به گزارش خبرگزاری ایمنا، زهره یکی از خشنترین سیارههای منظومه شمسی بهشمار میرود؛ دمای سطح این سیاره به چندصد درجه سانتیگراد میرسد، اقیانوسی در آن وجود ندارد و جو بسیار متراکم آن شرایطی متفاوت با زمین ایجاد کرده است، با وجود این دانشمندان در سالهای اخیر به شواهدی دست یافتهاند که نشان میدهد این همسایه زمین برخلاف تصور گذشته، هنوز از نظر زمینشناسی فعال است و حتی ممکن است آتشفشانهای فعالی نیز داشته باشد.
یکی از مهمترین نشانههای این فعالیت، درههای شکافدار عظیمی است که طول برخی از آنها به حدود ۱۰ هزار کیلومتر میرسد. این ساختارها شباهت زیادی به دره ریفت آفریقا روی زمین دارند، اما ابعاد آنها بهمراتب بزرگتر است.
شبیهسازیهای سهبعدی، تصویری تازه از زهره ارائه کردند
پژوهشگران به سرپرستی «تاراس گریا» استاد ژئودینامیک در ETH Zurich، برای نخستینبار از شبیهسازیهای سهبعدی با وضوح بالا برای بررسی این شکافها استفاده کردند. برخلاف مدلهای قدیمی که دوبعدی بودند و بر فرضیات ساده شده تکیه داشتند، مدل جدید رفتار پوسته زهره را با دقت بیشتری بازسازی میکند.
نتایج نشان داد زمانی که شکافها از نظر زمینشناسی جوان هستند، در دو سوی آنها برآمدگیهای وسیعی موسوم به «لبههای شکاف» شکل میگیرد. این برآمدگیها زمانی ایجاد میشوند که شکاف هنوز در حال گسترش است یا مدت کوتاهی از پایان فعالیت آن گذشته باشد. بر اساس این مدل، شکافهای زهره میتوانند سالانه حدود سه تا ۱۰ سانتیمتر گسترش پیدا کنند؛ نرخی که از برآوردهای پیشین بیشتر است.
چرا برآمدگیهای شکاف از بین میروند؟
پژوهشگران دریافتند پس از توقف فعالیتهای تکتونیکی، این برآمدگیها بهتدریج ارتفاع خود را از دست میدهند و پهنتر و هموارتر میشوند. برخلاف زمین که فرسایش عامل اصلی کاهش ارتفاع کوهها و ناهمواریها است، در زهره این فرایند بیشتر به دلیل آرامآرام فرو نشستن پوسته پس از کشیده شدن آن رخ میدهد.
جالب آنکه ساختارهای پیشبینیشده در شبیهسازیها با تصاویر ثبتشده توسط فضاپیمای «ماژلان» ناسا در دهه ۱۹۹۰ همخوانی قابل توجهی دارند. این شباهت، احتمال جوان بودن برخی از این شکافها را تقویت میکند.
زهره؛ سیارهای فعالتر از آنچه تصور میشد
ترکیب نتایج شبیهسازیهای رایانهای با دادههای مأموریتهای فضایی نشان میدهد فضای داخلی زهره بسیار پویاتر از چیزی است که تاکنون تصور میشد. به گفته «تاراس گریا»، این نتایج به دانشمندان کمک میکند فعالیتهای تکتونیکی زهره را با دقت بیشتری ارزیابی کنند و مناطقی را که احتمال فعالیت زمینشناسی در آنها بیشتر است، برای مأموریتهای آینده شناسایی کنند.
مأموریتهای جدید در راه زهره
اهمیت این یافتهها همزمان با برنامهریزی ناسا و آژانس فضایی اروپا (ESA) برای اجرای مأموریتهای جدید به زهره دوچندان شده است. یکی از مهمترین این پروژهها مأموریت EnVision آژانس فضایی اروپا است که قرار است در اوایل دهه ۲۰۳۰ پرتاب شود.
این مدارگرد با ابزارهایی که بخشی از آنها توسط پژوهشگران ETH Zurich توسعه یافتهاند، ساختار داخلی، پوسته، آتشفشانها و جو زهره را با دقتی بیسابقه بررسی خواهد کرد.
دانشمندان امیدوارند نتایج این مأموریت علاوه بر آشکار کردن رازهای تکامل زهره، به درک بهتر شکلگیری سیارههای سنگی دیگر و حتی شناسایی سیارههای فراخورشیدی مشابه زمین نیز کمک کند.
نظر شما