به گزارش خبرگزاری ایمنا، حجتالاسلام رسول جعفریان امروز _پنجشنبه یکم مرداد_ در ویژهبرنامه گرامیداشت سلمان فارسی اظهار کرد: برگزاری این نشست که همزمان با روز سلمان فارسی برگزار میشود، جمعبندی فعالیتهایی است که طی دو سال گذشته با حمایت مسئولان در حوزه پژوهش، برگزاری همایشها و انتشار آثار مرتبط با سلمان فارسی انجام شده است.
وی افزود: این برنامه مقدمهای برای ایجاد مجموعهای با عنوان «خانه سلمان» در شهر اصفهان خواهد بود تا فعالیتهای فرهنگی، پژوهشی و نشستهای تخصصی در این حوزه استمرار پیدا کند و میراث ارزشمند سلمان فارسی در لایههای مختلف فرهنگی جامعه بیش از گذشته معرفی و منتقل شود.
دبیر علمی کنگره سلمان فارسی تاکید کرد: در آغاز این مسیر نگاه چندان جدی به موضوع سلمان فارسی نداشتم و تصور نمیکردم این اندازه مطالب، جهتگیریها و مباحث عمیق درباره جایگاه سلمان در معارف اسلامی وجود داشته باشد، حتی پیش از این، ابوذر را بیشتر از سلمان میشناختم.
جعفریان گفت: امروز با دسترسی آسان به منابع و نسخههای دیجیتال کتابها، امکان بررسی گستردهتر آثار فراهم شده است و همین موضوع موجب شد به این نتیجه برسم که درباره سلمان فارسی بسیار کوتاهی کردهایم.
وی ادامه داد: حاصل این مطالعات، گردآوری حدود ۳۰۰ صفحه یادداشت از منابع اولیه بود که البته تنها بخشی از مطالب موجود را دربر میگرفت و بر پایه همین پژوهشها چند مقاله تدوین شد. سایر پژوهشگران نیز تحقیقات خود را ارائه کردند و مجموعه مقالات منتشرشده، از نظر علمی اثری ارزشمند و در سطح ملی بهشمار میرود.
دبیر علمی کنگره سلمان فارسی خاطرنشان کرد: بررسی منابع نشان داد نه پژوهشگران عرب و نه محققان غربی آنگونه که شایسته است به شخصیت سلمان فارسی نپرداختهاند و همچنان موضوعات فراوانی وجود دارد که نیازمند تحقیق و بررسی دقیقتر است.
جعفریان گفت: زندگی سلمان فارسی را میتوان در سه دوره مهم بررسی کرد؛ دوره پیش از اسلام، دوران حضور در کنار پیامبر اکرم (ص) تا رحلت ایشان و دوره پس از رحلت پیامبر تا پایان عمر در مدائن که هر یک از این دورهها اطلاعات فراوان و در عین حال نیازمند نقد و تحلیل دارند و منابع شیعه و اهل سنت نیز در این زمینه تفاوتهایی با یکدیگر دارند.
وی افزود: امروز تلاش میکنم زندگی سلمان را با رویکردی مطرح کنم که برای شناخت تاریخ ایران و فهم جایگاه فرهنگ ایرانی در تمدن اسلامی اهمیت ویژهای دارد؛ رویکردی که بر تفاوتهای فرهنگی میان اندیشه ایرانی و عربی تأکید میکند.
دبیر علمی کنگره سلمان فارسی تاکید کرد: متون برجایمانده از ایران باستان، آثاری حکمی، اندرزنامهای و بر پایه خرد است، در حالی که فرهنگ عربی بیشتر بر ادبیات، بیان و آرایههای کلامی استوار بوده است. ایرانیان پس از اسلام قالب شعر را از عربها گرفتند، اما آن را با حکمت و خرد درآمیختند و آثاری همچون شاهنامه فردوسی، منظومههای نظامی و حتی بسیاری از غزلهای فارسی، سرشار از اندیشه حکمی است.
جعفریان گفت: میتوان این پرسش را مطرح کرد که آیا ایرانیان نماد حکمتاند و سلمان فارسی نیز نماد حکمت ایرانی در اسلام است؛ شخصیتی که از نظر فکری با افرادی همچون ابوهریره، زید بن ثابت، عبدالله بن مسعود و حتی عمار یاسر تفاوت دارد.
وی ادامه داد: سلمان انسانی پرسشگر، اهل گفتوگو، جستوجوگر حقیقت و مطالبهگر استدلال بود؛ کسی که هیچ سخنی را بدون دلیل نمیپذیرفت و همین ویژگیها او را به نماد عقلانیت و حکمت در فرهنگ اسلامی تبدیل کرده است.
دبیر علمی کنگره سلمان فارسی خاطرنشان کرد: اگر بخواهیم نزدیکترین شخصیت به سلمان فارسی را از نظر شیوه تفکر معرفی کنیم، بیتردید امیرالمؤمنین (ع) است. همانگونه که حکمت در نهجالبلاغه جلوهای روشن دارد، بسیاری از سخنان نقلشده از سلمان نیز سرشار از حکمت و اندیشه است و تنها نقل روایت نیست.
جعفریان گفت: جریان عقلگرایی در تمدن اسلامی بهویژه در میان اندیشمندان ایرانی همچون ابوحیان توحیدی، ابوالحسن عامری، ابن مسکویه، خواجه نصیرالدین طوسی و ملاصدرا، استمرار همین سنت فکری است و سلمان فارسی را میتوان یکی از نخستین نمادهای این جریان دانست.
وی افزود: سلمان با روحیه پرسشگری، عبور از تقلید، توجه به تجربه، گفتوگو میان فرهنگها، بهرهگیری از دانش ایرانی و پیوند میان تمدنها، الگویی از حکمت ایرانی در بستر اسلام ارائه کرد؛ الگویی که میتواند امروز نیز مبنای بازخوانی جایگاه فرهنگ ایرانی در تمدن اسلامی قرار گیرد.
دبیر علمی کنگره سلمان فارسی تاکید کرد: اگر بتوانیم شخصیت سلمان فارسی را بهدرستی بازشناسی کنیم، خواهیم دید که این شخصیت تنها متعلق به گذشته نیست، بلکه نمادی از عقلانیت، حکمت، گفتوگو و پیوند فرهنگهاست و میتواند الهامبخش پژوهشهای آینده و معرفی بهتر میراث فکری ایران و اسلام باشد.
سلمان فارسی باید الهامبخش عقلانیت و تحول علمی آینده ما باشد
جعفریان اظهار کرد: عقلانیتی که در مکتب سلمان فارسی دیده میشود، تنها به حوزه اندیشه محدود نیست، بلکه در عرصه عقل عملی، اخلاق، سعادت و انسانگرایی نیز حضور فعال دارد، البته انسانگراییای که بر پایه بندگی خداوند و حرکت در مسیر سعادت الهی شکل گرفته است.
وی افزود: در این نگرش، معیار تشخیص خوبی و بدی بر پایه عدل، احسان و حقیقت است و خداوند نیز به عدالت فرمان میدهد؛ عدالتی که انسان آن را درک میکند. این نگاه با رویکرد جریانهای اشعری و اهل حدیث که معیار دیگری برای فهم این مفاهیم دارند، تفاوت اساسی دارد.
دبیر علمی کنگره سلمان فارسی تاکید کرد: در کتابچهای که برای کنگره سلمان فارسی با عنوان «درسهایی از زندگی سلمان فارسی» منتشر شد، حدود ۵۰ روایت و جمله حکیمانه از سلمان گردآوری شده است که بهخوبی استقلال فکری، عمق اندیشه و جایگاه حکمت در شخصیت او را نشان میدهد.
جعفریان گفت: این سخنان حکیمانه نشان میدهد سلمان فارسی شخصیتی است که در مکتب پیامبر اکرم (ص) تربیت شده و به مرتبهای از حکمت رسیده است که میتواند نماد عقلانیت و اندیشه در تمدن اسلامی باشد.
وی ادامه داد: حکمت عقلی که در آثار اندیشمندانی همچون ابن مسکویه، ابوحیان توحیدی و دیگر متفکران ایرانی دیده میشود، بر این اصل استوار است که حقیقت از سنت مهمتر است؛ یعنی حقیقت جایگاهی فراتر دارد و حتی روایات نیز باید بر اساس حقیقت شناخته و فهمیده شوند.
دبیر علمی کنگره سلمان فارسی خاطرنشان کرد: روش گفتوگو، توجه به مدنیت، سیاست، سعادت انسان و تعامل با دیگر فرهنگها از ویژگیهای این مکتب فکری است. سلمان فارسی نیز نماینده همین شیوه تفکر است؛ شخصیتی که به گفتوگو میان تمدنها و بهرهگیری از تجربههای دیگران باور دارد.
جعفریان گفت: این پرسش جدی مطرح است که آیا حکمت و عقل عملی موجود توانسته است جامعه ما را از بحرانهای دو قرن اخیر عبور دهد و ما را وارد دنیای جدید کند یا خیر. به اعتقاد من تنها بخشی از این مسیر طی شده و هنوز راه زیادی پیش رو داریم.
وی افزود: جامعه امروز نیازمند تحولی عمیق در عرصه علم، حکمت و اندیشه است. اگر امروز در حوزههای مختلف به پیشرفتهایی دست یافتهایم، حاصل دانش و علم بوده است و این مسیر باید با تربیت متفکران و اندیشمندان جدید ادامه پیدا کند.
دبیر علمی کنگره سلمان فارسی تاکید کرد: نباید اجازه دهیم شخصیتهای برجسته علمی کشور با حسرت از کمبود نسل جدید اندیشمندان سخن بگویند. تربیت نیروهای علمی، فرهنگی و فکری باید به یکی از اولویتهای جامعه تبدیل شود.
جعفریان گفت: حضور در فضای دانشگاه و مشاهده ظرفیتهای علمی موجود، امیدبخش است، اما باید این ظرفیتها به خروجیهای علمی و فکری قدرتمند تبدیل شوند تا بتوانند پاسخگوی نیازهای آینده کشور باشند.
وی ادامه داد: سلمان فارسی باید برای ما الهامبخش عقلانیت، تفکر، حکمت و شیوه صحیح اندیشیدن باشد. انتظار نداریم همه پاسخها در زندگی سلمان وجود داشته باشد، اما او میتواند نماد و چراغ راهی برای آینده و مسیری باشد که جامعه اسلامی باید در آن حرکت کند.
دبیر علمی کنگره سلمان فارسی خاطرنشان کرد: شخصیتهایی همچون سلمان فارسی، میراث پیامبر اکرم (ص) هستند و باید الهامبخش جامعه در مسیر پیشرفت علمی، فرهنگی و تمدنی باشند تا بتوان با تکیه بر این الگوها، آیندهای بر پایه عقلانیت، گفتوگو و دانش برای جامعه ترسیم کرد.
نظر شما