به گزارش خبرگزاری ایمنا، وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که اجرای طرح «سه منطقه آزمایشی» در جنوب لبنان آغاز شده است. بر اساس بیانیه این وزارتخانه، عملیات در شهرکهای فرون، صریفا و زوطر الغربیه مطابق توافق سهجانبه میان لبنان، رژیم صهیونیستی و آمریکا و تحت نظارت کارگروه هماهنگی نظامی ویژه لبنان آغاز شده است.
واشنگتن این اقدام را نتیجه مستقیم مذاکرات هفته گذشته هیئتهای لبنان و رژیم صهیونیستی در شهر رم ایتالیا دانسته و تأکید کرده است که همچنان اجرای این چارچوب را با همکاری دو طرف دنبال خواهد کرد.
زمانبندی اعلام این خبر نیز قابل توجه است، چراکه همزمان با حضور ژوزف عون در واشنگتن و تنها ساعاتی پیش از دیدار برنامهریزیشده او با دونالد ترامپ منتشر شد؛ دیداری که نخستین ملاقات رؤسای جمهور لبنان و آمریکا از سال ۲۰۰۹ به شمار میرود.
توافقی که اجرای آن از واشنگتن مدیریت میشود
هرچند توافق میان لبنان و رژیم صهیونیستی در ظاهر با هدف پایان دادن به درگیریهای جنوب لبنان تدوین شده است، اما روند اجرای آن نشان میدهد آمریکا تنها نقش میانجی را برعهده ندارد، بلکه در عمل مدیریت سیاسی و امنیتی اجرای توافق را نیز دنبال میکند.
در همین راستا یک منبع دیپلماتیک به روزنامه الجمهوریه لبنان اعلام کرده است که واشنگتن مذاکراتی را با چند کشور اروپایی برای تقویت سازوکار اجرای «مناطق آزمایشی» آغاز کرده است.
به گفته این منبع، ایتالیا آمادگی خود را برای مشارکت در این سازوکار اعلام کرده و دولت لبنان نیز با حضور کشورهای اروپایی در این روند مخالفتی ندارد.
این منبع تأکید کرده است که آینده مأموریت نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در جنوب لبنان (یونیفل) نیز بیش از آنکه به مواضع کشورهای اروپایی وابسته باشد، به تصمیم آمریکا بستگی دارد؛ موضوعی که نشان میدهد واشنگتن در تلاش است ساختار امنیتی جدیدی را در جنوب لبنان طراحی کند.
این منبع از احتمال افزایش نقش عربستان سعودی در پرونده لبنان طی ماههای آینده و همزمان با پیشرفت روند سیاسی خبر داده است.
مناطق آزمایشی چگونه اجرا میشوند؟
لبنان و رژیم صهیونیستی پس از پنج دور مذاکره مستقیم با میانجیگری آمریکا در واشنگتن، توافق چارچوبی را در ۲۶ ژوئن امضا کردند.
بر اساس این توافق، ارتش لبنان موظف است به تدریج حاکمیت خود را بر سراسر خاک این کشور اعمال کند و در مقابل، رژیم صهیونیستی نیز نیروهای خود را از مناطق اشغالی جنوب لبنان خارج کند.
اجرای توافق بهصورت مرحلهای و از طریق ایجاد «مناطق آزمایشی» طراحی شده است.
طبق این سازوکار، ارتش لبنان ابتدا در سه روستای فرون، صریفا و زوطر الغربیه مستقر میشود و پس از آن، در صورت تأیید خلعسلاح مقاومت و انهدام زیرساختهای آن، اجرای طرح به دیگر مناطق گسترش پیدا خواهد کرد.
بر اساس اطلاعات منتشر شده، استقرار ارتش لبنان در فرون بر پایه طرح عملیاتی از پیش تدوین شده آغاز شده و در مراحل بعدی عملیات بازرسی املاک خصوصی با هماهنگی دستگاه قضایی لبنان انجام خواهد شد. سپس دامنه استقرار نیروها به زوطر غربی، الغندوریه، قلاویه، برج قلاویه و صریفا توسعه پیدا میکند.
تناقض میان توافق و واقعیت میدانی
اگرچه واشنگتن آغاز این طرح را نقطه عطف اجرای توافق معرفی میکند، اما واقعیت میدانی جنوب لبنان تصویر متفاوتی ارائه میدهد.
منابع لبنانی تأکید دارند که مهمترین مانع اجرای توافق همچنان خودداری ارتش رژیم صهیونیستی از عقبنشینی از زوطر الغربیه است؛ موضوعی که اجرای کامل برنامه میدانی را با تأخیر روبهرو کرده است.
از سوی دیگر، یک مقام اسرائیلی به خبرگزاری آکسیوس گفته است عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از مناطق آزمایشی از سهشنبه آغاز خواهد شد؛ با این حال این وعده هنوز بهصورت عملی محقق نشده است.
این در حالی است که دونالد ترامپ پیشتر اعلام کرده بود رژیم صهیونیستی در لبنان باقی نخواهد ماند، اما استمرار حضور نیروهای اشغالگر در جنوب لبنان و تأخیر در اجرای عقبنشینی، تردیدهایی درباره میزان پایبندی تلآویو به توافق ایجاد کرده است.
ابهام دیگر آن است که روستای فرون از اساس در اشغال رژیم صهیونیستی قرار ندارد، اما با وجود این در فهرست مناطق آزمایشی قرار گرفته است، اقدامی که با اعتراض گسترده ساکنان این منطقه و برخی جریانهای سیاسی لبنان روبهرو شده است.
شرط اصلی؛ خلعسلاح مقاومت
یکی از مهمترین محورهای اختلاف درباره توافق چارچوب، مشروط شدن عقبنشینی رژیم صهیونیستی به خلعسلاح مقاومت است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، با صراحت اعلام کرده است که ارتش اسرائیل تا زمان خلعسلاح کامل حزبالله از جنوب لبنان، این منطقه را ترک نخواهد کرد.
این موضع نشان میدهد برخلاف ادعای آغاز عقبنشینی، تحقق تعهدات رژیم صهیونیستی به اجرای کامل مطالبات امنیتی واشنگتن و تلآویو وابسته شده است.
در مقابل، دفتر ریاستجمهوری لبنان اعلام کرده است که ژوزف عون در دیدار با روبیو تأکید کرده اجرای توافق باید با عقبنشینی نیروهای اسرائیلی آغاز شود و سپس ارتش لبنان کنترل نخستین منطقه آزمایشی را در اختیار بگیرد.
برخی منابع لبنانی و روزنامه معاریو مدعی شدهاند که عون و روبیو درباره خروج کامل نظامیان صهیونیست از جنوب لبنان به توافق رسیدهاند، اما تاکنون هیچ تأیید رسمی درباره جزئیات این توافق منتشر نشده است.
ادامه تخریب جنوب لبنان همزمان با مذاکرات
در شرایطی که مذاکرات سیاسی برای اجرای توافق ادامه دارد، گزارشهای میدانی از جنوب لبنان از تداوم عملیات تخریب توسط ارتش رژیم صهیونیستی حکایت دارد.
خبرنگار العالم گزارش داده است که علاوهبر تخریب گسترده منازل مسکونی، زیرساختهای آموزشی و مدارس در بنت جبیل، خیام و دیگر شهرها و روستاهای مرزی نیز هدف قرار گرفتهاند.
بر اساس این گزارش، این اقدامات با هدف جلوگیری از بازگشت آوارگان و تخلیه تدریجی جنوب لبنان از زیرساختهای حیاتی انجام میشود؛ موضوعی که به اعتقاد بسیاری از ناظران، با روح توافق اعلامشده برای برقراری ثبات در این منطقه در تعارض قرار دارد.
مخالفت جریان مقاومت و مردم با توافق
همزمان با آغاز اجرای طرح آزمایشی، مخالفتهای داخلی نیز شدت گرفته است.
علی فیاض، عضو فراکسیون وفاداری به مقاومت در پارلمان لبنان، تصویب این توافق را اقدامی دانست که به اشغالگری رژیم صهیونیستی مشروعیت میبخشد و تأکید کرد دولت لبنان با منطق شکستخوردگان وارد مذاکره شده است.
حسین حاج حسن، دیگر عضو این فراکسیون نیز اظهار داشت که توافق موجود نهتنها خروج کامل رژیم صهیونیستی را تضمین نمیکند، بلکه استقرار ارتش لبنان را به خلعسلاح مقاومت و حضور نیروهای خارجی گره زده و هیچ اشارهای نیز به پیگرد حقوقی جنایتهای رژیم صهیونیستی نکرده است.
به اعتقاد وی، چنین توافقی میتواند زمینهساز اختلافات داخلی و تشدید شکافهای سیاسی در لبنان شود.
هشدار درباره پیامدهای داخلی توافق
در کنار مخالفتهای سیاسی، مراجع مذهبی لبنان نیز نسبت به پیامدهای اجرای این توافق هشدار دادهاند.
در همین راستا، شیخ احمد قبلان، مفتی جعفری لبنان، با ابراز نگرانی نسبت به روند تحولات، ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان را مسئول سوق دادن بیروت به سمت اجرای طرح آمریکا و بازتعریف اصول و ارزشهای کشور بر مدار منافع رژیم اشغالگر صهیونیستی دانست.
وی پبا تأکید بر ضرورت حفظ وحدت ملی، گفتوگوی داخلی و پرهیز از هرگونه تنش، هشدار داد که ادامه این روند میتواند لبنان را با بحرانی عمیق و حتی فتنه داخلی روبهرو کند.
مجموع این تحولات نشان میدهد اجرای «مناطق آزمایشی» اگرچه از سوی آمریکا بهعنوان آغاز مرحله عملی توافق چارچوب معرفی میشود، اما استمرار حضور نظامیان صهیونیست، مشروط شدن عقبنشینی به خلعسلاح مقاومت، گسترش نقش بازیگران خارجی در سازوکار امنیتی جنوب لبنان و تداوم مخالفت جریانهای سیاسی و مذهبی، این توافق را به یکی از پیچیدهترین و مناقشهبرانگیزترین پروندههای امنیتی و سیاسی لبنان در ماههای اخیر تبدیل کرده است.
نظر شما