ۵.۵ درصد از تولید جهانی را به خود اختصاص داده است. بخش اصلی تولید این کشور را زغالسنگ حرارتی تشکیل میدهد که حجم آن در سال ۲۰۲۴ به ۸۲۹.۶ میلیون تن رسید. اندونزی همچنین ۶.۶ میلیون تن زغالسنگ ککشو، ۲۸.۹ میلیون تن نفت و ۵۶.۴ میلیون تن گاز طبیعی تولید کرده است.
مجموع تولید پنج کشور نخست یعنی چین، آمریکا، روسیه، هند و اندونزی به ۶۳.۱ درصد از کل تولید سوختهای معدنی جهان در سال ۲۰۲۴ رسیده است. این تمرکز بالا نشان میدهد که بخش عمده تولید جهانی سوختهای معدنی در تعداد محدودی از اقتصادهای بزرگ و منابعمحور متمرکز شده است.
پس از پنج کشور نخست، استرالیا با تولید ۶۱۴.۶ میلیون تن در جایگاه ششم قرار دارد و ۳.۷ درصد از تولید جهانی را به خود اختصاص داده است. عربستان سعودی با ۵۹۴.۲ میلیون تن و سهم ۳.۵ درصدی در رتبه هفتم قرار گرفته است. کانادا نیز با ۴۸۹.۹ میلیون تن، معادل ۲.۹ درصد از تولید جهانی، هشتمین تولیدکننده بزرگ سوختهای معدنی در جهان بوده است.
در این میان، ایران با تولید ۴۵۷.۱ میلیون تن سوخت معدنی در سال ۲۰۲۴ در جایگاه نهم جهان قرار گرفته است و ۲.۷ درصد از کل تولید جهانی را به خود اختصاص داده است. جایگاه ایران در این رتبهبندی نشاندهنده حجم بالای تولید سوختهای معدنی کشور است؛ هرچند ترکیب منابع تولیدی ایران با کشورهای زغالسنگمحور مانند چین و هند تفاوت دارد.
پس از ایران، آفریقای جنوبی با ۲۳۴ میلیون تن در رتبه دهم قرار گرفته است. امارات متحده عربی با ۲۲۸.۹ میلیون تن، عراق با ۲۲۵.۲ میلیون تن، قزاقستان با ۲۲۴.۲ میلیون تن و قطر با ۲۱۱.۸ میلیون تن نیز در رتبههای بعدی قرار دارند.
برزیل با ۱۹۶.۶ میلیون تن، نروژ با ۱۹۶ میلیون تن، کویت با ۱۵۴.۸ میلیون تن، الجزایر با ۱۴۶.۸ میلیون تن، مکزیک با ۱۱۹.۲ میلیون تن و نیجریه با ۱۱۴.۸ میلیون تن در رتبههای پانزدهم تا بیستم قرار گرفتهاند. کلمبیا با ۱۰۷ میلیون تن، مغولستان با ۱۰۴.۴ میلیون تن، آلمان با ۹۷.۵ میلیون تن، لهستان با ۸۹.۳ میلیون تن و مالزی نیز با ۸۹.۳ میلیون تن، رتبههای ۲۱ تا ۲۵ را به خود اختصاص دادهاند.
یکی از نکات مهم این رتبهبندی، تفاوت قابلتوجه میان کشورهای نفتخیز و کشورهای زغالسنگمحور است. از آنجا که معیار رتبهبندی وزن فیزیکی تولید است، زغالسنگ تأثیر بسیار بیشتری بر جایگاه کشورها دارد. به همین دلیل، کشورهایی همچون چین، هند و اندونزی که حجم عظیمی از زغالسنگ تولید میکنند، در رتبههای بالاتر قرار گرفتهاند، در حالی که برخی کشورهای بزرگ نفت و گاز، با وجود تولید انرژی بسیار بالا، در این فهرست جایگاه پایینتری دارند.
این دادهها نشان میدهد که رتبهبندی تولید سوختهای معدنی تنها معادل رتبهبندی کشورها از نظر ظرفیت انرژی، درآمدهای نفتی یا ارزش اقتصادی منابع نیست. برای مثال، یک تن نفت از نظر انرژی قابلاستحصال با یک تن زغالسنگ قابل مقایسه نیست و به همین دلیل، استفاده از معیار وزن میتواند کشورهایی با تولید گسترده زغالسنگ را در جایگاه بالاتری قرار دهد.
در انتهای فهرست ۲۵ تولیدکننده بزرگ، آلمان، لهستان و مالزی قرار دارند که هرکدام کمتر از یک درصد از تولید جهانی سوختهای معدنی را به خود اختصاص دادهاند. این موضوع نشان میدهد که پس از کشورهای بزرگ تولیدکننده، حجم تولید در بسیاری از کشورهای دیگر بهسرعت کاهش مییابد و تولید جهانی در تعداد محدودی از کشورها متمرکز باقی میماند.
نظر شما