محمد ندیمی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: اگر تفاهمنامهای را که با وساطت پاکستان شکل گرفت در نظر بگیریم، این تفاهمنامه میان ایران و آمریکا بود. بازیگرانی که برای شکلگیری این تفاهمنامه تلاش میکردند، در سطح قطر، عمان و پاکستان قرار داشتند، اما این تفاهمنامه پایدار نبود و هر دو طرف مدعی بودند که طرف مقابل آن را نقض میکند. شکننده بودن این تفاهمنامه در نهایت به آغاز درگیریها منجر شد. آمریکا تلاش میکرد مسیر دیگری را در تنگه هرمز، از سمت مسیر عمانی، باز کند که ایران با آن موافقت نکرد، همچنین آن منابع مالی که ایران انتظار آزادسازی آنها را داشت، آزاد نشد و درگیریها آغاز شد.
ورود بازیگران جدید به معادلات راهبردی
وی افزود: با این حال، یک مسئله مهم وجود دارد و آن اینکه آغاز درگیریها با مجموعهای از تغییرات و تحولات راهبردی همراه شد که به اعتقاد من بازیگران دیگری را در سطحی بالاتر وارد این پرونده کرده است.
کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به تحولات میدانی دو هفته اخیر تصریح کرد: در این مدت چند گزاره مهم وجود دارد. نخست اینکه ایران بهصورت تهاجمی و آفندی، کویت را زیر ضرب برد و زاغههای مهمات آمریکا را هدف قرار داد، همچنین اشراف اطلاعاتی بالاتری از خود نشان داد؛ بهگونهای که همزمان با شلیکهای هایمارس، لانچرها را در کویت هدف قرار میداد. همانطور که میدانید، کویت و بهویژه عریفجان محل استقرار حدود ۱۳ هزار نیروی آمریکایی است و زیر ضرب رفتن این مناطق، امکان هرگونه عملیات آمریکا را محدود کرد. این مسئله در نهایت آمریکا را به سمتی سوق داد که اسرائیل فعالتر شود. از سوی دیگر، آمریکاییها هم در حوزه تسلیحات و هم در حوزه پدافند با مشکل روبهرو بودند و نتوانستند توان آفندی ایران را کنترل کنند.
تأثیر بابالمندب بر معادلات منطقه
ندیمی با اشاره به تحولات دیگر منطقه گفت: یک تحول بزرگ دیگر نیز رخ داد و آن نقش یمن بود. مسدود شدن بابالمندب درعمل به معنای محاصره اروپا است و هدف قرار گرفتن جیزان و ینبع، بهعنوان مراکز مهم پالایش و سوخت عربستان، چین را نیز بهشدت تحت تأثیر قرار میدهد.
وی ادامه داد: اکنون با سفر مقامهای عمان و امیر قطر به انگلستان روبهرو هستیم و همزمان اخباری از تماسهایی که چین برقرار کرده منتشر میشود. پس از سفر عمانیها، هیئتی دیپلماتیک از عمان به ایران آمد و درباره تنگه هرمز مذاکراتی انجام شد که بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، اعلام کرد این مذاکرات دستاوردهای بهتری داشته است. همچنین چین نیز با پاکستان تماسهایی برقرار کرده و ادعا میشود ارتباطاتی نیز با آمریکاییها برقرار شده است.
توقف آتش؛ فرصتی برای میانجیها
کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به روند مذاکرات اظهار کرد: به نظر میرسد دو طرف توقف آتش را پذیرفتهاند تا نتایج این دور از گفتوگوها مشخص شود. در واقع، هنوز در مرحله تفاهم یا بازگشت به تفاهمنامه قرار نداریم. اگر دقت کنید، پاکستانیها پیشنهادی درباره توقف ۱۰ روزه جنگ مطرح میکردند تا در این مدت، طرفهای ثالث بتوانند پیشنهادهای جدیدی ارائه دهند و نقش میانجیگرایانه پررنگتری بر عهده بگیرند. به نظر میرسد اکنون در همین مرحله قرار داریم؛ یعنی هم توقف جنگ صورت گرفته و هم فرصت زمانی کوتاهی فراهم شده تا دیگر بازیگران وارد این پرونده شوند.
کارت بابالمندب و تغییر موازنه جنگ
ندیمی با اشاره به آثار راهبردی تحولات اخیر گفت: به نظر من، کارت بابالمندب بهموقع و بهدرستی وارد معادلات شد. البته هر زمان سطح گفتوگوها به سطح راهبردی افزایش پیدا میکند، اسرائیلیها نیز فعال میشوند و سفر نتانیاهو به آمریکا را نیز باید در همین چارچوب ارزیابی کرد.
وی بیان کرد: درباره جنگ اخیر، هرچند ما روایت فتح خود را داشتیم و طرف مقابل نیز روایت پیروزی خود را مطرح میکرد، اما در درگیری دو هفتهای، ایران عملکرد قابل توجهی داشت. ما توانستیم بهصورت هدفمند پدافند، سایتها و توان آفندی طرف مقابل را هدف قرار دهیم و آنها را تحت فشار قرار دهیم.
کارشناس مسائل بینالملل خاطرنشان کرد: اگر دقت کنید، آمریکاییها هم با کاهش ذخایر موشکی روبهرو شدند و هم ناچار بودند بمبافکنهای خود را از انگلستان به پرواز درآورند، در بلغارستان سوختگیری کنند، پرتابهها را شلیک کنند و سپس بازگردند. این مسئله بهخوبی نشان میدهد که آمریکا در چه شرایط نامطلوبی قرار گرفته بود. از سوی دیگر، کارت بابالمندب نیز اروپا و چین را تحت تأثیر قرار داد و آنها را از وضعیت ایستایی خارج کرد.
نظر شما