به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شهرهای امروز با چالشهای فزایندهای از جمله تغییرات اقلیمی، آلودگی هوا، جزایر حرارتی شهری، کمبود منابع آبی و کاهش کیفیت زندگی شهروندان روبهرو هستند. در این شرایط اجرای پروژههای سبز در شهرها نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتنابناپذیر برای تضمین پایداری و تابآوری محیطزیستی به شمار میرود. پروژههای سبز شامل طیف گستردهای از اقدامات از جمله توسعه فضای سبز شهری، ایجاد بامها و دیوارهای سبز، احداث مسیرهای سبز و دوچرخه، نصب سیستمهای انرژی تجدیدپذیر، اجرای زیرساختهای مدیریت روانابهای سطحی و نوسازی ساختمانها با استانداردهای بهرهوری انرژی هستند.
زیرساختهای سبز با سازگاری با فرایندهای طبیعی، نقش مهمی در مدیریت رواناب، کاهش دمای محیط، بهبود کیفیت هوا، حفاظت از زیستگاههای طبیعی و تنظیم خرداقلیم ایفا میکنند. مطالعات نشان میدهد که در مکانهایی که درختان و فضای سبز وجود دارد، دمای هوا هشت تا ۱۰ درجه سانتیگراد خنکتر از مناطق بدون پوشش گیاهی است. علاوه بر این، فضای سبز با جذب آلایندهها، کاهش آلودگی صوتی، افزایش رطوبت نسبی و ایجاد فضاهای فراغتی، تأثیر مستقیمی بر سلامت جسمی و روانی شهروندان دارد. پروژههای سبز همچنین مقرونبهصرفهتر، چندمنظورهتر و سازگارتر با محیطزیست نسبت به سازههای خاکستری سنتی هستند و در چارچوب اهداف توسعه پایدار شهری ترویج میشوند.
با وجود مزایای آشکار، یکی از موانع اصلی تحقق پروژههای سبز در شهرها، محدودیت منابع مالی و سرمایهگذاری است. هزینههای اولیه بالای احداث و نگهداری این زیرساختها، همراه با نبود انگیزه کافی برای بخش خصوصی و حتی شهرداریها، موجب شده استبسیاری از پروژههای سبز یا اجرا نشوند یا با تأخیر و کیفیت پایینتری پیادهسازی شوند. در این شرایط استفاده از ابزارهای مالی و مشوقهای اقتصادی میتواند نقش تعیینکنندهای در تسریع و گسترش اجرای پروژههای سبز ایفا کند.
یکی از مؤثرترین راهکارها، طراحی بستههای مشوق مالیاتی برای پروژههای سبز است. این مشوقها میتواند شامل معافیت یا کاهش مالیات برای ساختمانهای سبز، اعتبار مالیاتی برای نصب سیستمهای انرژی تجدیدپذیر، استهلاک سریعتر تجهیزات کممصرف، تخفیف عوارض شهری برای پروژههای دارای گواهینامههای سبز همچون LEED یا BREEAM، تسهیلات مالیاتی برای سرمایهگذاری در فضای سبز خصوصی و عمومی و معافیتهای گمرکی برای واردات فناوریهای سبز باشد. ایجاد صندوقهای اختصاصی سبز با منابع مالی حاصل از مالیاتهای زیستمحیطی میتواند سرمایه موردنیاز برای پروژههای بزرگ شهری را فراهم کند.
تجربه کشورهای پیشرو نشان میدهد که ترکیب مشوقهای مالیاتی با الزامات قانونی و استانداردهای سبز میتواند بهطور همزمان انگیزه اقتصادی و تعهد قانونی برای توسعه پروژههای سبز ایجاد کند. برای مثال در شهرهایی همچون توکیو، آمستردام و کپنهاگ، ترکیبی از معافیتهای مالیاتی، وامهای کمبهره و مشوقهای مستقیم موجب شده است که مالکان ساختمانها، توسعهدهندگان املاک و حتی شهروندان عادی بهصورت داوطلبانه در پروژههای سبز سرمایهگذاری کنند.
برای عبور از موانع مالی و تحقق شهرهای سبز و پایدار، ضروری است که دولتها و شهرداریها با طراحی نظامهای مشوق مالیاتی هوشمند، هدفمند و بلندمدت، بستر لازم برای جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی و عمومی به سوی پروژههای سبز را فراهم کنند. این رویکرد نهتنها به کاهش هزینههای اجرای پروژههای سبز کمک میکند، بلکه با ایجاد انگیزه اقتصادی پایدار، فرهنگ سرمایهگذاری در پایداری محیطزیستی را در سطح جامعه نهادینه میسازد.
نقش صندوقهای مالی سبز در تأمین بودجه زیرساختهای شهری
صندوقهای مالی سبز بهعنوان یکی از نوینترین و مؤثرترین ابزارهای تأمین مالی پایدار، نقش تعیینکنندهای در جذب سرمایه، هدایت منابع مالی و تسهیل اجرای پروژههای زیرساختی شهری با محوریت پایداری محیطزیستی ایفا میکنند. این صندوقها که با مشارکت دولتها، نهادهای مالی بینالمللی، بانکهای توسعهای و بخش خصوصی شکل میگیرند، منابع مالی موردنیاز برای پروژههایی از قبیل انرژیهای تجدیدپذیر، حملونقل پاک، مدیریت پسماند، تصفیه فاضلاب، فضای سبز شهری، ساختمانهای کممصرف و زیرساختهای تابآور در برابر تغییرات اقلیمی را فراهم میسازند.
در شرایطی که شهرداریها و دولتهای محلی با محدودیت منابع مالی سنتی و فشار فزاینده برای توسعه زیرساختهای پایدار روبهرو هستند، صندوقهای مالی سبز بهعنوان یک مکانیزم میانجی عمل میکنند که میتواند شکاف میان نیازهای سرمایهای عظیم پروژههای سبز و منابع مالی محدود عمومی را پر کند. این صندوقها با بهرهگیری از ترکیبی از منابع مالی عمومی، خصوصی و بینالمللی، ریسک سرمایهگذاری در پروژههای نوپای سبز را کاهش میدهند و از طریق ارائه وامهای کمبهره، ضمانتنامهها، سهامگذاری مستقیم و سایر ابزارهای مالی، انگیزه لازم برای ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی به حوزه زیرساختهای شهری سبز را فراهم میآورند.
یکی از مهمترین مزایای صندوقهای مالی سبز، توانایی آنها در تجمیع منابع پراکنده و هدایت هدفمند آنها به سمت پروژههایی است که بیشترین اثرگذاری محیطزیستی و اجتماعی را دارند. این صندوقها دارای معیارهای شفاف و سختگیرانهای برای انتخاب پروژهها هستند که اطمینان حاصل میشود منابع مالی فقط به پروژههایی اختصاص پیدا میکند که منافع واقعی برای محیطزیست و جامعه شهری ایجاد میکنند. علاوه بر این، صندوقهای مالی سبز با ارائه بستههای مالی ترکیبی که شامل وام، سهام، ضمانت و کمکهای فنی میشود، میتوانند ساختار مالی پروژهها را بهینهسازی کرده و هزینه سرمایه را برای توسعهدهندگان پروژه کاهش دهند.
تجربه جهانی نشان میدهد که صندوقهای سبز در مقیاسهای مختلف ملی، منطقهای و شهری عمل کردهاند. در سطح ملی، صندوقهای سبز ملی در کشورهایی همچون چین، هند، کره جنوبی و آفریقای جنوبی منابع عظیمی را برای پروژههای انرژی پاک و زیرساختهای کمکربن جمعآوری و توزیع کردهاند. در سطح شهری، صندوقهای سبز محلی در شهرهایی همچون کپنهاگ، توکیو و سنگاپور با تمرکز بر پروژههای مشخص شهری نظیر نوسازی انرژیبر ساختمانها، توسعه حملونقل عمومی الکتریکی و ایجاد زیرساختهای مدیریت آب و فاضلاب، بهطور مستقیم به کاهش انتشار کربن و بهبود کیفیت زندگی شهری کمک کردهاند.
علاوه بر تأمین منابع مالی، صندوقهای مالی سبز نقش مهمی در افزایش شفافیت مالی، ارتقای استانداردهای گزارشدهی و ایجاد اعتماد میان سرمایهگذاران و ذینفعان پروژهها ایفا میکنند. این صندوقها بهطور معمول ملزم به رعایت اصول و معیارهای بینالمللی تأمین مالی سبز هستند که شامل پایش دقیق اثرات محیطزیستی، گزارشدهی منظم و ارزیابی مستقل نتایج پروژهها میشود. این الزامات نهتنها اطمینان حاصل میکند که منابع مالی بهدرستی و اثربخشی صرف میشوند، بلکه زمینهساز جذب سرمایهگذاران مسئولیتپذیر و نهادینه شدن فرهنگ سرمایهگذاری پایدار در سطح جامعه میشود.
صندوقهای مالی سبز بهعنوان یک ابزار استراتژیک و چندبعدی، نقش حیاتی در تحول نظام تأمین مالی شهری و تسریع گذار به سمت شهرهای پایدار، کمکربن و تابآور ایفا میکنند. موفقیت این صندوقها مستلزم طراحی حکمرانی مناسب، شفافیت عملیاتی، مشارکت ذینفعان متعدد و هماهنگی با سیاستهای کلان توسعه پایدار شهری است.
کپنهاگ؛ صندوق سبز برای شهر کربنخنثی
کپنهاگ، پایتخت دانمارک، با هدف رسیدن به خنثیسازی کربن، یکی از پیشگامان و موفقترین نمونههای جهانی در تأمین مالی پروژههای سبز شهری از طریق صندوقهای مالی اختصاصی است. این شهر با درک این واقعیت که تحقق اهداف اقلیمی بلندپروازانه نیازمند سرمایهگذاری عظیم در زیرساختهای پایدار است، «صندوق سبز کپنهاگ» را با مشارکت شهرداری، بانکهای محلی، سرمایهگذاران خصوصی، نهادهای اروپایی از جمله بانک سرمایهگذاری اروپا (EIB) و صندوق سبز اروپا ایجاد کرده است.
صندوق سبز کپنهاگ با تمرکز بر چهار حوزه اصلی فعالیت میکند: نخست، پروژههای انرژیهای تجدیدپذیر بهویژه انرژی بادی دریایی و خورشیدی که سهم عمدهای از تأمین برق شهر را تشکیل میدهند؛ دوم، نوسازی انرژیبر ساختمانها شامل بهینهسازی سیستمهای گرمایش، سرمایش، عایقبندی و نصب پنجرههای دوجداره که بیش از ۷۰ درصد از کل ساختمانهای مسکونی و تجاری کپنهاگ را پوشش میدهد؛ سوم، توسعه حملونقل عمومی الکتریکی شامل خرید اتوبوسهای برقی، ایجاد ایستگاههای شارژ، گسترش شبکه مترو و قطارهای حومهای و ساخت زیرساختهای دوچرخهسواری که کپنهاگ را به پایتخت دوچرخه جهان تبدیل کرده است و چهارم، پروژههای تابآوری اقلیمی شامل ایجاد پارکهای سیلابی، سیستمهای مدیریت روانابهای سطحی و افزایش فضای سبز شهری برای کاهش اثر جزایر حرارتی.
این صندوق با ارائه بستههای مالی ترکیبی شامل وامهای کمبهره با نرخهای ۱ تا ۳ درصد، ضمانتنامههای مالی برای کاهش ریسک سرمایهگذاری، سهامگذاری مستقیم در پروژههای بزرگ زیرساختی و کمکهای فنی و مشاورهای توانسته است ریسک سرمایهگذاری در پروژههای نوپای سبز را بهطور قابلتوجهی کاهش دهد. تا سال ۲۰۲۴، صندوق سبز کپنهاگ بیش از سه میلیارد یورو سرمایه را برای پروژههای سبز شهری جذب و توزیع کرده است که از این میزان، حدود ۴۰ درصد از منابع عمومی شهرداری و دولت دانمارک، ۳۵ درصد از سرمایهگذاران و صندوقهای بازنشستگی و ۲۵ درصد از بانکها و مؤسسات مالی خصوصی تأمین شده است. این صندوق تاکنون به کاهش بیش از ۱.۵ میلیون تن انتشار گازهای گلخانهای، ایجاد بیش از ۱۵ هزار شغل سبز در بخشهای انرژی، ساختوساز و حملونقل و بهبود کیفیت هوا و زندگی برای بیش از ۶۰۰ هزار ساکن منطقه کلانشهری کپنهاگ کمک کرده است.
موفقیت صندوق سبز کپنهاگ بهحدی چشمگیر بوده است که این شهر امروزه بهعنوان یکی از سبزترین و پایدارترین شهرهای جهان شناخته میشود و مدل تأمین مالی آن مورد الگوبرداری بسیاری از شهرهای اروپایی از جمله استکهلم، آمستردام، هامبورگ و بارسلونا قرار گرفته است. شفافیت عملیاتی، گزارشدهی منظم اثرات محیطزیستی، مشارکت گسترده ذینفعان و هماهنگی با سیاستهای ملی و اروپایی، از عوامل کلیدی موفقیت این صندوق محسوب میشوند.
نظر شما